Домбыра күнін тойлаушылар мен домбыраны "харам" деушілер

Әрбір халық жер бетінде ұлт болып қалыптасқаннан бері өзіне тән, өзгеден өзін ерекшелендіріп тұратын атрибуттарымен бірге дамитындығы анық. Бұл атрибуттар қанша сыртқы орта әсер етсе, тіпті ғаламдық өзгерістерде әсер етседе өзгермейді. Тіпті өзгертудің өзі мүмкін емес дүние. Құдай осы халықты осылай жаратты. Оны мойындау керек. Бірақ сыртқы орта әсер ете береді. Оған қарсы тұра білу керек. Өзгерістер кейбір кезде - жақсы жағынан, кейбір кезде жаман жағынан әсер етеді. Жақсы жағынан әсер етсе - жағымды болады, дамуға әсер етеді. Жаман жағынан әсер - құлдырауға итереді, тіпті өзін осы ұлттың бір бөлшегі санамайтындар пайда болады. Осындай қазіргі кезде біздің халқымыздың басынан өтіп жатқандай. Мұндай үрдіс барлық халықтың басынан өтеді. І Петр заманында орыстар - голланд, неміс халқына еліктеген. Аманнулла хан тұсында ауғандықтар Түркияға еліктеген. Еліктей отырып, өзге халықтардың киімін насихаттаған. І Петр кезінде - париктер сәнге айналса, Аманулла хан тұсында - Ауғанстанда фес бас киімі сәнге айналды. Біреулер, экономикалық өзгерістер байланысты еліктесе, келесілер саяси еркіндікке байланысты еліктеуі мүмкін. Жалпы түрлі себеп. Қазіргі қазақ қоғамында осындай үрдіс айқын көрініп жатыр. Біреулер батысқа еліктеп, сол ортадан өзіне қолайлы ортаны сезінсе, келесілер бұларға қарсы өзіне діни ортаны жақын көріп, сол ортаны идеологиясын өзгенің қабылдағанын қалайды. Осылардың ортасында екі тараптыңда идеологиясын қабылдай қоймаған, не өзіне бейімдісін алған Ресейшілдер мен қазақшылдар бар. Бұлардың арасында да тартыс бар. Бірақ бұл өзге тақырыпқа арқау болатын әңгіме. Біздің қозғайын деп тұрған әңгіме Қазақстан Республикасы аумағында мемлекет құраушы Қазақ халқының төл мәдениетін насихаттауға, ұстануға, оны насихаттауға, жарнамалауға тырысатын қазақшылдық танымымен жүретін адамдар мен оларға ашық қарсы тұрмаса да олардың қалпын өзгертуге тырысатындар арасында тартыс. Біреулер соңғысын Араб әлеміне бой ұрушылар деп қабылдап "арабқұлдар" депте айтып қалады. Мен оларды олай айтудан аулақпын. Шартты түрде "әсіре" діншілдер деп айтсақта болатын шығар деп ойлаймын. Бұлар қыздардың мектепте хиджаб киюіне рұқсат беруін талап етіп жатады. Бұған зиялы қауым, саяси билік өкілдері зайырлы мемлекетте діни түсініктің жоғары тұрмайтындығын айтып жатады. Әзірше, бұлар бір-біріне құлақ асатын түрі жоқ. Енді тікелей соңғы кездегі тақырыпқа арқау болған домбыра мәселесіне келсек, бұл әңгіменің шыққанына көп жылдар болды. Бірақ домбыра харам деп соңғы кездері ғана айтылып ғана қоймай, әлеуметтік желі арқылы тарала бастады. Қазақстан Республикасы өз аумағында тұрып жатқан барлық ұлттардың мәдени дамуына, тілдік үйірмелерін ашуға, салт-дәстүрін мемлекеттік деңгейде дамытуға қолдау білдіреді. Ал, қазақ халқы - осы Республика аумағында тұратын халықтың негізгі бөлшегі болып табылады. Мемлекет деңгейінде қазақ халқының мәдениетінің дамуына жағдай жасағандығының бір көрінісі - қазақ халқының ұлттық аспабы домбыра аспабын насихаттау болып табылады. Мемлекетімізде - Домбыра күні белгіленген, "Домбыра" арнасы бар, айтыс пен тартыс жарысында домбырасыз өтпейді. Тіпті әншілерде осы аспаппен ән айтады. Концерттер береді. Ал "харам" (араб,тиым) - діни түсінікте, сөздікте - тиым, дұрыс емес, жаман, қабылдамайтын дүние дегенге келетін түсінік. Сонда, нені қабылдамауымыз керек. Мемлекетіміздің жүргізіп жатқан саясатын ба? әлде домбыра аспабын ба? жоқ ғасырлар бойы халқымызбен келе жатқан төле мәдениетімізді ма (айтыс өнері, тартыс өнері, терме айту, домбырада ән шырқау, домбырада бет ашар жасау, домбырамен той бастау). Мемлекетіміздің жүргізіп отырған саясатын қабылдамасақ кім боламыз - мемлекеттілікті сезінбеген адам боламыз, төл мәдениетімізді сезінбесек кім боламыз - белгісіз? Әзірше, діни түсінікпен ұлттық мәдениеттің ерекшеліктерін қабылдамауға шақырушыларды түсінген жоқпын. Оларды түсінуге санам жетпей жатыр.