Bulbul.
· Bulbul – соловей
Соловей.
Qadim zamonda boy savdogar yashagan edi.
· Qadim zamonda – в старину, в древние времена, в древности
· Boy – богатый
· Savdogar – торговец, купец
· Yashamoq – жить
В старину жил богатый купец.
Uning turli mamlakatlardan keltirilgan qimmatbaho buyumlari juda koʻp edi.
· Uning – у него
· Turli – разный
· Mamlakat – страна
· Keltirilmoq – быть привезенным, привозиться
· Qimmatbaho – дорогой, ценный
· Buyum – вещь, предмет, изделие
· Juda – очень
· Ko’p – много
У него было очень много дорогих вещей, привезенных с разных стран.
U qayerga bormasin esdalik uchun biror yaxshi narsa olib qaytardi.
· U – он, она, оно
· Qayerga – куда
· Bormoq – идти, ехать, посещать
· Esdalik uchun – на память
· Biror – какой-то, какой-нибудь
· Yaxshi – хороший
· Narsa – вещь, предмет
· Olmoq – брать, взять
· Qaytarmoq – возвращаться
Куда бы он ни поехал, он возвращался, взяв на память какую-нибудь хорошую вещь.
Savdogarning uyida bir bulbul bor edi.
· Savdogar – торговец, купец
· Uy – дом, жилище, квартира
· Bir – один, одна, одно
· Bulbul – соловей
· Bor – есть, имеется
В доме купца был один соловей.
U kumushdan yasalgan katta va chiroyli qafasga solingan edi.
· U – он, она, оно
· Kumush – серебро
· Yasalmoq – быть сделанным, изготовленным
· Katta – большой
· Va – и
· Chiroyli – красивый, прелестный, прекрасный
· Qafas – клетка
· Solinmoq – быть помещенным, быть посаженным
Он был посажен в большую и красивую клетку, сделанную из серебра.
Savdogar undan hech narsani ayamasdi.
· Savdogar – торговец, купец
· U – он, она, оно
· Hech narsa – ничего, ничто
· …dan ayamoq – жалеть (что-либо для кого-чего-либо)
Купец ничего не жалел для него.
Xizmatkor bulbulga har kuni tongda, tushlikda va oqshomda sadaf idishda suv va eng sara donlardan olib kelardi.
· Xizmatkor – слуга, работник
· Bulbul – соловей
· Har kuni – каждый день, ежедневно
· Tong – рассвет, заря
· Tushlik – обед
· Va – и
· Oqshom – вечер
· Sadaf – перламутровый
· Idish – посуда
· Suv – вода
· Eng – самый
· Sara – отборный, лучший, избранный
· Don – зерно
· Olib kelmoq – принести
Слуга приносил соловью каждый день на рассвете, в обед и вечером в перламутровой посуде воду и самые отборные зерна.
Bulbul gʻam-tashvishsiz, farovon yashardi.
· Bulbul – соловей
· G’am-tashvishsiz – беззаботно
· Farovon – благополучный, зажиточный
· Yashamoq – жить, существовать
Соловей жил беззаботно, благополучно.
Kuylashda unga yetadigani yoʻq edi.
· Kuylamoq – петь, напевать
· Unga – ему
· Yetmoq – достигать, добиться, поравняться
· Yo’q – нет, не имеется
В пении ему не было равных.
Savdogar uning quvnoq sayrashini eshitib, “U erkinlikdan koʻra, mening uyimda baxtliroq yashayapti”, – deb oʻylardi.
· Savdogar – торговец, купец
· Uning – его, ее
· Quvnoq – веселый, радостный
· Sayrash – пение
· Eshitmoq – слушать, слышать
· U – он, она, оно
· Erkinlik – свобода, раздолье
· ...dan ko’ra – чем, нежели
· Mening – мой, моя, моё
· Uy – дом, жилище, квартира
· Baxtli – счастливый
· Yashamoq – жить, существовать, проживать
· O’ylamoq – думать, размышлять, мыслить
Торговец, слушая его веселое пение, «В моем доме он живет счастливее, чем на свободе», - подумал.
