Чувашская газета "Урал сасси"

Çĕр çинче ĕçлесе пурăнни, хĕвел тухнине, хирти чечексем çеçке çурнине сăнани, кайăксен юррисене итлесе киленни – çакă мар-и вара этем телейĕ? Пелепей районĕнчи Ярмулай ялĕнче пурăнакан Александр Еремеевичпа Галина Власовна Михайловсем çак шухăшпа пĕтĕмпех килĕшеççĕ. Эпир сире çак чаплă мăшăрпа паллаштарасшăн. Уçă та ырă кăмăллă çынсен тăнлавĕсем çинчи çÿçĕсем кăвакарнă пулсан та куçĕсем йăлтăртатаççĕ, мĕншĕн тесен вĕсен чунĕсем çутă та çамрăк. Михайловсем пурнăçпа киленсе пурăнаççĕ, таврари çынсене хăйсен чун ăшшине парнелеççĕ, çулĕсене пăхмасăр лайăххине шанаççĕ...

«Урал сасси» хаçатăн 24№ эпир вулакансене Пушкăртстанра Чăваш наци ăслăлăхпа ÿнер академин (ЧНĂӲА) Президиум ларăвĕ иртесси çинчен пĕлтернĕччĕ. Ăна июнь уйăхĕн 20-21-мĕшĕсенче Ĕпхÿ хулинче тата Кармаскалăпа Авăркас, Гафури районĕсенче йĕркелерĕç. Пĕрремĕш кун Малтанхи кун Шупашкартан килнĕ ăсчахсене Павел Миронов ячĕллĕ чăваш вырсарни шкулĕнче кĕтсе илчĕç. Вунă çынран тăракан делегацие ЧНĂӲАн яваплă секретарĕ Елизавета Долгова ертсе пычĕ. Çакăн хыççăн хăнасем Пушкăртстанри Уралçум филиалĕн (ертÿçи...

Ялта çуралса ÿснисем çак йĕркесемпе килĕшеççĕ пулĕ тетĕп. Кунта пурнăç чăнлăхĕ: савăнăçĕпе ыратăвĕ, тĕлпулупа уйрăлу, çамрăклăхпа ватлăх тата ытти те. Тăван ял вара хăй патне туртнине сăмахпа та ăнлантарса параймăн. Унăн çĕрĕ çине ура ярса пуссан темле курăнман вăй сана тыткăна илет. Ман шутпа, çакна йăх-несĕл хăвачĕ пурнăçа кĕртет. Хамăн çырас йĕркесене эпĕ лирикăлла шухăшлавран ытахальтен пуçламарăм. Иртнĕ эрнере Мияки районĕнчи Çĕнĕ Хурамал ялĕ хăйĕн 270 çулхи юбилейне паллă турĕ. Шăпах унта сумлă...

Май уйăхĕн 27-мĕшĕнче Чăваш Республикин тĕп хулинче, Шупашкарта, чăваш поэзийĕн классикне Константин Иванова халалласа чаплă мероприяти иртнĕ. Чăваш патшалăх академи драма театрĕнче пултаруллă ентешĕмĕрĕн произведенийĕсене илемлĕ вуласа мала тухнисене чысланă. Чыславра Пишпÿлек районĕнчи Хушăлка шкулĕнче 8 класра вĕренекен Алина Герасимова та пулнă. Ку ăнсăртран мар. Алина чăваш драма театрĕ йĕркелесе ирттернĕ конкурсра Константин Ивановăн «Икĕ хĕр» сăвăлла юмахне илемлĕ вуласа пултаруллисен шутне лекнĕ...

Кăçал пурне те ĕмĕр ытла калаçтаракан «Нарспи» поэма авторĕ çуралнăранпа 136 çул çитрĕ. Чăваш поэзийĕн классикне чысласа вăл çуралнă Слакпуç ялĕнче чаплă мероприяти иртрĕ. Çак кун чăваш халăхĕн историйĕнче уйрăмах асра юлĕ. Мĕншĕнне каярах уçса парăпăр. Инçе çула кĕскетсе Слакпуç ялне килнĕ хăнасем йышлă пулчĕç. Çакă уяв шайне тата та анлăлатрĕ, пĕлтерĕшне ÿстерчĕ, илем кÿчĕ. Сумлă поэтăмăра асра тытакансене, унăн пултарулăхне хаклакансене, ăна пуç тайма кăмăл тăвакансене хуçасем ăшшăн та тарават çăкăр-тăварпа, юрă-кĕвĕпе кĕтсе илчĕç...

Кашни çын пурăннă чух хăйне майлă йĕр хăварать. Çав çул-йĕре, кĕске пулнă-и вăл е вăрăм, мĕнле утса тухнине кура ăна халăх хаклать, асра тытать... Ермеккей районĕнчи Эрехĕрри ялĕнче çуралса ÿснĕ Татьяна Ванюшина ял хуçалăх наукисен кандидачĕн кун-çулĕ вăрăмах мар пулнă пулин те халăх ăна ырăпа кăна аса илет. Шăпах ăна халалласа тăван ялĕнче «Тивлет» чăваш культурин уçă фестивальне йĕркелеççĕ. Йăлана кĕнĕ мероприяти кăçал пиллĕкмĕш хут иртрĕ. Татьяна ялти пĕлÿ çуртне «пиллĕк» паллăсемпе, Ермеккейри вăтам шкула кĕмĕл медальпе вĕренсе пĕтернĕ...

