Эй, жашым, тынгыла да, тамырларыбызда тау суулача акъгъан ёмюрлени акъылманлыгъын жюрегинге сингдир.
Ата-бабаларыбыздан келген адет - тереге кёре, жюреги ургъан эр кишиге уятды, муратсыз эм ишсиз бу дунияда къалакъсыз къайыкъча, ырхы элтген, толкъунладан чайкъала баргъанча жашагъаны.
Ол бизни миллетни жоллары тюйюлдю, халкъыбызда ёмюрледен келген урушчуну жолу тюйюлдю.
Бизни аталарыбыз, керти адамла, танг бла къобуп, биринчи сагъышы ишни юсюнден болгъанды.
Юйюрню иги тутаргъа, тукъумунгу къалай сакъларгъа, атынгы сыйын къалай ёсдюрюрге кереклисини юсюнден. Ала барысыда ашхы муратладыла. Ол борчун толтургъунчу, къолундан келгенни этгинчи, тынчлыкъ билмегенди.
Ийнаныу ючюн, жашауну къыйматлары ючюн, жашауун берирге хазырлыкъ.
Ата – бабаларыбыз бизге осият этген жашауну керти магъанасы мындады. Бошлукъда, къыйынлыкъладан къоркъууда угъай, муратынга къуллукъ этиуде, ахырына дери барыргъа хазырлыкъда. Эр киши алай жашаса, аны жашауу ауурлукъ табады, къарыуу, сыйы да толады.
Ёлюм а ... аллай эр кишиге Ёлюм ахыр тюйюлдю. Бу айыплы ёчюлюу тюйюлдю, намысдан толгъан жолну махтаулу тамамлауду. Тюз иши ючюн, жери ючюн, юйюрю ючюн ёлюрге – эр кишини къолундан келген бек уллу сыйды. Аны атын тёлюлени эслеринде ёлюмсюз этген олду.
Эсингде тут, жашым: къоркъакълыкъ бла ишсизлик – ол эр кишиге бедишди. Ала жашауну магъанасыз этедиле, ёлюмню уа сыйсыз этедиле.
Къуру кюрешде, муратынга къуллукъ этиуде, аны ючюн ёлюрге хазырлыкъда керти уллулукъ, ата-бабаларыбызны багъалы хазнасыча тёлюден тёлюге кёче келген намыс табарыкъса.
Аскерчини жаны сенде жашасын, жашауунг магъана бла, ёлгенинг да сый бла толсун. Нек дегенде таматаларыбыз: "Мураты болмагъан киши – тамырсыз терек кибикди, жел да сындырыр, ёсген жерин да киши эсгермез", - деп бош айтмайдыла. Жерибиз, тауларыбыз, череклерибиз – ала кёблени кёргендиле. Къуру да унутууну букъусун къоюб, келиб кетгенлени кёрдюк. Сора, къаяла кибик, таймай сюелиб, атлары тарых ташына жазылгъан, ишлери от жагъада атадан балагъа айтылгъан, таурухла болгъан адамланы кёрдюле.
Эсингде болсун, жашым, сый – ол бош таууш тюйюлдю. Бу сен кесингде жюрютген, этиуюнгде, сёзюнгде, къарамынгда кёрюнген затды. Намыс-юйюнгю эм тукъумунгу мурдоруду. Бу тамал къарыусуз эсе, жел биринчи ургъан заманда юй да оюлур. Къарыулу эсе уа, бораннга да хорлатмаз. Эр киши бир заманда да намысын тюшюрлюк тюйюлдю, нек дегенде ол жашаудан багъалы болгъанын биледи. Ол кесин неда тукъумун бедишлик этерге къойгъандан эсе, ёлюб къаллыкъды.
Аны ючюн аскерчи ёлюмге хазыр болургъа керекди. Ол аны излегени ючюн тюйюл, алай а ол аны керек болгъанын ангылаб, аны жолуну бир кесегича къабыл этгени ючюн.
Ол андан къоркъмайды, нек дегенде аны жашауу бош жашамагъанын, кесинден сора ыз къойгъанын, аны аты хурмет бла айтыллыгъын биледи. Ол биледи, аны ёлюмю ахыр тюйюлдю, ата-бабаланы дуниясына кёчюу боллукъду, анда анга дери ол жол бла баргъанла бла тюбеширикди, ол кеси этген ишлерине кёре сюд этилликди.
Хар атламынг, хар оноуунг жолунгу бир кесеги болгъанын унутма. Бу жол тюз болургъа керекди. Тынч жолла излеме, нек десенг ала унутуугъа элтедиле. Къыйын жолланы изле, нек десенг ала тёппелеге элтедиле, анда сен дунияны аны бютеу аламатлыгъында кёрюрге эм да кесинги жашауунгу керти магъанасын ангыларгъа боллукъса. Хар кюнюнг да магъана бла толсун, хар ишинг да адамлыкъ бла, хар эсинг да акъылманлыкъ бла толсун. Жалан да алай бла сен ата-бабаларынга тийишли, халкъынга тийишли киши болаллыкъса. Эм жаланда сени жашауунг керти магъананы алай табарыкъды. Нек десегиз, бизни хар бирибизде бизни чеклерибизни сакълагъанланы, бизни жайлыкъларыбызны душманладан къоруулагъанланы, юйлерибизни ёмюрлеге ишлеген адамланы къанлары барады. Аланы талпыулары бизде сауду, ол бизден тёзюмлюлюк, жигитлик эмда кесини жазыууна къаты ийнанмакълыкъ излейди.
Къолунгу, акъылынгы да бугъоугъа салма. Къоркъуу-сени жерге байлагъан, жулдузлагъа учаргъа чырмау этген сынжырладыла.
Аскерчи душманны хорлагъанча, аны хорла. Хар атлам этгенинг сайын, арсар болсанг да, онглу боласа. Хар жууаблылыкъны бойнунга алгъанынг сайын, ёсюб бараса. Эсингде болсун, эр кишини керти кючю хыны къарыу бла тюйюл, таукеллигиндеди. Сёз тута билгенингде, ахлуларына кертичиликде, ара ашхылыкъ ючюн кесин къурман этиуге хазырлыкъдады. Ала керти аскерчини бош адамдан айыргъан шартладыла. Сени тукъум атынгы жюрютюрге тийишли, туудукъларынг сени бла ёхтемленирге тийишли этген да олду.
Сени жашауунг къаты къылыч кибик болсун, ол сермешге хазыр болса да, бир заманда да керекли болмагъанлай хайырланылмаз.
Муратынг тау хауача ачыкъ болсун, таукеллигинг да сослан таш тёппелеча къаты болсун. Заманынг жетсе да, жашауунгу тыйыншлы жашагъанын билиб, артынгдан жарыкъ ыз къоюб, башынгы ёрге кётюрюб тюберге боллукъса. Нек десегиз жаланда, жашым, жашау хакъ магъананы тутады, ёлюм а ёмюрлюк, къурумагъан хурметни табады.
Хурмет бла, Баразланы Владимир.