XVII ғасырдың аяғы мен XVIII ғасырдың басынан бастап Ресейде І Петр басқарған тұста - Ресей Үндістанға шығуға қадамдар жасады. Ресей елінің билеуші топтары мен саудагерлерін Үндістанның базарлары жайлы XVI ғасырдағы орыс саяхатшысы Афанасий Никитиннің "Үш теңізге дейінгі саяхат" еңбегі әсер етсе керек - Үндістанға ағылшындардан бұрын баруға талпынды. Орта жолда оларға Жоңғарлар бақылаған Шығыс Түркістандағы көшіп жүретін алтын құмдар жайлы әңгімелерде өз әсерін берді.
Үндістанға ағылшындар, француздар, голландықтардан бұрын жетуді көздеген Ресей билігі құрлықты жолды бақылауды ұстауға талпынды.
Қытайды не Жоңғарияны күшпен бағындыра алмасын түсінген Ресей билігі Үндістанға Қазақ жері арқылы жол салуды көздеді.
Ол кезде Жоңғария мемлекеті Қытаймен соғысып, Ресей мемлекетінің шекараларын мазалап тұрған болатын. Қазақ хандығы болса - Тәуке ханның қайтыс болуымен саяси бытыраңқылықты бастан кешіп, сыртқы жауға төтеп бере алмай жатқан болатын.
Ресей империя Азияға шығудың Үндістанға баратын Қазақ хандығын таңдады. Ресей империясының билеуші тобы қайдан білсін қазақтар 150 жылдық ұлт-азаттық күреспен жауап беретіндігін.
Ресей империясының Азияның базарларына шығу әрекеті 150 жылға созылып 1866 жылы Бұхара хандығын басып алды.
Бірақ Үндістанға жетпеді.
1773 жылы ағылшындар Үндістанға орнығып алған болатын.
XVIII ғасырдың бас кезінде солтүстікте Ресей империясымен шекараласқан Қазақ хандығы Азия елдерінің ең жақын орналасқан мемлекеті болды. Сондықтанда Ресей билеуші тобы Қазақ даласын Азияға шығатын "қақпа мен кілт" деп атады.
Ресей билігіне оңай ашыла қоймаған Қазақ жері - Орталық Азияның Бұхара жеріне дейін ғана жеткізді. Ресей билігі Орталық Азияның базарына иелік етіп, аса бір пайда тапқан жоқ. Тек бағындырған жерлерінің қазба байлықтарын өз қажеттілігіне жаратып, заводтарына тасығаны болмаса.
Ресей билігі Қазақ даласы арқылы Азияға барар қақпаны ашқанымен Франция, Англия, Голландия мемлекеттерінен кешігіп қалды
Сурет ғаламтордан алынды