Татарляндия (татарский язык, культура, народное творчество, история)

Великая Булгария - корни татар, которые помнит не каждый татарин! Некоторые ханы Великой Булгарии (Бөек Българ) Котраг - второй сын Кубрат-хана. После распада Великой Болгарии он вместе с племенем Котраг-булгар поселился на севере Волжского региона и основал Волжскую Булгарию*. Орхан (575-630) - глава племени оногуров (считали себя прямыми потомками гуннов), князь (хан) болгарских племен, брат Кубрата (был регентом). Батбаян-Хан Великой Болгарии после своего отца Кубрата. 660-668 Аспарух-еще один сын Кубрата, основатель Первого Болгарского государства на Дунае. (Современная Болгария) 🌍🌍🌍🌍🌍🌍🌍 * Волжские булгары-нация, образовавшаяся в результате объединения финно-угорских и тюрко-булгарских племен, один из важнейших предков современных татар, большая часть культуры, религии которых происходит от них . В Волжской Булгарии все центры, крупные общественно-культурные и военные центры располагались на территории современного Татарстана. Однако он включал в себя множество соседних регионов. Многие историки считают его похожим на современное федералистское (с автономными регионами) государство. В эпоху раннего Средневековья по европейским меркам это было особенно большое и передовое государство. Поддержи научно-популярный татарский канал: ❗ ️Подпишись ❗ ️Пиши ❗ ️Распространи эту статью своим друзьям

Хронология истории татар.   Вот и вся хронология. Надеюсь, вам будет удобно давать ссылки. Я буду уделять больше внимания историческим статьям. Поэтому хочется знать, какие периоды истории наиболее интересны для вас.   О 21 веке я здесь пока не буду писать исторически, однако со временем, можно будет говорить о нем более объективно с исторической точки зрения. Но при этом, история умеет "подсказывать", давать советы. Знание прошлого коренных народов помогает построить более светлое будущее или-по крайней мере, не повторять его самые темные страницы. Конечно, здесь представлена только обзорная часть. История-богатая и глубокая наука. Самое главное, распространить его на многих людей, многие люди еще очень мало знают и историю мира, страны и историю своего родного народа.   Важно помнить, что если истории не разрешать быть учителем, история определит себя как безжалостную, яростную назидательницу ! История татар https://t.me/tatarlyandia/161 История Золотой Орды https://t.me/tatarlyandia/198 История Казанского ханства https://t.me/tatarlyandia/183 Период периода русской монархии https://t.me/tatarlyandia/239 Республиканский период https://t.me/tatarlyandia/281 💚💚💚💚💚💚💚 Поддержка научно-популярного татарского канала: ⭐Подпишитесь⭐ 🎸Распространите эту статью/сообщение и своим друзьям/ родственникам

Кыш көне эт тә: «Жәйгә чыксам сөяктән сарай салыр идем», - дип әйтер, ди. #мәкаль #табигатьнең #сыйфатламалары ✨✨✨✨✨✨✨ каналның эчтәлеге: https://t.me/tatarlyandia/174

ТАТАР ТАРИХЫ ХРОНОЛОГИЯ ➖ Борынгы төрки һәм фин-угыр кабиләләре ➖ Һун - төрки чоры (2 - 5 гасырлар) ➖ Төрки каһанлыклар чоры һәм Бөек Болгар дәүләте (6 - 8 гасырлар) ➖ Идел Болгары һәм Кыпчаклар чоры (8 - 13 гасырлар) ➖ Алтын Урда чоры (13 - 15 гасырлар) - татарлар күп яктан нәсел һәм тел ягыннар, нәкъ менә бу вакытта хәзергегә бик охшый башлый. ➖ Казан ханлыгы (1438 - 1552) һәм башка Алтын Урда варислары чоры. ➖ Татарлар Россия эчендә ( хронологияның аерым кисәкләрен аннары карарбыз) 🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎🐎   Күп татарлар рус тарихының хронологиясын яхшы беләләр, дөнньяныкын еш беләләр, ә туган халык тарихында еш буталалар, шуңа сез хупласагыз, бу каналда мин тарихны гади, аңлашыла торган итеп, тик фәнни мәгънәсен югалтмаска тырышып бирәм.   Әлбәттә, бу хронологияда татарлар тарихы гына түгел, ә күп яктан тугандаш халыклар белән уртак тарих та күп, борынгырак булган саен - шул дәрәҗәдә күбрәк туганнар - бу нигездә күбесенчә төрки һәм фин-угыр халыклары.   Туганлык 2 юлдан бара: тел һәм генетика - нәсел ягы.  Беренчесе күбрәк өйрәнелгән. Икенчесе - генетика ягы 21 гасырда бик көчле өйрәнелә башлады, һәм яңа ачышлар көтәбез. Тел буенча без күбесенчә төрки телләрдән (зур халыклар арасында - иң якын туганнар - башкортлар, аннан казакълар), нәсел буенча алар янына - якындагы фин-угыр халыклары кушыла. Фәнни-популяр татар каналына булыш: 😉Языл/подпишись 🤜Катнаш - яз /👍 куй. 🎸Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #татартарихы #тарих татартарихы #история #татар #периоды