Bir kuni savdogar boshqa mamlakatga ish yuzasidan safarga otlandi.
· Bir kuni – однажды, как-то раз
· Savdogar – торговец, купец
· Boshqa – другой, иной
· Mamlakat – страна
· Ish – работа, дело
· Yuzasidan – по, по поводу, в отношении
· Safar – путешествие, поездка, путь
· Otlanmoq – готовиться, собираться
Однажды купец собирался в путь в другую страну по работе.
Bundan xabar topgan bulbul savdogardan iltimos qildi:
· Bu – этот, эта, это
· Xabar – весть, известие, сообщение
· Topmoq – получать, находить
· Bulbul – соловей
· Savdogar – торговец, купец
· Iltimos qilmoq – просить, обращаться с просьбой
Соловей, получивший это известие, попросил купца:
– Xoʻjayin, siz mendan hech qachon yaxshiligingizni ayamadingiz.
· Xo’jayin – хозяин
· Siz – вы
· Men – я
· Hech qachon – никогда
· Yaxshilik – доброта, добро
· …dan ayamoq – жалеть (для кого-чего-либо)
· …ni ayamoq – жалеть (что-либо)
- Хозяин, вы никогда не жалели добра для меня.
Yana bir iltimosimni bajarsangiz.
· Yana – ещё
· Bir – один, одна, одно
· Iltimos – просьба
· Bajarmoq – исполнять, выполнять
Исполните еще одну мою просьбу.
Siz hozir mening yurtimga ketyapsiz.
· Siz – вы
· Hozir – сейчас
· Mening – мой
· Yurt – страна, край, родина
· Ketmoq – уезжать
Вы сейчас уезжаете в мою страну.
U yerdagi anorzorda qarindosh-urugʻlarim yashaydi.
· U yerda – там
· Anorzor – гранатовый сад
· Qarindosh-urug’ – родственники
· Yashamoq – жить, проживать, существовать
Там в гранатовом саду живут мои родственники.
Ularga salomimni, hech narsadan qiynalmasdan sogʻ-salomat yashayotganimni yetkazib qoʻysangiz.
· Ularga – им
· Salom – привет
· Hech narsa – ничто, ничего
· Qiynalmoq – мучиться, затрудняться, испытывать затруднения
· Sog’-salomat – в полном здравии, жив-здоров
· Yashamoq – жить, проживать, существовать
· Yetkazmoq - передать
· Qo’ymoq – в сочетании с деепричастием на –(i)b выступает в роли вспомогательного глагола и выражает законченность, завершенность действия
Передайте им мой привет, и что я живу в полном здравии, не испытывая ни в чем затруднений.
– Yaxshi, aytganingdek qilaman, – debdi savdogar va yoʻlga tushibdi.
· Yaxshi – хорошо
· Aytmoq – говорить, сказать
· Qilmoq – делать, совершать
· Demoq – сказать, говорить
· Savdogar – торговец, купец
· Va – и
· Yo’lga tushmoq – отправиться в путь
- Хорошо, сделаю так, как ты сказал, - сказал купец и отправился в путь.
U manzilga yetib kelib, mollarini sotib boʻlgach, bulbul aytgan bogʻni izlashga tushdi.
· U – он, она, оно
· Manzil – место назначения, место остановки
· Yetib kelmoq – добраться
· Mol – товар
· Sotmoq – продать
· Bulbul – соловей
· Aytmoq – сказать, говорить
· Bog’ – сад
· Izlash - поиск
· Tushmoq – отправиться
Добравшись до места назначения, продав товары, он отправился на поиски сада, о котором говорил соловей.
Uzoq yoʻl yurib, nihoyat, gʻoyatda chiroyli bir bogʻga duch keldi.
· Uzoq – далёкий, дальний, долгий, длинный
· Yo’l – путь, дорога
· Yurmoq – ходить, идти
· Nihoyat – наконец, в конце концов
· G’oyatda – очень, весьма, чрезмерно
· Chiroyli – красивый, прекрасный, прелестный
· Bir – один, одна, одно; какой-то
· Bog’ – сад
· Duch kelmoq – очутиться
Пройдя длинный путь, он наконец очутился в каком-то очень красивом саду.
