Найти в Дзене

Осман империясындағы - "жаңа османдар" атты жасырын қозғалыс ұйымы

1865 жылы Осман империясында "Танзимат" реформасының әсерімен елді демократиялық жүйеге бағыттайтын орта тап өкілдері мен шенеуніктерден құралған "Жаңа османдар" жасырын ұйымы құрылды. Бұл кезде бүкіл әлемде "Жаңа" және "Жас" тіркестері сәнде болды. "Жаңа османдар" атауына ие болған - саудагерлердің, кәсіпкерлердің, әскерилердің мүддесін қорғайтын либералдық жасырын түрік ұйымы - Осман империясын абсолюттік монархиядан - конституциялық монархияға ауыстыруды көздеді. Бірақ бұл ұйым ресми билікке қарсы болып, ешбір жерде тіркелмегендіктен аса құпия жасырын әрекет етті. Ұйымның негізін - жазушы Намык Кемал қалады. Ұйымның қатарында журналист Ибрахим Шинаси (жеке меншік түрік газетін шығарушы), саясаткер Зия паша (Осман империясының Конституциясының авторларының бірі), Осман империясының премьер-министрі Хұсайын Авни паша да болды. Намык Кемал 1867 жылы саяси қысымнан кейін шетелге кетуге мәжбүр болды. Зия паша мен Хұсайын Авни паша елде қалып - сұлтан Абдул Азизді тақтан тайдыруға қатысы

1865 жылы Осман империясында "Танзимат" реформасының әсерімен елді демократиялық жүйеге бағыттайтын орта тап өкілдері мен шенеуніктерден құралған "Жаңа османдар" жасырын ұйымы құрылды. Бұл кезде бүкіл әлемде "Жаңа" және "Жас" тіркестері сәнде болды. "Жаңа османдар" атауына ие болған - саудагерлердің, кәсіпкерлердің, әскерилердің мүддесін қорғайтын либералдық жасырын түрік ұйымы - Осман империясын абсолюттік монархиядан - конституциялық монархияға ауыстыруды көздеді. Бірақ бұл ұйым ресми билікке қарсы болып, ешбір жерде тіркелмегендіктен аса құпия жасырын әрекет етті. Ұйымның негізін - жазушы Намык Кемал қалады. Ұйымның қатарында журналист Ибрахим Шинаси (жеке меншік түрік газетін шығарушы), саясаткер Зия паша (Осман империясының Конституциясының авторларының бірі), Осман империясының премьер-министрі Хұсайын Авни паша да болды. Намык Кемал 1867 жылы саяси қысымнан кейін шетелге кетуге мәжбүр болды. Зия паша мен Хұсайын Авни паша елде қалып - сұлтан Абдул Азизді тақтан тайдыруға қатысып, Конституция жариялауына атсалысып, Парламенттің шақырылуына әсер етті.

Жаңадан билікке келген сұлтан Абдул Хамид 1878 жылы Орыс-түрік соғысынан кейін парламентті таратып, Конституцияны жоққа шығарып, "Жас османдықтарды" қудалай басады.

"Жаңа османдар" ұйымы - Танзиматтың екінші кезеңінде сұлтан Абдул-Азизді түбірлі өзгерістерді жүргізбеуі әсерінен пайда болған ұйым. Бірақ 1878 жылы сұлтан Абдул-Хамидтің парламентті таратуымен "жаңа османдар" ұйымы Осман қоғамына әсер етуі шектеліп, таратылды.

Сұлтан Абдул-Хамидтің әсерінен - "Жаңа османдардың" Танзиматтың үшінші кезеңін жүргізбек әрекеті сәтсіз аяқталды. Осман империясындағы түрлі халықтарды дініне, тіліне қарамастан бір мемлекетке біріктіруге бағытталған либералдық Османизм идеясы жүзеге аспай қалды. Османизм идеясының орнын - сұлтан Абдул Хамидтің клерикалдық халифатизм идеясы басты

Намык Кемал

-2

Ибрахим Шинаси

-3

Хұсайын Авни паша

Суреттер ғаламтордан алынды