Tarixchi kundaligi

Markaziy Osiyo hududlarida oʻziga xos davlatchilik tarixiga ega boʻlgan har qanday davlat oʻz manbaviy asosiga ega boʻlib, manbalarni topish, tarjima, tahlil qilish va uni talqin etish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Bu borada mavzu yuzasidan manbalarni koʻzdan kechiradigan boʻlsak, Qarluqlar davlati tarixini yorituvchi manbalarni bir necha guruhga boʻlish mumkin: “Qarluq budun” (“qarluq xalqi”) yoki “uch qarluq” (qarluqlarning uch qabilasi) nomi qadimgi turk runiy yodgorliklarida...

Bundan oldingi Qozoq xonligi davri tarixshunosligiga bag’ishlangan maqolalarimiz to’plami o’z yakuniga yetdi. O’ylaymizki, maktab darsliklarida hattoki, biron so’z deyilmagan tarix to’g’risida o’zingizga tegishli yetarlicha ma’lumotlarni oldingiz. Ko’plab o’quvchilarimiz o’zbek xalqi tarixi haqida ham yozishimizni ham iltimos qilishdi. Lekin, haqiqiy tarix mayda detallardan tashkil topganini hisobga olib, uni bitta maqola yoki kitobga sig’dirish imkonsizligini tushunishingizni so’ragan bo’lar edik...

Jungʻor feodallari janubiy Qozogʻistonni egallab nafaqat yaylovlar, balki hunarmandchilik markazlari va karvon yoʻllariga ham egalik qilishni moʻljallagan edi. Qozoq va Jungʻor xonliklari oʻrtasidagi toʻqnashuvlar tobora qonli tus ola boshladi. Qozoqlar birin-ketin magʻlubiyatlarga uchrab, yaylovlarni, boyliklarni boy bergan. Jungʻorlar qozoqlarni asir olib, chorva mollarga qoʻshib Jungʻoriyaga haydab olib ketilgan. Goho butun-butun urugʻlar va ovullar aholisi qirib tashlangan. Oʻzaro tarqoqlikni boshidan kechirayotgan qozoq xalqi uchun buyuk musibat va alamli yoʻqotishlar davri boshlandi...

Manbashunoslik bo’yicha ko’plab savollar paydo bo’lishiga qaramay bunday manbalarning kamligi to’liq tasavvur paydo qilishga kamlik qilad. Qarluqlar davlati manbalarining ikkinchi guruhiga oʻtar ekanmiz ulardagi ma’lumotlar asosan uzuq-yuluq holda uchrashiga jiddiy e’tibor qaratgan holda, oʻrganib va tahlil qilishimiz maqsadga muvofiq boʻladi. Ushbu ma’lumotlarga jiddiy e’tibor bersak, ma’lumotlar tematik jihatdan tarixiy geografikligiga koʻzimiz tushishi aniq. Arab geografi Al-Yaqubiy (IX asr)...

Klyashtorniy S. G. Qozoq xonligi VA Rus davlati o'rtasidagi munosabatlar XVI asrning boshlarida boshlangani haqida malumotlar beradi. XVII asrda Rossiya VA qozoq xonligi o'rtasida siyosiy, diplomatik VA savdo aloqalari sezilarli darajada rivojlanib boradi...