Тарих, саясат, этнология, география

АҚШ президенті Д. Трамптың "эпикалық ашу" әскери операциясы аясында елдің рахбар аталатын діни-рухани көсемі әрі мемлекет басшысы Али Хаманейдің көзін жойғаны белгілі. Алайда, елдің көсемін қайта сайлауға жиналған сарапшылар кеңесі мемлекеті басшылығына Әли Хаменейдің ұлы 56 жастағы Моджтаба Хаменейді сайлады. Моджтаба Хаменей - әкесі ұсынған үш кандидаттың бірі болған еді. Батыс сарапшылары мен Ирандық либералдар Әли Реза Арафидің сайланып қалуына үміттеніп еді...

Талдықорған қаласында 4 наурызда ХХ ғасырдағы қазақ ұлттық қозғалысының белсенді мүшелерінің бірі Барлыбек Сырттановқа арналған "Ұлт көшбасшысы. Тәуелсіздік жолындағы тағдыр" дөңгелек үстел болып өтті. Дөңгелек үстел Жетісу облысының М. Тынышпаев атындағы өлкетану мұражайының ұйымдастыруымен ашылып, іс-шараға - Алматы қаласындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық Университеті мен Абай атындағы Қазақ ұлттық Педагогикалық университетінің тарихшылары мен Талдықорған қаласындағы І. Жансүгіров атындағы...

Әлемде өзінің Тәуелсіз мемлекеті жоқ халықтар арасында ірі ұлттардың бірі күрдттер. Түркия, Ирак, Сирия, Иран мемлекеттерінде шашырай қоныстанған күрдтер Ирактағы Саддам, Ирак пен Сириядағы Дайш жасақтарын жоюға үлесқосқан елеулі күш. ХХ ғасырдың 20 жылдарынан бастап күрд ұлттық ұйымдары өңірде өз Тәуелсіздігі үшін күрес жүргізіп келеді. ХХ ғасырдың 80 жылдарынан бастап, ұйымдасқан, идеологияланған, сырттан қаржыландырылатын деңгейге жеткен. Төрт мемлекетте 50 миллион халықты біріктіретін күрд ұйымдары саяси әртүрлі саяси идеологияны ұстанады...

Бүгін 2026 жылдың 28 ақпанында АҚШ билігі Иранға қарсы "Эпикалық ашу" ("Epic Fury") әскери операциясын бастады. Бұл операцияның болатындығын Ирандағы болған үкіметке қарсы наразылықтар барысында айтылған. Кешігіп болып жеткен әскери флотының Парсы шығанағында үлкен соғыстың болатындығын әлемдік саясаткерлер бірнеше апта бұрын ескерткен болатын. АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердің нәтижесіз аяқталуы АҚШ тарапының біржақты шешім шығаруы үлкен соғысқа әкелді. Ертеңгісінен бері Иран аумағын Израиль...

Бүгін Израиль қарулы күштерінің ұшақтары Иран Ислам Республикасының аумағын бомбылауда бастағандығы белгілі. Израильдің бұл операциясы "Йехуда қалқаны" деп аталады. Әскери операцияның бұлай аталуының бірнеше нұсқасы бар. 1. Иехуда атауы - еврей ұлтын білдіреді. Яғни әскери операция Еврей халқының қалқаны деген мағына береді. 2. Иехуда атауы - Еврей тілінде Яхве құдайының атауына синонимдес. Яғни. Яхве құдайының еврей халқын қорғауы не қалқандауы. 3. Иехуда атауы - Иудей патшалығының негізін салған Иехуда пайғамбардың есімі...

2021 жылы Ауғанстанда американдық бағытты қолдайтын Ашраф Ғани үкіметін құлатуға және жақтастарын саяси сахнадан шығаруға Талибан ұйымына Пәкістан күш құрылымдары көмектескені белгілі. Бірақ 2021 жылдан билікке келген Талибан билігі қолдаушысы Пәкістан арадағы қарым-қатынасы бұзылып кетті. Оған Талибан ұйымының Пәкістанның ішкі ісіне белсенді араласып, сепаратистік күштерге қолдау көрсетуі әсер етті. Жалпы, 2021 жылы Ауғанстанда билікке келген Талибан өкіметі көршілерімен біраз қақтығысқа барған...