Кышкы кич Габдулла Тукай Кызык сезгә, яшь балалар, кышкы кичтә! Җылы өйдә утырасыз якын мичкә; Утырасыз рәхәтләнеп, тезелешеп, — Шатлык сезгә, уңайсызлык килми һич тә. Һичкайсыгыз таныш түгел хәсрәт берлә, Утыргансыз матур гына, рәт-рәт берлә; Кышкы кичнең озынлыгын сизмисез дә Әнкәгезнең сөйләгәне әкият берлә. Тышта иссен ачы җилләр, тузсын карлар, Өй түбәсе саламнары килсен тар-мар, Суыклыктан очар кошлар очалмасын, — Сезнең урын җылы, әйбәт, — ни кайгы бар? Төшсен ләкин исегезгә кайсы вакыт: Һәркемгә дә бирелмәгән мондый бәхет; Ятим калган сабыйлар бар, бәхетсезләр, Ата-анасы вафат, җирсез һәм йортсызлар. Мондый кышкы кичтә сыгъныр урыннары Аларның юк, өши бите, борыннары;   Үлми калса яхшы алар салкынлыктан, Кайберсенең шуннан була үлемнәре. Очрый калса сезгә шушындый ярлылар, Яшьле күзле, моңланганнар вә зарлылар, — Яшь балалар! Аларны сез яратыгыз, Җылы сүзләр әйтеп, сөеп юатыгыз! 💮🌸💮🌸💮🌸💮 Интересно вам, ребята, зимним вечером! Сидите в теплом доме близко к печи; Сидите наслаждаясь жизнью— Радости вам, неудобства к вам не придут. Никто из вас не знаком со скорбью, Сидя красиво, вместе рядышком; Вы даже не заметите продолжительности зимнего вечера слушая мамины сказки. На улице дуют ветра и тает снег, Пусть солома на крыше улетит, Пусть не летают птицы от холода, — Ваше место в тепле,— зачем грустить? Пусть и к вам придет время запомнить: Такое счастье, дается не всем; Есть осиротевшие дети, несчастные, Родители умерли, безземельные и бебездомны. Убежища в зимний вечер У них нет, мерзнет лицо, носы;   Хорошо, если они не умрут от холода, Но к некоторым из них приходит смерть. Если встретите таких несчастных, Слезящиеся, грустные, — Молодые ребята! Подарите им немного любви. Скажите теплые слова и с любовью примите их, помогите и утешьте их души!  🎄🌲🎄🌲🎄🌲🎄 Фәнни-популяр татар каналына булыш: 😉Языл/подпишись 👌Катнаш - яз /👍 куй. 🎸Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #татархалкы #тел #тукай #кыш #с переводом на русский

