XVIII ғасырда өнеркәсіптік төңкерісті жеделдетуге бағытталған Джон Кейдің өнертабысы - шұға өндірісін жеңілдетіп ғана қоймай, тоқыма өндірісін мехиникаландыруға, қол еңбегін азайтуға әкелді.
XVII ғасырда халқы көп, аралды Англияда - экономиканың басым саласы болып табылатын тоқыма өндірісін жеңілдетуге қадамдар жасалды. Бұл кезде ағылшындардың басым бөлігі - ауылдық жерде қой шаруашылығымен айналысты. Қойдан - жіп, тоқыма, шұға алу кәсібімен ағылшындардың басым бөлігі айналысты. Шұғаны өңдеуде көп күш жұмсау, оны сыртқа шығару - ағылшындардың ойландырған басты мәселелердің бірі болды. Буржуазиялық капиталистік қатынастардың орнығуымен тез байып, аз күш жұмсау - ағылшын шаруаларының басты арманы болды.
Осы саланы мейлінше жеңілдету - көптеген өнертабыстардың шығуына әсер етті.
Көптеген жас өспірімдер, жалданып, өзгелердің не туысқандарының шаруа қожалықтарында, цехтарында, мануфактураларында жұмыс істеді.
Осындай жас өспірімдердің бірі әкесінен ерте айырылған Джон Кей болды. Ол тоқыма шеберінен тағылымдама алып, бір айдан соң тоқыма өндірісін жеңілдету жұмысын бастады. 1730 жылы матаны байлау және бұрау әдісін ойлап тапса, 1733 жылы шұғаны өңдеуге арналған "ұшқыр шөлмекті" ойлап тапты.
1733 жылы серіктестік құрып, шұғаны өңдей бастады. Бірақ жерлестері қарсы шықты. Джон Кейдің өнертабысына қызыққандар - оны сотқа беріп, тіпті соққыға жықты. Қысымға шыдамаған Джон Кей Англиядан - Францияға кетіп қалуға мәжбүр болды. Джон Кей Францияда шұға өндірісін жеңілдетуге үлес қосты. Англияда оның өнертабысы Р. Аркрайттың, Джеймс Харгривстың өнертабыстардың шығуына әсер етті.
Джон Хейстің өнертабысы
- шұға өңдеуде жұмсалатын күшті азайтты
- кәсіпкердің - жалдайтын жұмысшысын азайтып, табысын молайтты
- шұға өңдеу пайдалы бола бастады
Сурет ғаламтордан алынды