Mia avino mortis antaŭ unu monato. Ŝi estis stranga virino. Ŝi loĝis en granda, malnova domo, plena je sekretaj anguloj. Kiam mi estis knabo, ŝi ĉiam diris al mi: "Ne iru en la subtegmenton, Karlo."
Nun, mi devis malplenigi ŝian domon. Mi iris tra ĉiu ĉambro. Estis multaj malnovaj fotoj kaj mebloj. Fine, mi staris antaŭ la pordo al la subtegmento. Mi memoris ŝiajn vortojn, sed mi estis scivolema. Mi malfermis la pordon kaj supreniris la ŝtuparon.
La subtegmento estis malvarma kaj malluma. Estis multe da polvo kaj malnovaj aferoj. Sub malgranda fenestro, mi trovis malgrandan lignan skatolon. Ĝi estis bela kaj malpeza. Mi provis malfermi ĝin, sed ĝi estis ŝlosita.
Mi serĉis la ŝlosilon en la tuta domo. Post unu horo, mi trovis ĝin. Ĝi kuŝis en malgranda tirkesto, apud la lito de avino. Sur la ŝlosilo estis skribite per malgrandaj literoj: "Nur por kuraĝulo".
Mi revenis al la subtegmento kaj malfermis la skatolon. En ĝi estis nur unu afero: malnova taglibro. Mi malfermis ĝin kaj komencis legi.
La taglibro estis de mia avino, kiam ŝi estis juna. Ŝi skribis pri sia amiko, juna viro nomata Emil. Emil kaj avino estis tre bonaj amikoj. Ili ofte promenis en la arbaro kune.
Sed unu tagon, Emil simple malaperis. Neniu sciis kial. La policio serĉis lin, sed ili neniam trovis lin. Mia avino estis tre malĝoja.
En la lasta paĝo de la taglibro, mi legis ion tre strangan. Ŝi skribis: "Mi scias la veron. Mi vidis kion la arbo faris al li. Mi ŝlosis la memoron en ĉi tiu skatolo. Nun, la arbo atendas denove."
Mi ne komprenis. Kion ŝi volis diri? Mi rigardis tra la fenestro de la subtegmento, al la granda malnova arbo en la gardeno. Ĝi aspektis normala.
Tiun nokton, mi ne povis dormi. Mi aŭdis strangan sonon el la gardeno. Frap, frap, frap. Ĝi sonis kiel iu, kiu frapas sur ligno.
Mi leviĝis kaj iris al la fenestro. En la luno, mi vidis la malnovan arbon. Ĝiaj branĉoj moviĝis, kvazaŭ ili invitas min.
Mi surmetis miajn ŝuojn kaj iris eksteren. Mi staris antaŭ la arbo. Ĝi estis tre alta kaj maljuna. Subite, mi vidis ion en la arboŝelo. Estis vortoj. Ili diris: "Emil estis ĉi tie."
Mi tuŝis la arboŝelon kaj subite, mi vidis tutan vivon en mia kapo. Ne mian vivon. La vivon de Emil. Mi vidis kiel li kreskis, kiel li amis mian avinon, kaj kiel li venis al la arbo en tiu lasta tago.
La arbo parolis al li. Ĝi oferis al li eternan vivon, sed kosto estis granda: li devus donaci sian korpon al la arbo. Li akceptis.
Mi malfermis miajn okulojn. Mi komprenis ĉion. La arbo ne estis simple arbo. Ĝi estis vivanta memoro. Ĝi manĝis la forgesitajn historiajn.
Mia avino ŝlosis la taglibron por protekti min. Sed nun, mi sciis la veron. La arbo rigardis min, kaj mi sentis... tenton. Eble, mi povus vidi la historion de mia avino ankaŭ? Eble, mi povus renkonti Emil?
Mi etendis mian manon...
Saluton. Dua patro.
Mia mano tremis super la malglata arboŝelo. La tentio estis preskaŭ neeltenebla. Vivi la memorojn de mia avino... eĉ renkonti Emil-on... kio mi perdus?
Sed tiam, mi memoris la malĝojon en la taglibro de avino. Ŝi ne ŝlosis tiun skatolon pro timo ke mi trovos ĝin; ŝi ŝlosis ĝin por ke mi ne faru la saman eraron kiel Emil. Por ke mi ne serĉu responsojn, kie ili ne devus esti serĉataj.
Mi paŝis malantaŭen. "Ne," mi flustris. "Mi ne akceptas vian oferton."
La aero subite fariĝis malvarma. La branĉoj de la arbo ĉesis moviĝi kaj fariĝis absolute senmovaj, kvazaŭ koleraj. La frapado ĉesis. En la silento, la vortoj "Emil estis ĉi tie" sur la arboŝelo komencis malhelpiĝi, ĝis ili tute forviŝiĝis.
Mi rapidis reen en la domon, kun la koro batanta tiel forte, ke ĝi preskaŭ doloris. Mi sciis, ke la danĝero ne estas for. La arbo nur atendis. Sed mi ankaŭ sciis la veron, kaj tio donis al mi forton.
La sekvan tagon, mi faris du aferojn. Unue, mi prenis la lignan skatolon kaj la taglibron kaj forbruligis ilin en la kameno. La flamoj manĝis la paperon, kaj kun ĝi, la sekreto de la arbo. Due, mi venigis hakitstojn. Mi staris kaj rigardis, kiel ili faligis la grandan, malnovan arbon.