Классик кызлар (хатын - кыз) татар исемнәре : Айгөл - Айгуль Айсинә - Айсина Айсылу - Айсылу Алсу - Алсу Адилә - Адиля Әлфия - Альфия Әминә - Амина Гайшә - Гайша Галия - Галия Гөлнара - Гульнара Гөлсем - Гульсум Гөлсинә - Гульсина Гөлфия - Гульфия Гөлчәчәк - Гульчачак Гөлшат - Гульшат Гүзәл - Гузель Гүзәлия - Гузалия Дамира - Дамира Дания - Дания Жәмилә - Джамиля Зәйнәп - Зайнаб Зәмирә - Замира Зәния - Зания Зифа - Зифа Зөһрә - Зухра Иделә - Иделя Илгизә - Ильгиза Илмира - Ильмира Илһамия - Ильхамия Исламия - Исламия Йолдыз - Йолдуз Кадрия - Кадрия Камилә - Камиля Ләйсән - Лейсан Лилия - Лилия Мәдинә - Мадина Мәрьям - Марьям Мөнирә - Мунира Наилә - Найля Нәсимә - Насима Нурания - Нурания Нурсолтан - Нурсултан Нурия - Нурия Рамилә - Рамиля Расиха - Расиха Рауза - Рауза Рәисә - Раиса Рәйхан - Райхан Рәшидә - Рашида Саҗидә - Сажида Сания - Сания Сәлимә - Салима Сөембикә - Сююмбике Сөмбел - Сюмбель Таңсылу - Тансылу Тәнзилә - Танзиля Фатима - Фатима Фәридә - Фарида Фирүзә - Фируза Хәдичә - Хадича Халидә - Халида Хәлимә - Халима Хәмидә - Хамида Чәчкә - Чачкя Язгөл - Язгуль Язилә - Язиля Ясминә - Ясмина 💐🌸🌹🥀🌺🌻🌼🌷⚘ Мин исемнәрен язам, сез комментарийларда ошаган исемнәрнең яки танышларыгыз белән бәйле исемнәрнең мәгънәрен языгыз. Әлбәттә монда бар исемнәр дә түгел) 🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐 Фәнни-популяр татар каналына булыш: 😉Языл/подпишись 👌Катнаш - яз /👍 куй. 🎸Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат 🟩минем телеграмга языл - иң яхшы татар каналы🟥 #татархалкы #кызлар #исемнәр #хатынкызлар

Классик малайлар (ир-ат) татар исемнәре : Азамат-Азамат Азат-Азат Айбулат-Айбулат Айдар-Айдар Айнур-Айнур Айрат-Айрат Акбулат-Акбулат Алмаз-Алмаз Арыслан-Арслан Асаф-Асаф Аяз-Аяз Әмин-Амин Әмир-Амир Әнвәр-Анвар Әсгать-Асгат Әхәт-Ахат Әхмәр-Ахмар Әхмәт-Ахмат/Ахмед Бакый-Баки Баязит-Баязит Бәхтияр-Бахтияр Биктимер-Биктимер Булат-Булат Вакыйф-Вакиф Васил-Василь Вәли-Вали Габдулла-Габдулла Гадел - Адель Гази-Гази Газиз-Газиз Газинур-Газинур Гайнетдин-Гайнутдин Гали-Гали Галимҗан-Галимҗан Гамил-Гамиль Гариф-Гариф Гафур- Гафур Гәрәй-Гарай Госман-Гусман Гомәр-Гумар Дамир-Дамир Даут-Даут Җәмил-Джамиль Җәүдәт-Джавдат Закир-Закир Заһир-Загир Зәйнулла-Зайнулла Зәки-Заки Зөфәр-Зуфар Илгизәр - Ильгизар Илдар -Ильдар Илдус - Ильдус Илшат- Ильшат Илһам - Ильгам Ирек - Ирек Ислам - Ислам Йосыф - Юсуф Камил - Камиль Касыйм - Касим Кәрим - Карим Локман - Лукман Мансур - Мансур Мөдәррис - Мударрис Мөслим - Муслим Мөхәммәт - Мухаммед Муса - Муса Наил - Наиль Нәгыйм - Нагим Равил - Равиль Рамил - Рамиль Расих - Расих Рахман - Рахман Рәис - Раис Рәшит - Рашит Рөстәм - Рустам Сабир - Сабир Салих - Салих Самат - Самат Сәгыйть - Сагит Сәет - Саид Сәйфулла - Сейфулла Таһир - Тагир Тәлгать - Талгат Тимерхан - Тимерхан Фаил - Фаиль Фәрит - Фарит Фарсил - Фарсиль Фатих - Фатих Фәнис- Фанис Халит - Халит Харис - Харис Хафиз - Хафиз Хәйдәр - Хайдар Хәлил - Халиль Хәлим - Халим Хәмит - Хамит Хисам - Хисам Шакир - Шакир Шамил - Шамиль Юныс - Юнус ... Кемдер баласына  - "Чушпан" дип кушкач, уйга килде. Бәлки, күпләр матур, мәгънәле исемнәрне белмиләрдер. Мин исемнәрен язам, сез комментарийларда ошаган исемнәрнең яки танышларыгыз белән бәйле исемнәрнең мәгънәрен языгыз. Әлбәттә монда бар исемнәр дә түгел) 🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐🌐 Фәнни-популяр татар каналына булыш: 😉Языл/подпишись 👌Катнаш - яз /👍 куй. 🎸Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #ират #малай #егет #исемнәр #татар