Bogʻda son-sanoqsiz gullar ochilib yotardi.
· Bog’ – сад
· Son-sanoqsiz – бесчисленный, многочисленный, бесчисленное множество
· Gul – цветок
· Ochilmoq – раскрываться, распускаться, расцветать
В саду расцвело бесчисленное множество цветов.
Yon-atrofdan esa yoqimli, muattar hid taralardi.
· Yon-atrofdan – отовсюду, со всех сторон
· Esa – а
· Yoqimli – приятный
· Muattar – благоухающий, душистый
· Hid – запах, аромат
· Taralmoq – распространяться
А со всех сторон распространялся приятный, душистый аромат.
Daraxtlarning bir shoxida bulbullar qoʻnib olgan va jarangdor ovoz bilan qoʻshiq kuylardi.
· Daraxt – дерево
· Bir – один, одна, одно
· Shox – ветка, ветвь
· Bulbul – соловей
· Qo’nmoq – сесть
· Va – и
· Jarangdor – звонкий
· Ovoz - голос
· Qo’shiq – песня
· Kuylamoq – петь, напевать
Соловьи сели на одну из веток деревьев и пели звонкими голосами песню.
Ulardan biri, ayniqsa, shunday jozibali ohang bilan sayrardiki, har qanday odam beixtiyor berilib tinglar edi.
· Ulardan – из них
· Bir – один, одна, одно
· Ayniqsa – особенно, в особенности
· Shunday – так, такой
· Jozibali – очаровательный
· Ohang – напев, мелодия
· Sayramoq – петь (о птицах)
· Har qanday – любой, каждый
· Odam – человек
· Beixtiyor – невольно, непроизвольно
· Berilib tinglamoq – заслушаться
Один из них особенно пел таким очаровательным напевом, что любой человек невольно заслушивался.
“Men izlayotgan qushlar shular boʻlsa kerak”, – deb oʻyladi savdogar va daraxtga yaqinlashib hayqirdi:
· Men – я
· Izlamoq – искать
· Qush – птица
· Shu – это, этот, эта, эти
· Bo’lsa kerak – наверное
· Demoq – говорить, сказать
· O’ylamoq – думать
· Savdogar – торговец, купец
· Va – и
· Daraxt – дерево
· Yaqinlashmoq – подходить, приближаться
· Hayqirmoq – кричать
«Наверное, это те птицы, которых я ищу», - подумал купец и, подойдя к дереву, крикнул:
– Hoy, bulbul! Mening uyimda sening ukang yashaydi.
· Hoy – эй
· Bulbul – соловей
· Mening – мой
· Uy – дом
· Sening – твой
· Uka – младший брат, братец, братишка
· Yashamoq – жить
- Эй, соловей! В моём доме живет твой братец.
U senga va barcha yaqinlariga salom yoʻllashimni va oʻzining sogʻ-salomat, betashvish yashayotganini aytib qoʻyishimni soʻradi.
· U – он, она, оно
· Senga – тебе
· Va – и
· Barcha – все, вся, всё, весь
· Yaqin – близкий, родной
· Salom yo’llamoq – передать привет (через кого-либо или письмо)
· Va – и
· O’zi – он сам
· Sog’-salomat – в полном здравии
· Betashvish – беззаботно; без забот; не зная забот, тревог; без хлопот
· Yashamoq – жить
· Aytmoq – передать
· So’ramoq – просить
Он попросил меня передать тебе и всем родным привет, и передать, что он сам живет в полном здравии, не зная забот.
Bu soʻzlarni eshitgan bulbul xuddi oʻq yegandek yerga tappa quladi.
· Bu – этот, эта, это
· So’z – слово
· Eshitmoq – слышать, слушать
· Bulbul – соловей
· Xuddi – словно, как будто, точно
· O’q – стрела, пуля
· O’q yemoq – получить пулевое ранение, быть пораженным пулей или стрелой
· Yer – земля
· Tappa – звукоподражание звуку падения
· Qulamoq – падать, рухнуть
Соловей, услышавший эти слова, рухнул на землю, словно пораженный стрелой.
Savdogar nima qilishini bilmay qoldi.
