Çак кунсенче кăмăлĕпе те, ÿт-пÿ енчен те чăн-чăн паттăр шутланакан ПАССР тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ, Шаран районĕпе Ĕпхÿ хулин хисеплĕ гражданинĕ, Тăван çĕршывăн Аслă вăрçине хутшăннă паллă таврапĕлÿçĕ, Шаран районĕпе Паскай ял историйĕсем çинчен çырнă кĕнекесен авторĕ Николай Фомин хăйĕн 103 çулхи çуралнă кунне паллă турĕ.
Ку пĕтĕм республикăшăн уяв шутланать. Мĕншĕн тесен Николай Александрович нумай енлĕ пултарулăхĕпе уйрăлса тăрать. Унăн пурнăçĕ – çынсене, хăйĕн çĕрне тата тăван историне халалланă самана сăнарĕ.
Николай Фомин 1923 çулхи январь уйăхĕн 4-мĕшĕнче Шаран районĕнчи Паскай ялĕнче çуралнă. 1938 çулта Паскайри 7 класлă, 1942 çулта вăтам шкулсенчен вĕренсе тухнă, кĕске вăхăт хушши Чапаев ячĕллĕ колхозра счетовод, Паскай ял Канашĕн секретарĕ пулса ĕçленĕ. 1943 çулхи март уйăхĕнче Николай Александрович çар ретне тăнă. Унта вăл 1228-мĕш телеграфпа строительство ротин связисчĕ пулнă. Н.А. Фомин Украинăпа Молдавине нимĕç фашисчĕсенчен тасатнă çĕре те хутшăннă, Румыние, Венгрие, Чехословакие ирĕке кăларнă. Çĕнтерĕве Прага çывăхĕнче кĕтсе илнĕ. 1945 çулхи июнь уйăхĕн пуçламăшĕнче вĕсен çарне Монголие куçарнă. Унта вăл Квантун çарне аркатнă çĕре хутшăннă.
1947 çулхи март уйăхĕнче Н.А. Фомин тăван ялне таврăннă. Вăл Чапаев ячĕллĕ колхозри тата Паскай ял Канашĕнчи малтанхи ĕçнех тума пикеннĕ. 1948 çулхи август уйăхĕнчен Николай Александрович Паскайри çичĕ класлă шкулта истори учителĕ пулса ĕçлеме тытăнать. 1949 çулта ăна шкул директорне лартнă. 1951-1953 çулсенче Н.А. Фомин «За ленинский путь» район хаçачĕн редакторĕ пулса тăрăшнă. 1953 çулхи август уйăхĕнче Николай Александрович татах учитель ĕçне тытăннă.
1954 çулта Н.А. Фомин Пушкăрт патшалăх педагогика институчĕн истори факультетĕнчен вĕренсе тухса «Истори тата обществознани учителĕ» специальноçа алла илнĕ. Нумай çул хушши директор пулса ĕçленĕ. 1987 çултанпа Ĕпхÿ хулинче пурăнать.
Николай Александрович колхозри комсомол, шкулти парти организацийĕсен секретарĕ, лектор-пропагандист, ял сучĕн председателĕ, район хаçачĕн штатра тăман корреспонденчĕ тата регионти чи хастар таврапĕлÿçĕсенчен пĕри пулнă. Темиçе хутчен Н.А. Фомина Паскай ял Канашĕн, Шаран район Канашĕн депутатне, районти КПСС комитечĕн членне, Пушкăрт АССРĕн Аслă Сучĕн халăх заседательне суйланă.
Тивĕçлĕ канăва тухсан Н.А. Фомин сахал мар монографи çырса кун çути кăтартнă. Николай Александровичăн кашни кĕнеки – хăй курни-илтнисене, регионти архивсенче ларнисене пĕтĕмлетни. Паскай ялĕнче пурăнакан нумай çын пекех вăл хăй ĕçĕсене вырăсла тата тутарла çырать.
1962 çулта Н.А. Фомина «Пушкăрт АССРĕн тава тивĕçлĕ вĕрентекенĕ» хисеплĕ ята парса чысланă. Çавăн пекех ăна Тăван çĕршывăн Аслă вăрçин 2 степень орденĕпе тата «Çарти хастарлăхшăн», «В.И. Ленин çуралнăранпа 100 çул çитнĕ ятпа» медальсемпе, ПАССР Аслă Канашĕн президиумĕн, ПАССР Çут ĕç министерствин Хисеп хучĕсемпе наградăланă.
2008 çулта Николай Александровича Чăваш халăх ăслăлăхпа ÿнер академийĕн Уралçум филиалĕн чăн членне суйланă.
Николай Александровичăн пурнăçĕ – хавхалануллă кăмăл-туйăм, хастар гражданла тавракурăм, тăван çĕре чунтан юратни вăрăм ĕмĕрлĕ пулма пулăшнин çутă тĕслĕхĕ. Унăн тĕрлĕ енлĕ пурнăçĕ хăй çырнă кĕнекесем пекех, çитĕнекен ăрушăн ырă тĕслĕх вырăнне пулчĕ.
Надежда РОДИОНОВА. Ĕпхÿ хули.