Найти тему

Балқан түбегін неліктен Еуропаның "жарылғыш қоймасы" деп атады?

Ежелгі заманнан бастап Еуропаның Балқан түбегін әртүрлі халықтар қоныстанып отырды. Бұл халықтар біртіндеп көбейіп ғана қоймай, Ортағасырларда әртүрлі діндерді ұстанушылар қатарынан табылды. Балқан түбегін ежелгі заманнан бастап ХХ ғасырдың 90 жылдарына дейін әртүрлі мемлекеттердің ықпалында немесе басқаруында болып, алпауыт мемлекеттердің саяси ойындарының алаңына айналған болатын. Бұл жәйт, халықтардың бір-бірімен байланыс жасауына мейлінше кедергі болды. Тіпті, ұқсас славян халықтарының әртүрлі дінді ұстануы, әртүрлі мемлекеттердің қарамағында болуыда өз ықпалын тигізді. Мысалы: Босния аймағында тұратын босниялықтар - ислам дінін ұстанса, хорваттар - христиан дінінің католик бағытын ұстанды ал сербтер болса христиан дінінің православие бағытын ұстанды. Австро-Венгрия империясы заманында хорваттар артықшылыққа ие болса, Осман империясы албандықтар мен босниялықтар артықшылыққа ие болды.

Бірінші және Екінші Балкан соғыстарына осы жағдай әсер етті.

Халықтардың ресми шекарадан тыс қоныстануыда - көптеген мемлекеттерге маза бермеді.

Жиілеген көтерілістер Осман империясына - оның орнын басуға тырысқан Австрия-Венгрияның, Балкан түбегінің геосаяси мүддесі бар ұлы державалар Англия, Франция, Ресейге маза бермеді.

Сырттан қаржыландыратын мемлекеттік төңкерістер - ұлы державалар арасындағы қақтығысқа әкелді. Ұлы державалардың Балкан түбегінің елдерінің ішкі және сыртқы саясатына араласуы олардың Тәуелсіздігін шектеді.

Соғыстарда күткендегідей нәтиже бермеді. Ұлттық мәселелер жылдар бойы шешілмей жинақтала берді. Бұл кейін жинақталып, қақтығыстарға әкелді.

Тіпті қазіргі бұл мәселенің салқыны әлі сезіледі

Гректер бертінге дейін македониялықтар вардарлықтар деп атап бұл ұлттың македондықтар деп аталуына қарсы болып келді. Болгарлардың ішінде македондықтар өздерінің болгар тілінің Македония диалектісінде сөйлейтін халық санайтындарда бар.

Осман империясы, Грекия, Болгария, Сербия, Австро-Венгрия мемлекеттерінің өзара соғысы Балқан түбегінде мекендейтін халықтардың жадында біраз жылдарға дейін түсінбеушілікті қалдырды. Бұл түсінбеушілікті ХХ ғасырда орын алған Бірінші және Екінші Балқан соғыстары шекаралық жағынан ушықтырып, әсіре серб ұлтшылдарының сыртқы күштерге қарумен қарсы тұруға әсер етті. Серб ұлтшылы Гаврило Принсип тарапынан атылған оқтың Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына әсер еткені тарихтан белгілі. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары Балқан түбегі әртүрлі саяси күштердің бір-біріне қарсы соғыс ошағына айналдырды. Югославия социалистік федеративтік Республикасы құрылған кезде де бұл наразылықтар тоқтамады. Югославия мемлекеті хорват ұлтшылдарының мүддесіне сай келмеді. Косовода албандар мен сербтер арасындағы наразылық тоқтамады. 1990 жылдары Югославия мемлекеті ыдырай бастаған тұста Балқан түбегі үлкен соғыс ошағының әлемдік "қызыл нүктесіне" айналды

Сурет ғаламтордан алынды