Чувашская газета "Урал сасси"

Пелепей районне кĕрекен Слакпуç ялĕнчи вăтам шкулта 9 класра вĕренекен Антон Андреев январь уйăхĕн 13-14-мĕшĕсенче Çтерлĕ хулинче республика шайĕпе иртнĕ чăваш чĕлхипе литература олимпиадин призерĕ пулса тăнă. Ăс-тăн ăмăртăвне республикăри шкулсенче 9-11 классенче пĕлÿ илекен 175 ача хутшăннă, вĕсем тутар, чăваш, мари, удмурт, мордва чĕлхисемпе хăйсен пĕлĕвĕсене кăтартнă. Олимпиадăна çулсерен ПР Вĕрентÿ министерстви ПР Вĕрентÿ аталанăвĕн министерстви, М. Акмулла ячĕллĕ пушкăрт патшалăх педагогика университечĕ, Ĕпхÿ ăслăлăх тата технологи университечĕ пулăшнипе йĕркелесе ирттерет...

Пушкăртстан Пуçлăхĕ Радий Хабиров январь уйăхĕн 30-мĕшĕнче йăлана кĕнĕ ПР Патшалăх Пухăвĕ-Курултайĕ тата республика халăхĕ патне тухакан Уçă çырупа паллаштарнă. Çĕнĕ çулхи тĕп тĕллев пирки Кăçалхи çулăн тĕп тĕллевне эпĕ виçĕ сăмахпа палăртма пултаратăп – пурте Çĕнтерÿ валли! Тăшмансем пирки Пирĕн тăшман – Украинăри тăванла халăх мар, пирĕн тăшман – çĕнĕрен чĕрĕлнĕ, виçерен тухнă неонацизм. Ăна коллективлă Хĕвел анăç сĕмсĕррĕн пăхса ÿстерет, вуншар çул хушши Раççее ют алăпа вăйсăрлатма, пайлама, тĕп тума плансем туса хурать...

«Шăпăра пĕрчĕн-пĕрчĕн хуçма пулать, çыхнă шăпăра хуçаймăн» текен халăх каларăшне паянхи кун тĕрлĕ канашлусемпе пухусенче тăтăшах илтме пулать. Çак шухăша сăмах калакансем ыт ахальтен палăртмаççĕ, халăхăн вăйĕ пĕрлĕхре пулнине тепĕр хут çирĕплетесшĕн, ăна ăша хывса асра тытма ыйтасшăн. Ĕпхÿ хулинче январь уйăхĕн 17-мĕшĕнче иртнĕ республикăри чăвашсен Канашĕн конференцийĕнче те «шăпăр» теми, тĕрĕсрех пĕрлĕх ыйтăвĕ, малти вырăнта пулчĕ. Çавăнпа та кун йĕркинчи пĕрремĕш ыйтăва Пушкăртстанри обществăлла чăваш организацийĕсене пĕрлештерессине халалларĕç...

Кирек мĕнле ялăн аталанăвĕ, малашлăхĕ вырăнти çынсенчен нумай килет. Тĕрĕсрех, пуçаруллă ял-йышран. Çакна çирĕплетме чылай тĕслĕх илсе кăтартма пулать. Эпир вĕсем çинчен пĕрре мар çырнă, каласа панă. Акă,...

Çак кунсенче кăмăлĕпе те, ÿт-пÿ енчен те чăн-чăн паттăр шутланакан ПАССР тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ, Шаран районĕпе Ĕпхÿ хулин хисеплĕ гражданинĕ, Тăван çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă паллă таврапĕлÿçĕ, Шаран районĕпе Паскай ял историйĕсем çинчен çырнă кĕнекесен авторĕ Николай Фомин хăйĕн 103 çулхи çуралнă кунне паллă турĕ. Ку пĕтĕм республикăшăн уяв шутланать. Мĕншĕн тесен Николай Александрович нумай енлĕ пултарулăхĕпе уйрăлса тăрать. Унăн пурнăçĕ – çынсене, хăйĕн çĕрне тата тăван историне халалланă самана сăнарĕ...

Иртнĕ çулхи декабрь уйăхĕн 19-мĕшĕнче Ермеккей районĕнчи Эрехĕрри ялĕнчи шкулта пысăк уяв иртнĕ – пĕлÿ çурчĕ хăйĕн çуралнă кунне паллă тунă. Çĕнĕ çурт 1995 çулта хăйĕн алăкĕсене яри уçнă, çакă ялти вĕренĕвĕн çĕнĕ тапхăрĕн символĕ пулса тăнă. Апла пулин те шкул историйĕ чылай маларах, 1927 çулта, пуçланнă. Ун чухне ял çуртĕнче пĕлÿ вучахĕ ялкăшма тытăннă. Пĕрремĕш вĕрентекен Екатерина Яковлевна Попова пулнă, унăн иксĕлми хастарлăхĕ çут ĕç хĕлхемĕсене чĕртсе янă та. 1928 çулта шкул тăватă класлă шутланнă...

