КСРО-ның астықпен қаматамасыз етуге бағытталған КОКП ОК-нің Тың игеру науқанының басым бөлігінде сол кездегі ҚазКСР-нің солтүстігінде жүзеге асқан болатын. Сол кезде ҚазКСР-інің солтүстігі бейресми Тың игеру өлкесі деп аталды.
Науқан басталған 1954 жылдан 60 жылдардың ортасына дейін ҚазКСР-ның аумағына 2 млн-дай адам келген болатын.
Тың игерудің барысы қиын болды.
КОКП ОК ресми насихатына еріп, Тың игеруге өз еркімен патриоттық ойлармен келген партия мен комсомол мүшелерінен басқа - КСРО-дағы ГУЛаг жүйесінің таратылуымен жаңа өмірді бастағысы келгендермен қатар жұмыс орнын өзгерткісі келгендер, әскери борышын өтеп шыққан азаматтар және басқа да азаматтар келді.
Инфрақұрылымдардың жасалмауы - жаңадан келушілерге қиындық туғызды. Келушілер мен жергілікті азаматтар арасында. Тіпті келушілер арасында, ГУЛаг жүйесінен босатылған азаматтар арасында тұрмыстық, эмоциялық тартыстар орын алып отырды.
Ақмола облысының Шортанды ауданы КазЦИК кеңшарында келушілер мен жергілікті жастар арасында төбелес орын алып, бір азамат қаза тапқан.
1956-1958 жж. Теміржол станцияларын тонау жағдайы орын алған.
Атбасар жергілікті партаппараты тың игеруге жергілікті жұмыс күшін арттыру мен демография мәселені шешу үшін қыздарды шақыру науқанын бастады. Бұл науқанға құлақ түрген бойжеткен қыздар Украинадан, Молдавиядан келе бастады. Молдавиядан келген қыздар бұзақы топтың шабуылына тап болып бір қыздың зорланғаны жағдайы орын алды. Бұл жайт бойынша Кишинев партия ұйымының қызметкері П. Рыбалченко КСРО бас хатшысы Н. С. Хрущевке баяндамалық хат жолдады.
Жергілікті жерлердегі Сталиндік ГУЛаг жүйесінің лагерлері АЛЖИР, КарЛаг, СтепЛаг-інде адамдарды бейбіт өмірге бейімдеу оңай болмады. Бір жағынан Тың игеру науқаны бұл адамдарға бейбіт өмірге бейімдеп, жұмыс тауып бергенімен - оларға бейбіт өмірге бейімделуі оңай соқпады.
Тың игеру науқаны басталған 1954 жылдан 1960 жылға дейін Тың өлкесінің біраз жерлерінде өзара түсінбеушіліктен туындаған мәселелер қылан беріп қалып жатты.
Әрине, қылмыстық жағдайлардың орын алуына
- Тың игерушілерге жағдайдың жасалмауы.
- Керітартпа күштердің бұзақылық әрекеті.
- Келушілердің өздерін жоғары ұстауы не өздерінің тұрмыстық мәдениетін әкелуі себепкер болуы мүмкін.
2 миллиондай адамның шашырай болса да - бір жерде топтасуы өткір мәселенін шығуына себепкер болмай тұрмайды. Тың науқанындағы қылмыстық ахуалдың орын алғанына қарамастан тың игерушілер жүйелі түрде жұмыс жасай отырып - жаңа ұжымшарлар, кеңшарлар, қалаларды салуға өз күшін аямады.
Тың игеру кезіндегі қылмыстық жағдайлар туралы Владимир Тольцтың "Радио Свободы" ақпараттық порталында жазған Малоизвестная целина: полувековой юбилей деген мақаласынан оқи аламыз
Сурет ғаламтордан алынды