Мөселманнарның башларын катыру кемгә файдалы?

Инде икенче ел рәттән искиткеч олы белгечләр булып күренергә тырышкан надан имамнар ураза тотучы мөселманнарның сәхәрләре сәхәрдән, иртәнге намазлары намаздан китмәсен өчен зур тырышлык куялар. Бу имамнарга Коръән аяте дә, Пәйгамбәребезнең (с.г.в.) хәдисләре дә кирәк түгел. Әгәр кеше Аллаһыга һәм Аның Пәйгамбәренә (с.г.в.) иман китереп, Ахирәт көнендә кылган гамәлләре өчен җавап бирергә кирәклегенә ышанса, болай мөселманнарның башларын катырып тузга язмаган җәдвал төземәячәгенә ышанам. Әмма...

“Ашагыз, эчегез хәтта таңның ак җебен кара җебеннән аера алганчы, аннары рузәне кояш баеганчы тотыгыз!” (2. 187)

Пәйгамбәребез (с.г.в.) әйтте: “Офыкта өскә вертикаль сузылган яктылык иртәнге таң булмый. Таң ата шул вакытта, кайчан офыкта (горизонтта) кызыллык як-якка тарала”.

Пәйгамбәребездән тагы шундый хәдис килә: “Ашагыз һәм эчегез, сезне көнчыгышта өскә таба күтәрелгән яктылык һич шикләндермәсен. Ашау-эчүне көнчыгыштагы офыкта кызыллык як-якка таралганны күргәч туктатыгыз!”

Ибн Габбас сөйләде, Аллаһының Илчесе (с.г.в) әйтте ди: “Таң ике төрле була: таң – иртәнге намазны укырга ярамый, ә ашарга ярый, һәм таң – инде ашарга ярамый, ә иртәнге намазны укырга ярый”. (Ибн Хөзәймә, әл-Хәким, әл-Байхаки).

Ибн Габбас әйтте: “Аллаһ сезгә таң атуга карата шигегез беткәнче ашарга һәм эчәргә рөхсәт итте”. (Габдер-Рәзак, хафиз Ибн Һәҗәр иснадның дөреслеген раслый. “Фәтхул-Бари” 4/135)

Инде 4 майдан кинәт кенә Җир шарының күчәрендә берәр шестернясен алыштыралар булса кирәк, намаз һәм сәхәр вакытларында шундый сикереш, югыйсә Кояш чыгу вакыты 2 генә минутка үзгәрә.

Бу “ущённыйлар” төзегән җәдвалның 24 апрель көне өчен сәхәр тәмам кояш чыкканчы 2 сәгать тә 51 минутта булса (4:15 – 1:24), инде 4 майда сәхәр тәмам кояш чыкканчы 3 сәгать тә 47 минут (3:53 – 0:06) алдан.

Болар үзләренең шушы кыланышларын Мәрҗәни хәзрәтләренең төзегән җәдвалына нигезләнеп төзедек, дигән булалар, әмма ул җәдвалдан дәлил китереп тормыйлар. Шиһабетдин Мәрҗәни хәзрәтләрен мин шулай ук ислам галиме дип уйлый идем, аның хезмәтләрен укыганчы.

Менә Габдерәхим Утыз Имәни хакында Мәрҗәни хәзрәтләре болай яза: “Тәрҗемәи хәле сөйләнә торган зат: «Җомга һәм гает укыр өчен Мисыр булу шарт, безнең илебездә Мисыр юк»,— дип, җомга һәм гает укуларны, ә мәчет тәрәзәләре рамнарын «тәре» дип һәм мәчетне «чир¬кәү» дип, анда йөрүне ташлый... Сыер бозаулаганнан соң кырык көн үтмичә һәм сыерны коендырмыйча сөтен эчмәскә кушуы халык телендә сөйләнә.

Шушы һәм шуларга охшаган ярамаган эшләре ар¬касында Бөгелмә төбәгендә Шөгер исемле авыл има¬мы мелла Могыйнетдин бине Габдеррәшид һәм аның дуслары моңа каршы чыгалар — Дини идарәгә әләк¬ләшеп, указы алынып урыныннан куылуга ирешә¬ләр”.

Габдерәхим Утыз Имәнинең хезмәтләрен җентекләп өйрәнгән галимә – Үлмәс Беляева болай ди: “Утыз Имәнинең үзен хәзрәт дип йөртсәләр дә, ул указлы мулла булмаган. Указ ал, мөдәррис булырсың дигәч: «Белемле булу өчен указ шарт түгел, указсыз, чалмасыз, чапансыз ки¬леш кенә гыйлем өйрәтеп гомер үткәрергә уйлыйм»,— дип жавап бирә икән.... Утыз Имәни указлы муллаларны бер дә яратмаган, аларны халыкның дошманы дип атаган. Указ муллаларның комсыз¬лыкларын арттыруга, ил хезмәтеннән котылырга, халыкны та¬гын да ныграк йөгәнләргә ныклы таяныч кына дип караган”.

Беренчедән, галим кеше тикшерелмәгән халык телендә сөйләнгән сүзләрне олуг галимне пычрата торган гайбәт сүзләр язмый. Икенчедән, Габерәхим Утыз Имәнинең бер кайчан да УКАЗ алмый. Шуның өчен кеше гайбәтенә таянып икенче бер галим хакында гайбәт сүзләр язган кешене галим, дип атый алмыйм. Галим кеше һәрвакыт тикшерелгән һәм төгәл фактларны дәлилләп язарга тиеш, дип саныйм.

Сүз башы бит шүрәле, дигәндәй, бу ялган җәдвалны Габдерәхим хәзрәтләре әйткән указлы муллалар тарафыннан халыкның башларын катыру өчен, Пәйгамбәребез (с.г.в.) әйткән: “Динегездә артыклык кылмагыз, сезгә чаклы булган каумнәр диннәрендә артыклык кылып һәлак булдылар”, дип әйткән хәдисенә 180 градуска капма-каршы булсын өчен төзегәннәре күренеп тора. Җәй көннәрендә болай да көннәр озын булуга карамастан, шәригать кануннарына катгый төстә каршы килеп, мөселманнарга тагы да авырлык тудырудан чирканмыйлар.

Бездә – Татарстанда АК ТӨННӘР юк. Тулысынча караңгы төшә һәм “ак җебе белән кара җебе” аерым ачык булып таң ата. Сәхәр һәм иртәнге намаз вакытын астрономик юл белән билгеләмиләр, ә шәригать кануны белән билгелиләр.

Рәсим Хәбибулла.