Мөршидә Кыямова

Филология фәннәре докторы, академик Рүзәл Юсуповның өр-яңа басмалары дөнья күрде. Танылган галимнең «Тәрҗемә теориясе һәм практикасы», шулай ук «Туган телебез сагында» ( «На страже родного языка») дигән саллы хезмәтләре журналистлар, укытучылар, филологлар өчен аеруча кызыклы булачак. Рүзәл Юсупов – гомерен фәнгә, татар теленең чисталыгын саклауга багышлаган шәхес. Ул тәрҗемә һәм сөйләм әдәбе мәсьәләләрен, язма һәм сөйләм телендәге хаталарны тирән фәнни нигездә тикшерүче буларак танылды. Аның сиксәнләп китабы нәкъ менә татар теле сафлыгы мәсьәләләренә, милли тәрбиягә багышлана...

Без һәр көн күнегелгән тормыш белән яшәгәндә, моның ни дәрәҗәдә нигъмәт икәнен дә аңлап бетермибез. Ә бит янәшәбездә тормыш шатлыкларыннан тулаем мәхрүм калганнар да бар. Андыйларны да тормышка адаптацияләү, җәмгыятькә кайтару өчен, махсус методикалар уйлап тапкан олы җанлы шәхесләр бар. «Ярдәм-Помощь» гомуммилли хәйрия фондының вице-президенты һәм аны гамәлгә куючыларның берсе – Татарстанның Мәгариф һәм фән өлкәсе отличнигы, Казан шәһәр Советы депутаты, педагогика фәннәре кандидаты, 13 методик...

«Сәлам» дәреслеге Мәгариф һәм фән министрлыгы заказы белән 2016 елдан Мәгарифне үстерү институтында (ТР МҮИ) оешкан проект офисында әзерләнгән. Быелгы уку елында аның буенча укыган балаларның беренче чыгарлышы көтелә. Әлеге дәреслекнең чишмә башында торучы, Казанның 30нчы урта мәктәбе директоры, филология фәннәре кандидаты Рөстәм Бәхтиев белән шул хакта cөйләшәбез. – Рөстәм әфәнде, яңа уку елын башлап җибәрдек. Казанда сезнең мәктәп шактый үзенчәлекле. – Мәгариф әһелләре, укытучылар өчен ике яңа ел бар...

«Илен белмәгән – игелексез, халкын белмәгән – холыксыз, нәселен белмәгән – нәсәпсез», – ди зирәк халкыбыз. Кукмара районының Мәчкәрә авылындагы Наумир Сәмигуллин исемендәге урта мәктәп музее – борынгы авылның бай тарихын саклап торган мирасханә дә. Ядкәрләр бүлмәләргә сыймый Мәктәп музеенда җәмгысы 494 экспонат саклана, шуларның 465 е – төп нөсхә. Экспозиция «Туган як тарихы», «Нумизматика», «Күренекле шәхесләр», «Авылыбыз сугыш чорында», «Мәктәп тарихы» бүлекләреннән гыйбарәт. Чал тарих шаһитлары мәктәпнең кечкенә бүлмәсенә генә сыймый да башлаган...

Төрекләрнең тарих фәненә нигез салган Әкъдәс Нигъмәт Курат Татарстанның Чирмешән районының Бәркәтә авылында туып-үскән. Төрекләрнең тарих фәненә нигез салган Әкъдәс Нигъмәт Курат — татар егете. Ул — хәзерге Чирмешән районының Бәркәтә авылында туып-үсеп мөһаҗирлектә гомере узган милләттәшебез. Ата-ана фатихасы һәм ярлы букчадан тыш, 1921 елда бер нәрсәсез, күз күрмәгән илгә сәфәр чыгарга батырчылык иткән егетнең күңелендә нинди уйлар булды икән? Бәхетемне табам, инженер булып туган ягыма әйләнеп...