Ай былбылым, вай былбылым (Татар халык җыры) Ай былбылым, вай былбылым Агыйделнең камышы, Таң алдыннан чүт-чүт килә Сандугачлар тавышы. Ай былбылым, вай былбылым Агыйделдә таң ата, Таңнар ата, өзелә үзәк Җырлата да елата. Ай былбылым, вай былбылым Кунып сайрый талларга, Синең хакта серләремне Сөйлим сандугачларга. 🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾🌾 Фәнни-популяр татар каналына булыш: 🪶Языл/подпишись 🪶Катнаш - яз /👍 куй. 🪶Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат Известные исполнители:#ренатибрагимов #динагарипова #ильхамшакиров #гариксукачев #зульфиякамалова #татархалкы #тел #җыр #былбыл #мәдәният #татархалыкҗырлары

Кайбер ханнар турында мәгълүмат. 🔱Касыйм - патша(хан) улы, 1452-1469 елларда Касыйм ханлыгының беренче хакиме, Казан ханы Олы-Мөхәммәтнең улы. Мещера* шәһәрчеген (хәзерге Касимов) атасы аңа бүләк иткән. 🔱Үтәмеш Гәрәй — Казан ханы (1549-1551),  Сафа — Гәрәй һәм Сөембикәнең улы. 🔱Сәхип Гәрәй - Казан (1521-1524) һәм Кырым (1532-1551) ханы. Кырым ханы Менгли I Гәрәйнең кече улы. Бу Казан ханы шулай ук "Гүзәл гасыр"сериалында чагылыш таба. Бахчасарайга Нигез Салучы. 🔱Миңле Гәрәй*— Кырым ханы (1467, 1469—1475, 1478—1515) 🔱Олы-Мөхәммәт - хан, Алтын Урда (Бөек/Олы Олыс) ханы (1419-1423, 1426, 1428) аннары Кырым ханы, Казан ханлыгына нигез салучы, беренче ханы һәм Касыйм ханлыгына нигез салучы.  🔱Сафа Гәрәй - Казан ханы (1524-1531, 1536-1549). *Мишәрләр - көнбатыш татар диалекты атамасы Мещера шәһәреннән барлыкка килергә мөмкин дип саный кайбер галимнәр. * Гәрәйләр — XV гасыр башыннан алып 1783 елга кадәр Кырым дәүләте белән идарә иткән ханнар династиясе. Гәрәй династиясе Казан ханлыгының да ахыргы хан династиясе (Рюриковичлар, Габсбурглар кебек берничә якын мәдәниятле илләрдә патшалык иткәннәр) 🌟Языл/подпишись 🌟Катнаш- яз /👍 куй. 🌟Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #татархалкы #тел #акыл #татарлар #иҗат #ханнар #яңаканал #тарих #патша

