Беш Тау Эл

Мен таулу инсан деген, бир белгили жылына жетсе, жашаууну, дунияда орнуну юсюнден сагъыш этиб тебирерге керекди. Ол къуру кеси кесин тинтиу болуб къалмай, халкъны ёмюрледен келген адетлери бла философиясы бла байламлы иш болургъа тийишлиди...

Хар халкъны хазнасында, багъалы ташлача, тёлюден тёлюге кёче баргъан ёмюрледен келген акъылманлыкъ багъалыкъла сакъланадыла. Тауланы къыйын болумларында ишленнген эмда ата-бабаланы нюрлери бла сингнген...

Бай тарыхы, терен маданият тамырлары болгъан къарачай-малкъар халкъ аууз чыгъармачылыкъ бла тёлюден тёлюге кёче баргъан акъылманлыгъы бла белгилиди. Бу къысха, алай магъаналы айтымла къуру сёзле болуб къалмай, жашау сынамны, адеб-намыс жорукъланы эмда философия оюмланы жыйышдырылгъан суратларыдыла...

Къарачай-Малкъар маданиятны жюрегинде, хар адет ёмюрлени акъылы бла толгъан жерде, къонакъланы алыу, алагъа къарау энчи орун алгъанды. Бу буруннгу адет уллулагъа эм къонакълагъа хурметни, эмда юйюрде эр...

Къарачайлылагъа бла малкъарлылагъа айран тазалыкъны, саулукъну, къолайлыкъны белгисиди. Ол аланы жашауларыны магъаналы кесеги болуб къалмай, терен философия магъанасы болгъан маданият болумду. Айран, терен тарых тамырлары болгъан эмда халкъны маданият байлыгъыны айырылмазлыкъ кесегиди...

Чекле тас болуб, хапар тауусулмазлыкъ ырхы болуб баргъан дунияда къарачайлыла бла малкъарлыла къайгъылы ишлеге тюбейдиле: ёмюрледен келген адетлени тас этиу. Бу бютюнда кюн сайын жашауда, жолда жюрюуню да къошуб, эсленеди...

Къарачай-малкъар тилни ариулугъу, энчилиги багъасызды. Ол къуру тауушла бла жорукъланы жыйымы болуб къалмай, хар сёзде да бегитилген халкъны жашау тарыхы бла жаныды. Француз тил сюймекликни тили дегенле, къарачай-малкъар тилни хазна биле болмазла...

Хар маданиятда ёмюрлени акъылманлыкъларын сакълагъан эмда ата-бабаланы дуния къарамларын кёргюзген белгиле бардыла. Къарачай-малкъар халкъгъа аллай затла болгъандыла аны адетлери бла къысха байламлы турмуш керекле...

Таматалагъа эм тёрелеге хурмет этиу эм билимге итиниу хар заманда энчи жерни алгъан къарачай – малкъар маданиятда сабийни юйретиу – ол туугъандан башланып эм битеу жашауунда баргъан кёп жанлы ишди. Мектеб,...

Къарачай-Малкъар халкъыбызны бай тилинде, адетлеринде эмда саулай философиясында, адамны иги ишине, уллу жетишимине эс буруп, аны алгъышлау – терен тамырлы тёреди. Бу тёрени бир тюрлюсю, кёбюсюне эшитилген,...

Бизни женгил ётген дуниябызны гузабасында, адам байламлыкъла бир-бирде бузула баргъанча кёрюнгенде, керти шуёхлукъну табийгъатын терен ангыларгъа кереклиси амалсыз чыгъады. Бюгюннгю ушакъ бизге бу баш...

Къызым, атангы сёзюне тынгыла. Алада ёмюрлени тауушлары, уллу тауланы тюбюнде жашагъанланы акъылманлыкълары эм тёлюден тёлюге кёче баргъан бюгюлмезлик таукелликлеридиле. Сени атынг-ол къуру таууш тюйюлдю, сени тукъумунг бла, саннга дери жолларын ётгенле бла байлагъан халыды...