Бөек Җиңү илебез тарихында канлы күз яшьләре аралаш шатлану буларак теркәлеп калган. Шактый афәтләр күргән Россия халкын ХХ гасыр афәте бер йодрыкка туплады... Тылдагылар да сынатмады. Көнне төнгә, төнне көнгә ялгап, фронт өчен тырышты. Китапларда, спектакль, фильмнарда, җыр һәм картиналарда гына теркәлеп калган бу вакыйгалар сулышы бүгенге заманда да үзен сиздереп тора әле. 80 ел узып киткән булса да, сугыш каһарманнары, яу кырында башын салган кыю солдатлар тиешле игътибарын сабыр гына көтә. Тарих фәннәре кандидаты, Ш...

Cибелгән мәрҗәннәр Түркәр Соуккан – Швециядә гомер итүче милләттәшебез. Хокук һәм социаль антропология фәннәре белгече. Безгә ул Швеция татарлары һәм бүтән төрки халыклар тарихы турында фәнни хезмәтләр авторы буларак та кадерле. Татарстанның иң абруйлы кияүләренең берсе. Татарстан кызы, җырчы Гөлүзә Зыятдинова белән егерме елдан артык бергә гомер итәләр, уллары Илханны чын татар рухында тәрбиялиләр. Түркәр әфәнде – кызыклы язмышка ия шәхес. Финляндиядә туган, әнисе – татар, әтисе – төрек. Аңа җиде яшендә гаиләләре Финляндиядән Швециягә күченә...

Татарстан Россия Мәгариф һәм фән министрлыгы заказы буенча, Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты, Казан федераль университеты галимнәре белән берлектә, 5–7 нче сыйныфлар өчен укыту-методик дәреслекләр әзерләде. Алар, Россиянең башка төбәкләре белән чагыштырганда, иң яхшысы дип тә табылды. Проектның җитәкчесе – ТР Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты директоры урынбасары, педагогика фәннәре кандидаты Марат Гыйбатдинов. Бүген ул редакциябездә кунакта. Яңа...

2024 елда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең М. Хәсәнов исемендәге Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты 30 еллыгын билгеләп узды. Милли күтәрелеш чорында үз эшчәнлеген башлаган институт үзенең юбилеен зур гамәлләр белән каршы алды. Татар милләте тарихында алтын хәрефләр белән теркәлгән галимнәр җитәкләгән коллективны хәзер сәнгать фәннәре кандидаты, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, танылган композитор Эльмира Галимова җитәкли. – Эльмира ханым, Татар энциклопедиясе...

Татарның әдәбиятында гына түгел, ә тулаем милләт язмышында мөһим затлардан саналган Габдулла Тукай шәхесе һәм иҗаты яшь буынга яңа яктан ачыла килә. Шулай да аның тормышындагы һәм иҗатындагы ак таплар тикшерелеп беткән дип әйтә алабызмы? Фән өлкәсендәге бүгенге яшьләргә Тукай феномены кызыклымы? Әнә шушы һәм башка сорауларга җавап табу өчен Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының Чагыштырма татар белеме лабораториясе мөдире, филология фәннәре кандидаты Марсель Ибраһимов белән әңгәмә кордык...

Сабан туе мәйданнарында ир-атлар гына бил сынаша, дип уйласагыз, нык ялгышасыз. Ир-атларны да күтәреп салырлык нечкә билле, батыр йөрәкле, көчле кызлары бар татарның. Рудия Габдуллинаны тәүге кат күрүчеләр: «О-о-о, тал чыбыгыдай нәфис кыз! » – дип, тел шартлата. Ә инде ике ел рәттән (2020–2021) көрәш буенча Татарстан чемпионы, көрәш буенча спорт остасы кандидаты дәрәҗәсенә ирешкән туташ икәнен белгәч аптырап та калалар, сокланып та куялар. Рудия Габдуллина Марий Элның Йошкар-Ола шәһәрендә туган...