Осенние ветра Габдулла Тукай (Литературный перевод автора канала) Осеняя ночь. Не могу я уснуть. Плачет ветер у окна. Нет, не ветер. Слышу голос страны, Боится смерти она, она голодна. "Мой любимый рабочий в этом году Остался голодный" - Плачет святая, милосердная мать наша - благодатная земля - "Он остался лежать, он остался холодный". Там старушка меняет зуб Гнилой на золотой, Тут девченка с талией тонкой кусочек Хлеба просит со слезой. Умерли в быль здоровые мужчины. Кусочка хлеба не нашлось. Жалея, души забирая,  Азраил глядел рыдая;  Без мук-страданий не обошлось. Что нам праздник? Какой там свет, Когда в мученьях люди пребывают. И Ибрахим и Исмаил - Пророки даже тут рыдают. Тут сытый, не честной народ, Не Искренне хвалу творцу все раздает. А там молитва даже плачет, Все плачут - до кого дойдет. Осенняя ночь. Страшна и темна... Плачет ветер у окна - Он вещает: Слышу голос страны, Боится смерти она, она голодна! 🟥Стихотворение написано под впечатлением голода в Поволжье в 1910х годах. 🟥Сам Тукай умер в 1913, во многом от последствий недоедания и голода, которые он перенес ещё в детстве. Первая половина 20 го века - крайне суровое время... 🟥Татарская культура не только веселая - сабантуйная, в основе своем она имеет  глубокую драму. Что проявляется в трудах и жизни самого знаменитого татарского поэта - Габдуллы Тукая. Многие знают Тукая, но многие ли его понимают? Яшь татар каналына булыш: 🌟Языл/подпишись 🌟Катнаш / участвуй. 🌟Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #татархалкы #тел #шигырьләр #татарлар #иҗат #поэт #стихи #классик #яңаканал #голод #габдулла #тукай #история

АЛЫП Алып- төрки-татар мифларында/дастаннарда* бик зур көчкә ия мифик гигант. Скандинав мифларында охшах каһарманнар* бар. Бик кочле батырларны да - "алпамыш" дип йөрткәннәр (кечкенә алып). *төрки халыкларда эпик әсәрләр, викинглардагы эпослар һәм сагалар кебек. (эпические произведения у тюрских народов, подобные эпосам и сагам у викингов.) *герои. Фәнни-популяр татар каналына булыш: 💪Языл/подпишись 💪Катнаш - яз /👍 куй. 🦾Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат #татархалкы #тел #мифлар #мәгариф #белем #татарлар #дастаннар #мәдәният

Шүрәле Габдулла Тукай 10 Сизде эшне Шүрәле дә: кычкыра да бакыра, Сызлана һәм ярдәменә шүрәлеләр чакыра. Хәзер инде Шүрәле безнең Җегеткә ялына, Тәүбә итә эшләреннән, изгелеккә салына: — Син бераз кызган мине, коткарчы, и адәм генәм; Мондин ары үзеңә, угълыңа, нәслеңгә тимәм. Башкалардан да тидермәм, ул  минем дустым диеп, Аңгар урманда йөрергә мин үзем куштым, диеп. Бик авырта кулларым, дустым, җибәр, зинһар, җибәр; — Шүрәлене рәнҗетүдән нәрсә бар сиңа, ни бар? Тибрәнә дә йолкына, бичара гакълыннан шаша; Шул арада яшь Җегет өйгә китәргә маташа. Ат башыннан тоткан ул, бу Шүрәлене белми дә; Ул моның фөрьядларын асла колакка элми дә. — И Җегет, һич юк икәндер мәрхәмәт хиссең синең; Әйтче, зинһар, мәрхәмәтсез! Кем син? Исмең кем синең? Иртәгә килгәнче дустлар тәндә җаным торса гәр, Шул фәлән атлы кеше кысты диермен сорсалар. —  Әйтсәм әйтим, син белеп кал: чын атым Былтыр минем. Бу Җегет абзаң булыр бу, бик белеп тор син, энем! Шүрәле фөрьяд итәдер; аудан ычкынмак була Һәм дә, ычкынгач, Җегеткә бер-бер эш кылмак була. Кычкыра: «Кысты, харап итте явыз Былтыр мине, Аһ, үләм бит, бу бәладән кем килеп йолкыр мине?» Иртәгесен шүрәлеләр бу фәкыйрьне тиргиләр: —  Син җүләрсең, син котырган, син тилергәнсең, — диләр. Әйтәләр: «Кычкырма син, тиз яхшылык берлән тыел! И җүләр! Кысканга былтыр, кычкыралармы быел!?» * бетте* Фәнни-популяр татар каналына булыш: 😉Языл/подпишись 👌Катнаш - яз /👍 куй. 🎸Бу мәкаләне/постны дусларыңа/ туганнарыңа да тарат