Татарский Мир

Иван Николаевич Харитонов исеме татар мәдәнияте тарихында аерым урын алып тора. Ул XIX-XX гасыр аралыгында татар телендә китаплар һәм газета-журналлар үсешенә үз өлешен керткән шәхес. Татарлар аны якын итеп «Харитон бабай» дип йөрткәннәр, бу исем гади мөрәҗәгать кенә түгел, ә тирән хөрмәт билгесе булып торган. Харитон бабай бары тик басмаханәче һәм нәшер генә түгел, татар китапларын һәм вакытлы матбугатны халыкка җиткерүче, татар язучылары һәм җәмәгать эшлеклеләре белән тыгыз хезмәттәшлек итеп, аларның фикерләрен басма юлына салуда зур ярдәм күрсәтүчеләрнең берсе...

Казанская губерния конца XVIII - начала XXвв. представляла собой крупнейший регион Российской империи. Расположение между Востоком и Западом страны, сложный национальный состав обусловили своеобразие культурной жизни края. Этот период стал важным этапом развития просвещения, науки и культуры многочисленных народов региона, в том числе и татар. Процессы и изменения в этих областях были тесно связаны с общественными переменами в стране, вызванными трансформацией образовательной политики первой половины XIX в...

Граф, танылган язучы Л.Н. Толстой ислам белән кызыксынган, аның тәгълиматларын өйрәнгән. Бу хакта “Казанский телеграф” үз сәхифәләрендә берничә тапкыр хәбәр итә. Аның татарлар белән хатлар алышуы мәгълүм. Л.Н. Толстойның бу аралашуы аның православ чиркәвеннән читләштерелгән чорында була, шул вакытта татар-мөселманнар белән фәлсәфи темага, дин хакында фикерләшә башлый. Ул узе дә “Я очень дорожу духовным общением с магометанами” дип белдерә. Кемнәр белән язышкан соң ул? Кызганычка каршы, Л.Н. Толстой...

Мусульманское население в Астраханской губернии на рубеже XIX-XX вв. составляло вторую по численности демографическую группу в регионе. По данным 1901 г. мусульман в городе проживало до 10000 человек обоего пола, при общей численности населения в 38000 человек. Подавляющее большинство проживало в 5 и 6 участках города. Нужда в этноконфессиональном благотворительном обществе для мусульман города была тем более очевидна, что власти весьма неохотно помогали попавшим в сложные жизненные обстоятельства татарам...