Көршілес Қырғызстан мемлекетінің қазіргі президенті Садыр Жапаровты 2020 жылы билікке әкелген екі адамның бірі Қамшыбек Ташиев екендігі белгілі. Біріншісі - Садыр Жапаровтың саяси тұтқындалуын қарсылық білдіріп, ақпараттық қолдау білдірген жұбайы Айгүл Жапарова. Екіншісі - Қамшыбек Ташиев, Атажұрт партиясының төрағасы ретінде президенттік билікке Садыр Жапаровты алып келуге күш салған басты тұлғалардың бірі. Қырғызстандағы оппозициялық күштер мен қылмыстық топтарды қаржыландыратын Қамшы Көлбаевтың өлтірілуіне де осы Қамшыбек Ташиевтің үлесі бар...

Қазақстан Республикасы бүкілхалықтық талқылау арқылы, сарапшылар мен халықтың талап-тілегін ескере отырып, жаңа Конституция қабылдайын деп жатқаны белгілі. Сарапшылар талқылауы тікелей эфирде көрсетілсе - әлеуметтік желі мен электрондық үкімет порталы арқылы үн қосып жатқан адамдар саны мыңдап саналады. Референдум күні - 15 наурыз...

Жаңарған, өзгерген Конституцияның жобасын талқылауда - соңғы кезде қазақ тілінің қатар сөзі әлеуметтік желі мен қалың ортада кең талқыланып жатқаны белгілі. Орыс тілінде наряду деп аударылып наравне - сөзіне мағыналас келіп, жақындағанымен синоним бола алмайтындығы белгілі. Әрине, синонимдес ретінде қабылдаса да қабылдамаса болады. Кейде қатар - теңменде теңеседі. Бірақ кейде теңмен теңеспейді. Адамның ойлауына байланысты. Қай жақта қабылдасаң - солай түсінесіің. Әркімнің өз пікірі, қалай қабылдаймын десе...

Президенттің бастамасымен бүгінгі Қызылордада өткен V құрылтай жиыны тарихи болғаны белгілі. Бүгін, Қазақстанның басқару жүйесін айқындайтын мәлімдемелер айтылып ғана қоймай, бүкілхалықтық референдумға мәселе есебінде қойылатындығы. Бұған дейін Қазақстанда Президенттің бастамасымен парламенттік реформа жүзеге асатындығында - бір палаталы парламенттің атауы "Ұлт мәжілісі", "Құрылтай", "Жоғарғы Кеңес" атауларының біреуі болатындығын осы парақшамда топшылаған болатынмын. Бір палаталы парламентттік реформа - Қазақстанда парламент атауын өзгертуі мүмкін https://dzen...

1969 жылы Ливияда Сенусидтік әулетінен шыққан Ыдырыс патша тақта тайдырылған соң 2011 жылға дейін Жамахирия дәуірі орнаған болатын. 2011 жылы Бенғази қаласында басталған наразылықтан соң Жамағирия билігі құлап, қарулы топтардың дәмеушілігімен бұрыңғы Сенисудтік дәуірдегі мемлекеттік ту көтерілген болатын. Бірақ қарулы топтар келісе алмай, мемлекет екіге бөлініп кеткені белгілі. Тіпті осы екі бөлікті қолдамайтын, тайпалар мен қарулы топтар өздерін қақтығыстағы үшінші тараппыз дейді. Бұлар Ливияның оңтүстігінде билік жүргізеді...

Ирандағы ұлттық валютаның құнсыздануымен, көпжылғы түйіні шешілмей, қордаланып қалған мәселелер - қарапайым ирандықтарды көшеге шығаруға мәжбүрлегені белгілі. Сыртпен сауда жасайтын ирандықтардың наразылығын ішкі және сыртқы күштер - жаңа төңкеріске итермелеп жібергені белгілі. Бұл төңкеріске тек ғана консерваторлар ғана мүдделі емес. Қалған либерал-реформаторлар мен қарулы оппозиция, ұлттық күштер (күрдтер, әзірбайжандар, арабтар, белуджиліктер) үлкен өзгерістерді қалайды. Содан болса керек - көшедегі наразылықты ушықтыруға мүдделі...