🏛 232 гады таму, 23 верасня 1793 года, у гродзенскім Новым замку працягваўся апошні сойм рэчы Паспалітай, які, фактычна, ставаў крыж на гісторыі гэтай дзяржавы. Але гэты дзень быў надзвычайны нават у тых умовах.
🇷🇺 Пасол Кацярыны ІІ у Рэчы Паспалітай граф Якаў Сіверс зрабіў рэч экстраардынарную нават для змрочных часоў упадку нашага парламентарызму.
💣 На загад пасла на світанку расійскія казакі выцягнулі з ложкаў і вывезлі з Гродна чатырох лідараў соймавай апазіцыі: Сымона Шыдлоўскага, Тадэвуша Сымона Скажыньскага, Яна Станіслава Краснадэмбскага і Дыянісія Мікорскага. Замак атачылі расійскія грэнадзёры і кананіры, якія пацэлілі гарматы наўпрост у дзверы Новага замка ды трымалі ў руках запаленыя паходні, гатовыя ў момант расстраляць палац.
✍️ У гэты дзень сойм меў прыняць прыняць трактар з Прусіяй, падпісання якога без ніякіх дадатковых умоваў дамагаліся Прусія і Расія з пачатку месяца. Дэпутаты ж стараліся ухіліцца ад гэтага.
Так пад прыцэламі гармат прайшло знакамітае «маўклівае пасяджэнне».
🔐 Расійскі генерал Раўтэнфельд абвясціў, што не выпусціць дэпутатаў, пакуль яны не падпішуць трактат. Тыя спачатку абураліся, але каля поўначы ў зале стала зусім ціха. Каля 4 гадзін раніцы Раўтэнфельд, каб застрашыць сойм, пайшоў даваць каманды грэнадзёрам. У гэты момант маршалак Бялінскі тройчы задаў пытанне, ці згодны сойм падпісаць трактат, а дэпутат з кракаўскага ваяводства Юзаф Анквіч падказаў яму, што «маўчанне азначае згоду».
Сам сойм яшчэ працягваўся да 23 лістапада 1793 года, але па сутнасці ўсё ўжо было вырашана ў верасні.
Дарэчы, Анквіча, як зрадніка, павесілі ў Варшаве 9 мая 1794 года ў час паўстання Касцюшкі. Ён прызнаў слушнасць выраку паўстанцкага крымінальнага суду і годна прыняў пакаранне, сказаўшы: "Што падзел падпісаў, заслугоўвае смерці".
📸 Калі вас цікавіць гісторыя Гродна – падпішыцеся таксама на наш Instagram
🎥 Больш гісторый пра Гродна – на YouTube
☕️ Падтрымайце наш праект фінансава і дапамажыце папулярызаваць гісторыю горада: https://www.buymeacoffee.com/hrodna1127
