Осман империясы мен Ресей мемлекеті арасындағы тартыс 12 рет соғысқа алып келіп, Қырым, Кавказ, Украина жерлерінің қолдан-қолға өтуге ықпал етті.
Бұл соғыстар 1568 жылы басталып, арагідік 1918 жылға дейін созылды.
Ресей мемлекеті теңіздерге шығу үшін Еуропалық Швеция мен Азиялық Иран мемлекетімен қалай соғысса - Осман империясыменде солай соғысты.
Осы соғыстар тізбегі арасында айтулы соғыстарының бірі 1700-1713 жж. соғыс. Кейбір тарихшылар бұл соғысқа Осман сұлтаны ІІІ Ахмедке Қазақ ханы Тәуке ханның жазған хаты себепкер болды дейтіндерде бар. Жалпы, Стамбұл мұрағаттарынан Қазақ ханы Тәуке ханның Осман сұлтаны ІІІ Ахмедтен көмек сұрап жазған хаты табылған.
Осман сұлтаны ІІІ Ахмед 1703-1730 жж. билік құрған. Ал Қазақ ханы Тәуке хан 1680-1715/18 жж. билік құрған.
Әрине, тарихшылар арасында ІІІ Ахмед сұлтанның Ресей мемлекетіне соғыс жариялауына Қырым ханы Дәулет Керей ІІ себепкер болды дейтіндерде бар.
Жалпы, 1700-1713 жж. орыс-түрік соғысына Ресей мемлекетінің Осман империясынан Қара теңізде әскери флот ұстауына рұқсат ету талабы мен сауда кемелерін еркін жүзуге рұқсат сұрауы себепкер болған.
Жалпы, Ресейлік Қара теңізге әскери флотын еңгізе отырып, Қырым хандығын Осман империясынан оқшауламақ болған болар.
Иә, Полтава шайқасында жеңіскен швед королінің османдықтар мен қырымдықтармен саяси одақ құру әрекетіде Ресей мемлекетін шошытқан болатын.
Швед королі ХІІ Карлдың Қырым ханы мен Украин гетманымен кездесуіде шведтердің 1700-1721 жж. созылып жатқан Солтүстіктен соғыстағы бастапқы жеңілістерінен есеп қайтару болатын. Швед короліне Ресейге қарсы одақтас керек болды.
1700 жылы басталған соғыста бірінші болып соққы беруге тырысқан Ресей патшасы І Петр Дунай аймағындағы Османдықтар әлсіз жағына соққы беруді жоспарлап Молдавия аймағына басып кірген болатын. Бұл шамамен 1710 жылдары болды.
1700-1713 жж. болған орыс-түрік соғысының басты шайқастары 1710-1713 жж. жүрді.
Ресейліктер Османдықтарды жеңу үшін Балқан түбегіндегі түріктерге бағынышты славян халықтарының арасында сенімді өкілдерін жіберіп, көтеріліс бастауды жоспарлап, Балқан түбегі арқылы Стамбұл жаққа соққы беруді жоспарлады.
Османдықтар Ресейліктерге қарсы Қырым хандығына көмекші әскер жіберген кезде - түріктерге шведтер, поляктар, ноғайлар көмек көрсетті.
1704-1711 жж. Ресей мемлекетіне бағынышты башқұрттар өздерінің ұлт-азаттық көтерілісін бастаған болатын. Башқұрттарға негізгі көмекті Кіші жүз сұлтаны Әбілқайыр көрсетті.
Башқұрт көтерілісіне қолдау көрсеткен қазақтардың Осман империясына Ресей патшалығына соғыс жариялауына қазақ ханы Тәуке ханның Осман сұлтаны ІІІ Ахмедке жазған хаты себепкер болды ма? Ол жағы белгісіз. Бірақ Қазақ хандығының ханы Тәуке ханның Осман сұлтаны ІІІ Ахмедке жазған хаты сақтаулы.
1700-1713 жж. болған орыс-түрік соғысы Ресей патшалығының жеңілісімен аяқталды.
Осман империясы мен Ресей патшалығы арасындағы жасалған келісімге сәйкес
- Орыс әскері Польша жерін тастап шықты.
- Украинаның Киев қаласынан оңтүстікке қарай жерлер Осман империясына берілді.
- Осман империясы мен Ресей патшалығы арасында бейбіт келісім жасалды
Неге бұл соғыста Ресей патшалығы жеңіліп қалды
1. Ресей патшалығының Осман империясына қарсы одақтасы аз болды.
2. Швециямен болып жатқан соғыстар, түріктерге қарсы артық күш жұмсауға кедергі жасады.
3. Башқұрт жерінде басталған көтерілісте - Османдықтарға қарсы артық әскер жасақтауға мүмкіндік бермеді.
4. Ресейліктердің Балқан түбегіндегі Славян халықтарын Осман империясына қарсы қою әрекеті нәтиже бермеді. Ресейліктердің үндеуіне тек черногорлықтар көтеріліспен жауап беріп жеңіліп қалды.
5. Османдықтардың Ресейге қарсы жинаған әскері көп болды
Сурет ғаламтордан алынды