Hrodna 11:27

Ключавую ролю ў гэтым адыгрывала Гімназія імя Генрыха Сянкевіча. Яна была заснавана ў 1920-х гадах і хутка стала сімвалам высокага ўзроўню адукацыі ў рэгіёне. Сёння будынак гэтай гімназіі займае сярэдняя школа нумар 10. Навучанне ў гімназіі вялося на польскай мове. Вучні вывучалі класічныя навукі, замежныя мовы, гісторыю, а таксама атрымлівалі асновы маральнага выхавання. Установа славілася строгай дысцыплінай і высокімі патрабаваннямі да ведаў. Акрамя навучальнага працэсу, гімназія актыўна ўдзельнічала ў культурным жыцці Гродна...

? Масты праз раку Гараднічанку ў Гродне таксама называліся. Іх гісторыя пачалася ў 1913 годзе, калі Міністэрства ўнутраных спраў зацвердзіла праекты будаўніцтва трох жалезабетонных мастоў. Два з іх размяшчаліся на вуліцы Мураўёўскай, цяперашняй Ажэшкі, а трэці — на Архірэйскай, сённяшняй вуліцы Мітрапаліта Філарэта. Да нашых дзён амаль у нязменным стане захаваўся толькі адзін з гэтых мастоў — Міхайлаўскі, які знаходзіцца каля помніка пісьменніцы Элізе Ажэшцы. Другі мост на вуліцы Ажэшкі, які называўся Маскоўск (на фота)і, быў паміж дамамі 47 і 49...

Па загадзе імператрыцы Кацярыны II кароль быў вымушаны пакінуць Варшаву 7 студзеня 1795 года. Ужо праз пяць дзён, 12 студзеня, ён прыбыў у Гродна, не маючы ні рэальнай улады, ні палітычнага значэння. Тут яго фактычна ізалявалі і адрэзалі ад любога магчымага ўплыву на далейшыя падзеі. У Гродне Панятоўскага размясцілі ў Новым замку, дзе ён быў пад пастаяннай аховай. Афіцыйна гэта называлася "ахоўнай апекай" з боку царыцы, але фактычна гэта быў хатні арышт. Караля абмежавалі ў перамяшчэннях нават у межах горада, яго лісты кантралявалі і любы кантакт з вонкавым светам быў пад расійскім наглядам...

Сёлета спаўняецца 168 гадоў з дня гэтай падзеі, якая стала адной з важных у жыцці будучай пісьменніцы, адной з найбольш вядомых культурных дзяячак Гродна. Эліза Паўлоўская, якая нарадзілася ў шляхецкай сям’і ў 1841 годзе, з юнацтва праяўляла цікавасць да літаратуры і адукацыі. У шаснаццаць гадоў яна выйшла замуж за Пятра Ажэшку, уладальніка маёнтка Людвінова. Аднак у гэтым шлюбе Эліза не знайшла шчасця. Працэс аб яго скасаванні завяршыўся ў 1869 годзе. У 1870 годзе яна прадала маёнтак Мількаўшчына і пераехала на сталае жыхарства ў Гродна...

Роўна 396 гадоў таму гэты дакумент дазволіў рамеснікам аб'яднацца і наладзіць сумесную працу па адзіных правілах. Злотнікі займаліся вырабам ювелірных вырабаў і каштоўных прадметаў з золата і срэбра. Наяўнасць уласнага цэха забяспечвала не толькі кантроль за якасцю прадукцыі, але і абарону майстроў ад канкурэнцыі з боку так званых «партачоў» — тых, хто працаваў па-за цэхам. За дысцыпліну ў цэху адказвалі выбраныя майстры і цэхмайстры, якія сачылі за добрасумленнасцю працы і справядлівасцю разлікаў...

