Қалам алып жазушылыққа ден қойып шығарма жазған жазушылардың арасында өз шығармасын қалың оқырманған кинотуында арқылы таныстыра білген жазушы кемде-кем шығар. Солардың бірі және бірегейі Жетісу облысы бұрыңғы Қапал ауданына қарасты Қоңыр ауылынан шыққан Сайын Мұратбеков десек қателеспегенім болар. Ол кісінің жазушылығы Кеңестік кезеңде танымал бола бастап, шығармалары бірнеше кинотуындыға арқау болған. Сайын Мұратбеков қалың оқырманға танытқан “Жусан иісі” шығармасын оқымаған адам кемде-кем шығар. Сайын Мұратбековтың “Жусан иісі” шығармасындағы соғыс тауқыметін тартқан бас кейіпкер Аянның өміріне жаны ашымаған жан жоқ шығар. Себебі, соғыс тауқыметін көрмеген - Кеңестік Қазақстан отбасы азшығар. Ұлы Отан соғысы жылдары әрбір төртінші Қазақстандық Ұлы Отан соғысына аттанған болатын. Содан болар Сайын Мұратбековтың “Жусан иісі” шығармасының қалың оқырманның көңілінен шыққаны. Жоғарыда айтқандай жазушының тірі кезінде оның қаламынан шыққан “Менің қарындасым”, “Жаз күні” шығармалары ХХ ғасырдың 70 жылдары режиссер Сапар Сүлейменовке шығарма атауымен көркем фильм түсіруге себепкер болса, сонымен қатар “Тел өскен ұлы” шығармасы режиссер Ш. Бейсенбаевқа кино түсіруге арқау болды . Кейін, “Күзгі бұралық жас” шығармасының желісі негізінде Сакен Нарымбетов көркем көркем фильм түсірді. Яғни, бұл жазушының шығармалары кинорежиссерлердің көңілінен шығып, фильм есебінде жеткізгені. Көптеген жазушыларға мұндай бақыт бұйыра бермейді.
Әрине, Сайын Мұратбековтың шығармалары тек киноға ғана арқау болып қойған жоқ.
Сайын Мұратбековтың шығармалары әралуан. “Жабайы алма” , “Өліара” шығармалары көлемді болғанымен оқимын деген адамға оқиғалар желісінің күрделігімен әрі ойландыратын, сұрақ қоятын шытырмандылығымен тез оқылады. Содан болса керек Сайын Мұратбековтың шығармаларын жаста, кәрі де орта жастағы азаматтарда қызығып оқиды. Сайын Мұратбековтың шығармаларын оқи отырып, оқиғаның қалай бітетіндігін аңсайсын, кейіпкерлермен ойланасың, оқырман болып қапаласың. Бәлкім, Сайын Мұратбеков шығармаларын әртүрлі кезеңді қозғағанымен өзіндік ойларымен, ойланатын жағдаяттарды оқырмандарды баулаған болар.
Қазіргі кезде театр сахналарында да Сайын Мұратбеков шығармаларыда қойылуда. Яғни, Сайын Мұратбековтың шығармасы әліде сұраныста дегіміз келеді.
Театр режиссерлері Сайын Мұратбековтың шағын әңгімелерідегі философиялық ойлар мен көптеген қоғамдағы мәселелерге тоқталатындығына қызығады. Сайын Мұратбековтың шығармаларын оқи отырып, сұрақ қоя бергің келеді. Сайын Мұратбеков өзге жазушы ретінде басқаларға ұқсамайтын өзіндік ерекшеліктерімен шығармаларын үнемі сұрақ қоя отырып аяқтайды. Жалғасы болатындай, әлі аяқталмағандай. Бәлкім, оқырман әріқарай аяқтасын дей ма?
Бүгінгі күннің оқырмандарына осы Сайын Мұратбековтың шағын шығармалары негізінде құрастырылған әңгімелер жетпей жатқан сияқты деп ойлаймын. Менің ойымша бұл жазушының жеткен биігі деп ұғынар едім.
Соғыс тауқыметін көрген тылдағы адамдардың өмірін шынайы жеткізе білген жазушы кім десе - мен Сайын Мұратбеков дер едім.
2014 жылы елімізде "бір ел - бір кітап" акциясы негізінде Сайын Мұратбековтың "Жусан иісі" және "Басыңда Үшқараның" шығармалары таңдап алынған болатын. Бұл жазушының шығармасын өскелең ұрпаққа насихаттауда таңдап алынғанын айтып өткен жөн. Яғни, Сайын Мұратбековтың "бір ел - бір кітап" акциясы акциясы аясында оның қос бірдей шығармасының таңдап алынуыда оның жазушы ретінде жеткен биігі мен оқыманын тапқандығы деп түсінген жөн
Сурет ғаламтордан алынды
Дәурен Әбілмәжінұлы