Kiam la arbo falis kun terura krako, mi atendis vidi ion strangan – fantomon, lumon, ion. Sed estis nenio. Nur freŝa, ligna odoro kaj silento.
Mi forvendis la domon kaj la teron. Mi ne scias, kio okazis kun Emil, kaj mi ne volas scii. Iuj sekretoj estas tro pezaj por porti. Mia avino provis protekti min, kaj fine, mi komprenis ŝian averton. La plej grandaj misteroj ofte havas la plej maldolĉajn respondojn. Kaj io ajn, kio ofertas eternon je kosto de via memoro... estas monstraĵo.
Post la forigo de la arbo, mi kredis ke ĉio finiĝis. La domo estis vendita, kaj mi foriris, provante forgesi la tutan aferon. Dum monatoj, mi sukcesis. Mi revenis al mia norma vivo, al mia laboro en la urbo.
Sed la arbo, aŭ tion kio restis de ĝi, ne forgesis min.
Unu nokton, mi sonĝis. En la sonĝo, mi staris en la malplena gardeno. Kie iam staris la granda arbo, nun kuŝis nur giganta stumpo, kiel vundo en la tero. De sub la stumpo, elserpiĝis malhela, radika ombro. Ĝi kreskis kaj formis homan figuron. Ĝi estis alta kaj maldika, kaj ĝiaj okuloj estis nur malplenaj truoj.
"Vi prenis mian domon," la figuro flustris per voĉo kiel frosta vento. "Vi forprenis la memorojn. Sed mi ankoraŭ havas la unuan kiun mi iam akiris. Emil apartenas al mi. Kaj vi... vi estas mia pordo."
Mi vekiĝis tremitante. La ĉambro estis malvarma. Sur miaj maleoloj, videblis malpuraj makuloj, kvazaŭ mi staris en tero kaj polvo.
De tiu tago, strangaj aferoj okazis. Foje, mi aŭdetis flustron en malplena ĉambro. Foje, mia propra ombro moviĝis iom poste ol mi. Mi sentis min observata konstante.
Fine, mi komprenis: la estaĵo, la memoromanĝanto, ne mortis kun la arbo. Ĝia esenco transvivis en la radikoj, kaj ĝi nun ligiĝis al mi. Ĝi sekvis min el la malnova hejmo.
Mi devis fini tion, kion mi komencis. Mi revenis al la vilaĝo. La nova posedanto de la domo estis konsternita kiam mi rakontis al li pri la radikoj kiujn mi devas elterigi. Sed li konsentis.
Ni fosis. La radikoj de la malnova arbo estis profundaj kaj strangaj, preskaŭ nigraj kaj tre fortaj. Kiam ni eltiris la centran radikon, ni trovis ion teruran.
Ĉirkaŭita de la ligno, kiel en terura kareso, estis skeleto. La ostoj estis plene integritaj en la radikon. En la mano-ostoj, la skeleto tenis malnovan, rustiĝitan poŝhorloĝon. Mi sciis tuj: estis Emil.
Sed tio ne estis la fino. Kiam la lasta radiko foriĝis de la tero, mi sentis teruran doloron en mia brusto. Mi falis sur la genuoj. La ombro, kiu persekutis min, nun leviĝis el la tero kaj eniris en mian korpon per ondo de glacia malvarmo.
"Vi detruis mian korpon," la voĉo parolis nun interne de mia kapo. "Do mi prenos la vian. Mi iam promesis eternan vivon al Emil. Mi bezonas novan korpon por plenumi mian promeson."
Mi baraktis, provante forpeli la estaĵon. En mia menso, mi vidis ĉiujn forgesitajn historiojn, kiujn la arbo iam manĝis. Ili estis teruraj kaj belaj samtempe. Sed inter ili, mi vidis unu brilan fadenon: la memoron pri mia avino, kiel juna knabino, ridante kun Emil. Ŝia amo estis pura, kaj ĝi estis la nura afero, kiun la arbo neniam povis tute engluti.
Mi ekkaptis tiun memoron. Mi tenis ĝin antaŭ mi kiel ŝildon. "Vi ne havas potencon super mi," mi pensis per ĉiuj miaj fortoj. "Vi manĝas nur forgesitajn aferojn. Sed mi memoras. Mi memoras amon."
La estaĵo ekkriis interne de mi – sono de kolero kaj malespero. La glacia sento komencis disiĝi. La premo en mia kapo malaperis.
Mi malfermis la okulojn, spiradante peze. La ombro estis for. La teraĵo kun la ostoj de Emil estis kvieta. Fine, li estis libera. Kaj mi ankaŭ.
Mi enterigis la ostojn en tombejo, apud mia avino. Sur la simpla ŝtono, mi skribis: "Emil. Fine en paco."
Mi ne scias ĉu la monstro tute pereis. Eble tiaj estaĵoj nur atendas en la ombroj de la mondo. Sed mi lernis lecionon: memoroj estas la vera esenco de vivo. Kaj dum kelkaj memoroj povas allogi per sia sekreto, estas nia tasko teni ilin en lumo, aŭ lasi ilin iri por ĉiam. Neniam ilin ŝlosi en malhelo, kie monstroj povas kreski.