· Savdogar – торговец, купец
· Nima – что
· Qilmoq – делать, совершать
· Bilmoq – знать
· Bilmay qolmoq – не знать
Купец не знал, что делать.
Qush qanotlarini keng yoyib, ogʻzini ochgancha qimir etmay yotardi.
· Qush – птица
· Qanot – крыло
· Keng – широко
· Yoymoq – распростирать, распластать
· Og’iz – рот, зев, пасть
· Ochmoq – раскрывать
· Qimir etmoq – шевелиться, двигаться
· Yotmoq – лежать
Птица лежала, не двигаясь, распластав крылья и раскрыв зев.
“Eh, ukasi haqida bekor eslatdim chogʻi, – deb oʻyladi savdogar, – ukasini sogʻinib, kuyunib yotganga oʻxshaydi...
· Uka – младший брат, брат, братец, братишка
· Haqida – о, об, по поводу, относительно, касательно
· Bekor – напрасно, зря
· Eslatmoq – напоминать, упоминать
· Chog’i – кажется, похоже на то, что
· Demoq – сказать, говорить
· O’ylamoq – думать, мыслить, размышлять
· Savdogar – торговец, купец
· Sog’inmoq – скучать, соскучиться, тосковать
· Kuymoq – горевать
· Yotmoq - лежать
· O’xshamoq – быть похожим, походить; похоже, видно
«Эх, кажется, напрасно я напомнил о братце, - подумал купец, - Похоже, он лежит, тоскуя и горюя по брату…
Ha mayli, endi pushaymondan foyda yoʻq”.
· Ha – ладно, да; ну
· Mayli – ладно, все равно
· Endi – теперь
· Pushaymon – сожаление
· Foyda – польза
· Yo’q – нет
Ну ладно, теперь от сожаления нет пользы.
Savdogar yerda oʻlib yotgan qushni olib uzoqroqdagi maysaning ustiga irgʻitdi.
· Savdogar – торговец, купец
· Yer – земля
· O’lmoq – умирать
· Yotmoq – лежать
· Qush – птица
· Olmoq – брать
· Uzoq – далекий, дальний
· Maysa – трава
· Ustiga – на
· Irg’itmoq – бросать
Купец взял лежащую на земле мертвую птицу, и бросил её подальше на траву.
Bulbul esa yerga tushgan zahoti tirilib, pir etib uchib daraxtga qoʻndi-da, shoxdan shoxga o'tib sayragancha bog’ ichiga kirib ketdi.
· Bulbul – соловей
· Esa – а, что касается
· Yer – земля
· Tushmoq – опускаться, падать
· Zahoti – момент, миг, мгновение; тут же, мгновенно
· Tirilmoq – оживать
· Pir – звукоподражание шуму крыльев птиц при вспархивании
· Pir etib – с шумом
· Uchmoq – лететь, летать
· Daraxt – дерево
· Qo’nmoq – садиться (о птицах)
· Shox – ветка
· O’tmoq – миновать, переправляться
· Sayramoq – петь (о птицах)
· Bog’ – сад
· Ichiga – в, внутрь
· Uchib kirmoq - влететь
· Ketmoq – уходить, исчезать, удаляться, покидать
А соловей, упав на землю, тут же ожил, с шумом полетел и сел на дерево, переправляясь с ветки на ветку, он, поя, влетел в сад и исчез.
⁃ To'xta, qayerga ketyapsan? - qichqirdi savdogar. - Axir, ukang sendan xabar kelishini kutyapti!
· To’xtamoq – останавливаться, ждать
· Qayerga – куда
· Ketmoq - уходить, исчезать, удаляться, покидать
· Qichqirmoq – кричать
· Savdogar – купец, торговец
· Axir – наконец, в конце концов, ведь же
· Uka – младший брат, брат, братец, братишка
· Sendan – от тебя
· Xabar – весть, новость, сообщение
· Kelish – приход
· Kutmoq – ждать, ожидать
- Подожди, куда ты уходишь? – закричал купец. – В конце концов, твой братец ждет прихода вестей от тебя.
Lekin bulbul uning gapiga quloq solmadi, shoxchan kuylagan ko'yi qalin barglar orasida g'oyib boldi.