». У 1960-я гады горад хутка развіваўся, прамысловасць расла, і ўзнікла патрэба ў месцах для размяшчэння гасцей. Будаўніцтва новай гасцініцы на 250 месцаў пачалі ў канцы 1950-х гадоў на Савецкай плошчы ў цэнтры Гродна. Будынак узвялі хутка, але выбар назвы выклікаў дыскусіі сярод чыноўнікаў. Першапачаткова гасцініцу планавалі назваць «Нёман». Аднак у верасні 1961 года гарвыканкам зацвердзіў назву «Дружба». Праз адзін месяц гэтае рашэнне адмянілі. Канчатковую кропку ў спрэчцы паставіў аблвыканкам, пастанавіўшы адкрыць з 10 студзеня 1962 года ў Гродне гасцініцу «Нёман»...

Гэты двухпавярховы атынкаваны цагляны будынак, выкананы ў стылі эклектыкі, мае сіметрычны фасад, дэкаратыўная аздоба якога сканцэнтравана на параднай частцы. Збоку да яго далучаны ўваходна-лесвіцавы аднапавярховы модуль, завершаны фігурным атыкам. Першапачаткова гаспадыняй дома лічылася Зоф’я Зарын, хоць па іншых звестках, ён належаў судоваму абаронцу Вальтару. На пачатак 1920-х гадоў у сядзібе размяшчалася камандаванне Трэцяга дывізіёна вайсковай жандармерыі. З 1924 па 1926 гады тут жыла вядомая польская пісьменніца Зоф’я Налкоўская разам са сваім мужам Янам Гажэхоўскім...

Яго жыццё цесна звязана з Гроднам, дзе ён служыў у мясцовым кляштары францысканцаў з 1922 па 1927 год. Але найбольшую вядомасць святар атрымаў за свой учынак падчас Другой сусветнай вайны. У перыяд нямецкай акупацыі Польшчы ён хаваў людзей, якіх вышуквалі нацысцкія ўлады. У лютым 1941 года гестапа арыштавала Максімільяна Кольбэ і адправіла ў канцлагер Аўшвіц. Там ён добраахвотна прапанаваў сябе замест аднаго з прызначаных да пакарання смерцю вязняў, якога нават не ведаў. У 1982 годзе каталіцкая царква прызнала Максімільяна Кольбэ святым...

Частка дакументаў - метрычныя кнігі касцёлаў і цэркваў - даступныя анлайн. А ўсё гэта дзякуючы... амерыканскім мармонам! Больш за тое - дзякуючы ім копіі архіўных дакументаў з Гродна ды іншых гарадоў Беларусі надзейна захоўваюцца ў адным з самых абароненых бункераў свету, які можа вытрымаць ядзерны ўдар 🤯 Мы даведаліся, як адлічбоўваліся беларускія архівы і як гэтым можа сёння скарыстацца кожны з нас. Чытаць артыкул з карыснымі парадамі: https://teletype.in/@hrodna1127/granitemountain На фота - той самы бункер у Гранітнай Гары ў штаце Юта, ЗША...

Праекціроўшчыкі выкарыстоўвалі тыпавы праект, уносячы ў яго пэўныя змены. Аднак, нават першапачатковы галоўны фасад выклікаў дыскусіі. Некаторыя лічылі, што мноства калон, масіўны карніз, порцік і скульптуры ствараюць толькі ўражанне лішняга награмаджвання. Але яшчэ больш на аздабленні фасадаў адбілася барацьба з так званымі "празмернасцямі". У выніку колькасць дэкору на фасадзе зменшылі: адмовіліся ад гірлянд, разетак і складанай архітэктурна-скульптурнай кампазіцыі з балюстрадай над карнізам. Палац культуры адступіў ад чырвонай лініі забудовы плошчы...

Дзякуй нашым пільным падпісчыкам, якія знайшлі ў нашым пасце істотную памылку. Вуліцы Замкавы тупік фармальна ўжо не існуе, а вуліца, якую мы апісваем, гэта сённяшняя 2-я Працоўная. Замкавы тупік быў наступным завулкам, які адыходзіў ад Замкавай у правы бок, калі ісці ад Рынку да Замку. У міжваенны час Замкавы тупік называўся ul. Platnierska. Вуліца Замкавы тупік у Гродне сфармавалася як завулак, які адыходзіў у паўночным напрамку ад вуліцы Замкавай уздоўж юрыдыкі Масальскіх. На працягу стагоддзяў гэты праезд меў розныя назвы...