– Ырă кун пултăр! Ольга, пире хăвăрпа паллаштараймăр-ши? – Эпĕ - Ĕпхÿ наука тата технологисен университечĕн Çтерлĕ филиалĕн пушкăрт тата тĕрĕк филологи факультечĕн 4-мĕш курс студентки. Асăннă факультетра тутар тата чăваш филологи кафедри пур. Унта тăван (чăваш) чĕлхипе литературине, çавăн пекех акăлчанпа турккă чĕлхисене вĕрентеççĕ. Çак факультетран вĕренсе тухакансем чăваш чĕлхипе литература тата акăлчан чĕлхи вĕрентекенĕсем пулса тăраççĕ. Паллах, чун туртнипе ытти сферăсенче те ĕçлеме пултараççĕ...

Çулталăк символĕн характерĕ Хĕрлĕ вут-çулăмлă Лаша – хăюллă, малалла тата çĕнĕ мыскарасем патне ăнтăлакан символ. Çулталăк символĕ кивĕлĕхе тата кичеме юратмасть. Çавăнпа та 2026 çул улшăнусем, ÿсĕмпе аталану илсе килĕ. Лаша мал ĕмĕтлĕ тата тÿрĕ кăмăллă, ултава юратмасть. Çав вăхăтрах вăл кутăнлăхне те кăтартма пултарать, компромислă йышăнусене кăмăлламасть, лару-тăру ыйтнипе килĕшмест. Çулталăк символĕ коллективра пулма юратать, çынсемпе пĕр чĕлхе тупма пĕлет. Çĕнĕ çула мĕнле хатĕрленмелле? Çитес Çĕнĕ çула тĕрĕс кĕтсе илес тесен хăвăр хутлăхăра тата шухăшăрсене йĕркене кĕртмелле...

Иртнĕ эрне кун шăпах çакăн пек ятпа иртрĕ Çтерлĕри патшалăх театрпа концерт пĕрлешĕвĕнчи (ÇПТКП) «Сарпи» эстрадăпа фольклор ансамблĕн 25 çулхи юбилейне халалланă уяв каçĕ. Республикăри пĕртен-пĕр профессиллĕ чăваш коллективĕн пултарулăхне хак пама, артистсене саламлама Пушкăртстанăн хули-районĕсенчен халăх йышлă пухăнчĕ. Уйрăмах Авăркас районĕнчен хăнасемпе куракансем йышлă пулнине палăртма кăмăллă. Çак пулăм ытахальтен мар, çичĕ çынран тăракан «Сарпи» ушкăнри пикесем пурте çак тăрăхран. Савăнăçлă...

«Азамат-2025» Пушкăртстанри халăхсен искусствисен ачасемпе çамрăксен фестивалĕ 2025 çулхи декабрь уйăхĕн 2-мĕшĕнче «Атайсал» республикăри халăх пултарулăхĕн центрĕнче иртрĕ. Ăна «Дуслык» Тĕрĕк халăхĕсен этнокультура центрĕ, Ĕпхÿри чăваш наци культура автономийĕ, «Раççей халăхĕсен ассамблейи» регионти организаци йĕркелерĕç. Фестивале Пушкăртстанри 16 тĕрлĕ халăхăн 280 çамрăкпа ачи (вырăссемпе пушкăртсем, тутарсемпе чăвашсем, марисемпе армянсем, поляксемпе нимĕçсем, еврейсемпе узбексем, аварсемпе таджиксем, туркменсемпе кăркăссем, латышсем тата ыт...

Хамăр патра та, республика тулашĕнче те «Сарпи» чăваш эстрадӑпа фольклор ансамблĕн ятне илтмен çын çук та пулĕ. Уйрăмах чăвашсем йышлă пурăнакан регионсенче. Пушкăртстанри пӗртен-пӗр профессиллĕ чăваш ансамблĕ культура анинчи чи çутă çăлтăрсенчен пĕри шутланать. Кăçал ушкăн йĕркеленнĕренпе 25 çул çитрĕ. Юбилей каçĕ умĕн эпир унăн ертÿçипе Олеся Песковапа тĕл пулса калаçрăмăр. – Чĕрĕк ĕмĕр хыçра. Çирĕплĕхе тĕрĕслекен пĕрремĕш утăмсене тунă тесен те юрать. Олеся Николаевна, ансамбль историйĕ хăçан...

Ноябрь уйăхĕн 16-мĕшĕнче аслă Çеçпĕлĕмĕр çуралнă кун, Чăваш Республикинчи Çеçпĕл Мишши фончĕн Халăхсем хушшинчи Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ премийĕн 2025 çулхи лауреачĕсем паллă пулчĕç. Вĕсем – Чăваш патшалăх культурăпа ÿнер институчĕн гуманитари кафедрин профессорĕ, истори наукисен докторĕ Ирина Витальевна Сухарева-Саригель («Чăвашлăха аталантарассишĕн нумай çул çине тăрса тухăçлă ĕçленĕшĕн, наукăра, юрă-кĕвĕ ÿнерĕнче пысăк çитĕнÿсем тунăшăн») тата Санкт-Петербургри Чăвашсен наципе культура автономийĕн...