· Lekin – но, однако
· Bulbul – соловей
· Uning – его
· Gap – слово, слова, речь
· Quloq solmoq – слушать, прислушиваться
· Sho’xchan – задорный, озорной, живой, веселый
· Kuylamoq – петь, напевать
· Ko’y – состояние, положение
· Qalin – плотный, густой
· Barg – лист
· Barglar - листва
· Orasida – в, внутри, среди, между
· G’oyib bo’lmoq – исчезать, скрываться, пропадать
Однако соловей не прислушался к его словам, весело напевая, он исчез среди густой листвы.
Savdogar g'amgin holatda uyga qaytdi.
· Savdogar – торговец, купец
· G’amgin – грустный, печальный, подавленный
· Holat – положение, состояние, вид
· Uy – дом, жильё
· Qaytmoq – возвращаться
Купец вернулся домой в подавленном состоянии.
– Xoʻjayin, yaqinlarimdan biror xabar keltirdingizmi? – soʻradi bulbul.
· Xo’jayin – хозяин
· Yaqin – близкий, родной
· Biror – какой-нибудь, какой-то
· Xabar – весть, известие, новость
· Keltirmoq – принести, привозить
· So’ramoq – спрашивать, расспрашивать
· Bulbul – соловей
- Хозяин, привезли ли вы какую-нибудь весть от моих близких? – спросил соловей.
– Qarindoshlaringga sen haqingda hamma gapni aytdim, lekin ulardan hech qanday xabar keltirolmadim.
· Qarindosh – родственник, родня
· Sen – ты
· Haqida – о, об, по поводу, относительно, касательно
· Hamma – все, всё, весь
· Gap – слова, речь
· Aytmoq – говорить, сказать, передать
· Lekin – но, однако
· Ulardan – от них
· Hech qanday – никакой
· Xabar – весть, известие, новость
· Keltirmoq - принести, привозить
- Я передал все слова о тебе твоим родным, однако не смог привезти от них никаких вестей.
Aftidan, yaqinlaring sen haqingda eshitishni istamadi.
· Aftidan – видимо, по-видимому
· Yaqin – близкий, родной
· Sen – ты
· Haqida – о, об, по поводу, относительно, касательно
· Eshitmoq – слушать, слышать
· Istamoq – желать, хотеть
Видимо, твои родные не захотели слышать о тебе.
Akangga sen haqingda soʻzlab berdim, u esa quloq ham solmadi.
· Aka – старший брат
· Sеn – ты
· Haqida – о, об, по поводу, относительно, касательно
· So’zlab bermoq – рассказать, сказать
· U – он, она, оно
· Esa – а, что касается, же
· Quloq solmoq – слушать
· Ham – даже
Я рассказал о тебе твоему брату, он же даже слушать не стал.
Daraxtdan qulab tushdi.
· Daraxt – дерево
· Qulab tushmoq – рухнуть
Он рухнул с дерева.
Oʻlganiga chippa-chin ishondim.
· O’lmoq – умирать, скончаться
· Chippa-chin – всерьёз, совершенно серьезно
· Ishonmoq – поверить
Я всерьез поверил, что он умер.
Yerdan olib, chetroqqa irgʻitdim.
· Yer – земля
· Olmoq – взять
· Chet - сторона, край, окраина
· Irg’itmoq – бросать
Я взял его с земли, бросил в сторону.
U esa toʻsatdan tirilib, uzoqlarga uchib ketdi.
· U – он, она, оно
· Esa – а, что касается, же
· To’satdan – вдруг, внезапно, неожиданно
· Tirilmoq – оживать
· Uzoq – далеко
· Uchib ketmoq – улететь
А он вдруг ожил, улетел далеко.
Buni eshitgan bulbul chuqur qaygʻuga choʻmdi.
· Bu – этот, эта, это
· Eshitmoq – слышать, слушать
· Bulbul – соловей
· Chuqur – глубокий
· Qayg’u – горе, печаль, скорбь
· Cho’mmoq – погружаться
Услышавший это соловей погрузился в глубокую печаль.
