1644 жылы Қытайдағы шаруалар көтерілісін басқан маньчжурлардың билігі 1911 жылға дейін сақталды. Қытайда 267 жыл билік құрған маньчжурлардың Цинь әулеті ХІХ ғасырда бірнеше мәрте шаруалардың көтерілісінің әсерімен құлап қала жаздаған болатын. Осы көтерілістің ең қауіптісі 1850-1864 жж. Қытайда өрбіген Тайпин (қыт. аспан асты игілік мемлекеті) көтерілісі болды.
Тайпин көтерілісшілері
- Қытайды маньчжур-Цинь әулетінен азат етуге ұмтылды
- Бірінші апиын соғысынан кейін күшейіп келе жатқан сыртқы қысыммен күресуге шақырды.
Көтерілістің негізгі қозғаушы күші - маньчжурлық Цинь әулетінің қаржылық салықтарынан қысым көрген шаруалар болды.
Бірінші апиын соғысының әсерімен ағылшындардың ықпалымен тең емес шарттың Қытайға негізделуі - көтерілістің шығуына түрткі болды.
Халықтың - сыртқы қысымды көтере алмай, тең емес шартқа қол қоюынан Маньчжурлық Цинь әулетіне қарсы наразылығы басталды. Наразылықты мектеп оқытушысы (Тайпин көтерілісінің көсемі) Хунь Сюцюань болды.
Көтеріліс ағылшындардың қысымы қатты сезілген Қытайдың оңтүстігінде басталды. Көтерілісшілер Қытайдың оңтүстік астанасы Нанкин қаласын басып, өздерінің Тайпин Тянь Го мемлекетінің құрылғандығын жариялады.
Көтерілісті оңтүстіктегі христиан дінін қабылдағандар қолдады.
Қытайда билікте отырған маньчжурлық Цин әулеті көтерілісшілер мен сыртқы қысымға қарсы екі жақты майдан жүргізді.
1856-1860 жж. ағылшын-американ-француз біріккен күшіне тойтарыс бере алмаған Маньчжурлықтар екінші апиын соғысында жеңіліп, шетелдіктерге жеңілдік бере отырып - Тайпин көтерілісін басуға пайдаланды.
Бұл жағдай Қытайды шетелдіктерге саяси-экономикалық тұрғыда тәуелді етті.
1898-1901 жж. Қытайда ихэтуань көтерілісі болғанда - маньчжурлықтар шетелдіктердің көмегімен басатын болады.
Қытай өзінің сыртқы саясатын айқындай алмайтын, халықаралық қатынастарда - Тәуелсіз саясат жүргізе алмайтын шетелдіктердің жартылай отарына айнала бастады
Сурет ғаламтордан алынды
Қытай императоры Цянь-Лунь - Ағылшын короліне қалай жауап берді? - деген мақаланы оқыңыздар