15 снежня 1678 года ў Гродне распачаўся першы ў гісторыі горада сойм Рэчы Паспалітай. Гэты сойм працягваўся ажно да 4 красавіка 1679 года. Яго маршалкам быў Францішак Сапега, а сярод прысутных быў сам кароль польскі і вялікі князь літоўскі Ян III Сабескі, а таксама шмат замежных паслоў, у тым ліку граф фон Альтгейм, прадстаўнік імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Сойм быў адзначаны жорсткімі сутычкамі паміж прыхільнікамі караля і апазіцыяй, якая перад пачаткам сесіі нават распрацоўвала змову з мэтай зрынання манарха. Асабліва гарачыя дыскусіі вяліся наконт знешняй палітыкі, узмацнення каралеўскай улады і пытанняў цэнтралізацыі або дэцэнтралізацыі дзяржавы. У выніку было вырашана працягнуць перамір'е з царом Фёдарам Аляксеевічам і заключыць саюз з Расіяй супраць Турцыі.
Атмасферу таго часу добра перадае сведчанне Танэра, дварэцкага князя Чартарыйскага, які адзначыў:
"Паміж вяльможамі я прыкмеціў тут вялікае спаборніцтва з-за месца і ўшанаванняў: іншыя ваяводы наўмысна не з’яўляліся даўжэй, каб насустрач ім выехала паболей знаці і тым павялічыла бляск іх уезду, што і было адзінаю прычынай адтэрміноўкі сейма".
Гэтая дэманстратыўнасць часта прыводзіла да затрымак у працы дзяржаўнага органа.
Што датычыцца спраў, непасрэдна звязаных з Гроднам, Ян Сабескі пацвердзіў розныя палажэнні ранейшых гарадскіх прывілеяў. Акрамя таго, ён устанавіў падатак для рэзніцкага цэха на карысць магістрата і забараніў купцам іншых гарадоў гандляваць з яўрэямі без ведама гарадскіх уладаў.
Рашэнне аб правядзенні соймаў у Гродне было прынята на Варшаўскім сойме 1673 года. Яно прадугледжвала, што кожны трэці сойм, за выключэннем каралеўскіх выбараў і каранацый, павінен быў збірацца ў нашым горадзе. За ўсю гісторыю Рэчы Паспалітай у Гродне прайшло адзінаццаць соймаў. Першыя тры адбыліся падчас кіравання Яна Сабескага (1678–1679, 1688, 1693). Пасля перапынку, выкліканага абраннем Аўгуста II Моцнага і Паўночнай вайной, яшчэ шэсць соймаў прайшлі ў эпоху Саксонскай дынастыі (1718, 1726, 1729, 1730, 1744, 1752). Апошнія два, у 1784 і 1793 гадах, былі праведзены пры Станіславе Аўгусце Панятоўскім. Сойм 1793 года стаў фінальным у гісторыі Рэчы Паспалітай.
🔥 Ваш унёсак у гісторыю: Калі вам падабаецца тое, што мы робім, падтрымайце нашы даследаванні кавай. Кожны данат – гэта новы пост і захаваная гісторыя Гродна!
🫶 ДАНАТ 🫶
👀 Зазірніце ў Гродна!
📸 Больш фота і цікавых фактаў: Дадайце візуальнага Гродна ў сваю стужку! Падпішыцеся на наш Instagram
🎥 Падрабязныя відэа-гісторыі: Глядзіце дакументальныя відэаматэрыялы на YouTube