Пишпÿлек çĕрĕ çинче «Шур çăл» ачасемпе çамрăксен регионсем хушшинчи фестиваль-конкурс иртни çинчен пирĕн вулакансем пĕлмеççĕ мар. Малтанхи вăхăтра ăна кашни çулах йĕркелетчĕç пулсан (учредителĕсем – вырăнти чăвашсен Канашĕ тата район администрацийĕ), халĕ вăл икĕ çулта пĕрре чăваш çамрăкĕсене пуçтарать. Кăçал уяв 11-мĕш хут иртрĕ. Фестиваль положенийĕпе килĕшÿллĕн малтан видеотур иртрĕ. Кунта 41 конкурсант (500 ытла ача) хутшăннă. Жюри членĕсем (председателĕ – ПР тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ Елена...

Май уявĕсем умĕн Мияки районĕнчи Еспуç ялне килсе кĕнĕ çĕртре вырнаçнă «Эпĕ Еспуç ялне юрататăп» стелăна чаплă лару-тăрура уçрĕç. Ăна наци стилĕпе килĕшÿллĕн чăваш эрешĕсемпе илемлетсе туса лартрĕç. Çапла майпа стела яла илем кÿнисĕр пуçне мăн асатте-асаннесен культурине хисеп тунин символĕ те пулса тăчĕ. «Эпĕ Еспуç ялне юрататăп» проект вырăнта пурăнакансен вăйĕпе пурнăçа кĕчĕ. Шăпах вĕсем укçа-тенкĕ енчен пулăшу пачĕç – пĕрремĕш эскизсенчен пуçласа стелăна вырнаçтариччен. Еспуç хастарĕсем, пуçару...

Çак кунсенче Федоровка тăрăхĕнчи Ашкатар ялĕнчи «Родничок» ача садĕнче пысăк пĕлтерĕшлĕ пулăм пулса иртрĕ – «Пĕрремĕшсен юхăмĕн» Раҫҫейри ҫамрӑксен юхăмĕн уйрăмĕ уçăлчĕ тата ачасене унăн йышне илчĕç. Савăнăçлă мероприятие ачасемпе вĕсен ашшĕ-амăшĕсем, воспитательсем, Пĕрремĕшсен Канашĕн пайташĕсем тата Ашкатар шкулĕнчи малтанхи уйрăмĕн наставникĕсем хутшăнчĕç. Пухăннисене «Родничок» ача сачĕн ертÿçи Татьяна Вальщикова (çак йĕркесен авторĕ), Ашкатар шкулĕн директорăн воспитани енĕпе ĕçлекен советникĕ тата малтанхи уйрăмăн кураторĕ Елена Васильева ăшшăн саламларĕç...

Апрель уйăхĕн 6-мĕшĕнче Çтерлĕпуç район центрĕнчи Культура керменĕнче «Туслăхăн çупкăмĕсем» («Соцветие дружбы») хăй пултарулăх коллективĕсен VIII республика фестивалĕ иртнĕ. Унта районти чи пултаруллă ушкăнсем хутшăнма тивĕçнĕ. Вĕсем «халăх» тата «тĕслĕхлĕ» ятсене илес е тепĕр хут çирĕплетес тесе хăйсен ятарлă программисене хÿтĕленĕ. Тетĕрпуç ялĕнчи «Çеçпĕл» чăваш ансамбльне республикăри халăх пултарулăх центрĕн компетентлă аттестаци комиссийĕ пысăк хак панă. Сцена ăстисен ушкăнĕ пуçласа «халăх ансамблĕ» ята илнĕ...

Март уйăхĕн 25-мĕшĕнче Ĕпхÿ хулинче Пушкăртстан Республикинчи Халăх пултарулăх центрĕн Эксперт канашĕн XXII ларăвĕ иртрĕ. Шăпах унта Авăркас районĕнчи Чăваш Нукасакĕ ялĕнче пурăнакан Надежда Степанова, Кармаскалă тăрăхĕнчи Сихун ялĕнчи Елена Степанова тата Суук-Чишмари Надежда Янтуганова чăваш хастарĕсем хутшăнчĕç. Надежда Михайловна пухăннисен умне чăваш апат-çимĕçĕн тĕп пуянлăхĕсенчен пĕрне – шăрттан – тăратрĕ. Наци апат-çимĕçне тата чăваш тумĕн пайĕсене хак паракан ĕçлĕ ушкăн йышĕнче филологи...

Март уйăхĕн 19-мĕшĕнче Ĕпхÿ наука тата технологисен университечĕн тутар тата чăваш филологи кафедри Тĕнчери халăхсен тăван чĕлхе кунне, Раççей халăхĕсен пĕрлĕхĕн çулталăкне, кăçал çавра çул тултаракан чăваш çыравçисене халалласа «Янăравлă чĕрĕ сăмах» илемлĕ вулав конкурсăн пĕтĕмлетĕвне турĕ. Ăмăрту икĕ тапхăрпа иртрĕ. Пултарулăх ăмăртăвĕн пĕрремĕш зонăри тапхăрне Пелепей хулинчи чăваш гимназийĕнче, Çтерлĕ хулинчи 5№ гимназире тата Çтерлĕпуç, Толбазă шкулĕсенче йĕркелерĕç. Авăркаспа Кармаскалă, Пелепейпе...