Kun boʻyi hech narsa yemadi, ichmadi, hatto ovoz ham chiqarmadi.
· Kun – день
· Kun bo’yi – весь день, целый день, на протяжении всего дня
· Hech narsa – ничто
· Yemoq – есть, кушать
· Ichmoq – пить
· Hatto … ham – даже
· Ovoz chiqarmoq – заговорить, подавать голос
Весь день он ничего не ел, не пил, даже голоса не подавал.
Savdogar uni qutqarib qolish uchun ko'p harakat qildi.
· Savdogar – торговец, купец
· Uni – его
· Qutqarib qolmoq – спасти
· Uchun – для, чтобы
· Ko’p – много
· Harakat qilmoq – стараться
Купец много старался, чтобы спасти его.
Lekin foydasi bo’lmadi.
· Lekin – но, однако, тем не менее
· Foyda – польза, толк
· Bo’lmoq – быть, являться
Однако не было толку.
Ertalab yemish olib kelgan xizmatkor bulbulning qafasda o’lib yotganini ko'rdi.
· Ertalab – утром, поутру, с утра
· Yemish – еда, пища
· Olib kelmoq – принести
· Xizmatkor – слуга, работник
· Bulbul – соловей
· Qafas – клетка
· O’lmoq – умирать, скончаться
· Yotmoq – лежать
· Ko’rmoq – видеть
Слуга, принесший утром еду, увидел соловья лежащим мертвым в клетке.
Savdogar sayroqi qushidan ayrilganiga qattiq kuyindi.
· Savdogar – торговец, купец
· Sayroqi – певчий
· Qush – птица
· Ayrilmoq – расставаться, разлучаться
· Qattiq – сильно
· Kuyinmoq – горевать, печалиться, страдать, переживать
Купец сильно горевал из-за разлуки с певчей птицей.
Afsuslanishdan foyda yo’qligini sezib, xizmatkorni chaqirdi va qushni uydan uzoqroqqa tashlab kelishni buyurdi.
· Afsuslanish – сожаление
· Foyda – польза, толк
· Yo’qlik – отсутствие
· Sezmoq – обнаруживать, сознавать
· Xizmatkor – слуга, работник
· Chaqirmoq – звать
· Va – и
· Qush – птица
· Uy – дом
· Uzoqroq – подальше
· Tashlamoq – оставлять
· Tashlab kelmoq – оставить (и прийти)
· Buyurmoq – приказывать, велеть
Осознав, что от сожаления нет толку, он позвал слугу и приказал оставить птицу подальше от дома.
Xizmatkor qushni devor ortiga irg’itib yubordi.
· Xizmatkor – слуга, работник
· Qush – птица
· Devor – стена, забор
· Ortiga – за
· Irg’itib yubormoq – отбросить
Слуга отбросил птицу за забор.
Bulbul yerga tushgan zahoti jonlandi va quvnoq qo'shig'ini kuylab bog’ ustida aylana boshladi.
· Bulbul – соловей
· Yer – земля
· Tushmoq – падать, опускаться
· Zahoti – тут же, мгновенно
· Jonlanmoq – оживать
· Va – и
· Quvnoq – веселый, радостный
· Qo’shiq – песня
· Kuylamoq – петь, напевать
· Bog’ – сад, парк
· Ustida – на, над
· Aylanmoq – кружиться
· Boshlamoq - начинать
Соловей, упав на землю, тут же ожил и начал кружиться над садом, напевая веселую песню.
⁃ Menga ajoyib maslahat olib kelganing uchun rahmat, xo’jayin! - deb qichqirdi u va o’z vatani tomon uchib ketdi.
· Menga – мне
· Ajoyib – замечательный, чудесный
· Maslahat – совет
· Olib kelmoq – принести
· Uchun – за
· Rahmat – спасибо
· Xo’jayin – хозяин
· Demoq – говорить, сказать
· Qichqirmoq – кричать, выкрикивать
· Va – и
· O’z – свой
· Vatan – родина
· Tomon – сторона
· Uchib ketmoq – улететь
- Хозяин, спасибо за то, что принесли мне замечательный совет! – выкрикнул и улетел в сторону своей родины.