Бәйрәмнәрне элек көтеп ала торган идек. Яңа ел булса да, сигезенче март, яки май бәйрәмнәре дә аерым бер күтәренкелек тудыра торган иде. Аны түземсезләнеп көтеп аласың, бөтен шартын туры китереп уздырасың. Яңа ел булса, ни теләгәнеңне әйтеп Кыш бабайга хат язасың. Аны кулдан эшләнгән конвертка саласың да әниеңә, я әтиеңә тоттырасың. Эшкә барышлый ул почта яшнигенә салып китә. Үзе бәләкәй кешенең хыялы зур була бит ул. Кыш бабайның андый зур нәрсәләр күтәреп йөрерлек мөмкинлеге юклыгын (бөтен балаларга да бүләк алып килә бит ул) аңлап торсаң да түземсезләнеп көтәсең. “Ә бәлки быел чынлап та чаңгы, яки сәпит күтәреп килер,” - дип өметләнәсең. Бер-ике көн алдан ук чыршы төбенә күз салгалый башлыйсың. Анда берәр шоколад кәнфит тапсаң да кәгазеннән арындыру белән ашарга ашыкмыйсың, аны уч төбеңдә беркадәр тотып торасың. Эри башлаганчы. Ул әнә шулай эрер дә сәпиткә, я чаңгыга әверелер кебек тоела. Күз алдында эрүен күрү дә рәхәт түгел, аның бит яртысы учларыңа буялып әрәм була. Ашап куясың, тик тамак төбендә кәнфит тәме белән бергә: “Их, чүт кенә сабыр итсәм, бәлки, сәпиткә әйләнгән булыр иде,” - дигән үкенеч кала. Тик барыбер, рәхәт. Нинди бүләк китерсә дә Кыш бабайны аңлыйсың, сөенәсең. Бәйрәмеңне берни боза алмый.
Сигезенче марты да искиткеч бит аның. Әниеңә бүләк әзерлисең. Аны бит әле үз кулларың белән ясарга кирәк, бик җентекләп, тырышып эшлисең. Укытучы апаларга. Сыйныфташ кызларга. Һәм үзеңнең күзең төшеп йөргән тагын берәүгә. Ансына иң затлысын әзерләргә тырышасың инде. Килеп чыкмаса, читкәрәк алып куясың. Чибәр кызлар күп бит ул танышлар арасында, шуларның берәрсенә бирелер әле. Шул рәвешле, бүләкләрне чагыштырасың. Иң матуры - Аңа, кайтышрагы - моңа, тагы да хөртрәк чыкканы - тегеңә… Шулай аңа-моңа-тегеңәләрне бутыйсың-бутыйсың да иң хөртрәген әниеңә бүләк итәсең. Кечкенә булсаң да сантый малай түгел бит инде, аңлап торасың - әниеңә синең бөтен нәрсәң дә матур булып күренә. Ул һичшиксез ошатачак. Ә теге иң чибәр кызга дигән иң матур бүләкне нишләтергә дә белми этләнеп бетәсең. Аны бит чит-ят кеше генә түгел, ә кыз үзе дә сизмәслек итеп тапшырырга кирәк. Бер каермада җаен табып, кызның мәктәп портфеленә салып куясың. Һәм күзәтергә тотынасың. Ә теге сумкасын ачып карарга уйламый да. Ниһаять! Ача. Елмаеп куя. Кызара. Һәм бераздан түбән кадалган күз карашлары белән шуышып кына бүләк бирүчене эзләргә керешә. Аның урлашып кына эзләнгән карашлары сиңа якынайган саен йөрәген дык-дык тибәргә тотына. Һәм ниһаять ул сиңа карый. Битараф кына шуып уза да күршеңдә утырган малайга текәлә. Елмаеп куя. Тагы да ныграк кызара. Ә тәнәфес вакытында теге малайга рәхмәт әйтә. Тик хәтта бу да боза алмый синең бәйрәм кәефеңне. Сигезенче март синең өчен иң якты көннәрнең берсе булып кала.
Ә беренче май! Тынычлык, татулык, хезмәт бәйрәме түгел иде инде ул. Яз, яшьлек һәм мәхәббәт бәйрәме иде. Таң белән авыл яшьләре бер-берсенә йөгерешергә тотына, мотоцикллар, сәпитләр тыз-быз чабыша, шулай оешып алалар да төркем-төркем булып урманга китәләр. Ә андагы хәйран тамаша яшьләр сабантуена әверелә. Төрле уеннар, бәйгеләр, җыр-биюләр яңгырап тора. Бөтен кешенең күңеле көр, кәефе күтәренке, бернинди ясалма чараларга - хәмер-фәләнгә, азып-тузып йөрүгә мохтаҗлыгы юк. Гашыйклар аңлашу чарасын таба, табигать куенында җиңелрәк бит инде, табигать ул гашыйкларга үзе ярдәм итә.
Бөтен бәйрәмнәрне дә санап тормыйм инде. Элек аларның барсы да күңелле, аерым бер дәрт белән үтә торган иде. Бөтен җирдә бәйрәм гөрләп тора, шуннан куркып бөтен кайгы-хәсрәт үз тишекләренә кереп качып-посып ята иде. Каз өмәләрен генә алсаң да әле. Кеше менә ун каз үстерсә дә өмә ясап, ярты авылны кунакка чакырып бәйрәм итә иде. Хәзер кырык-илле каз үстерсә дә ярты авылны түгел иң якын туганнарын да чакырмый кеше. Үзе генә ашый. Шуннан ябыгу чарасы эзләргә тотына. Бәйрәм рухы кешенең тәнен дә, күңелен дә сәламәт итеп яшәтә ул.
Хәзерге бәйрәмнәргә нидер җитмәгән кебек тоела. Хәтта алар элекеләренә капма-каршыдыр сыманрак та. Элек бөтен кешенең дә табыны муллыктан сыгылып тормагандыр инде. “Аякта чабата иде, кулларда гармун иде,” - дип яза бит Атнабай да. Элек кешенең күңеле бай булган, киң булган. Шуңа табыннарның такы-токылыгы да сизелмәгән. Хәзер өстәлләр сыгылып тора да бит… Тик күңелләрнең иркенлеге, байлыгы җитеп бетми бугай. Бәйрәм өчен муллык кына җитми шул, байлык та кирәк.
Марат Кәбиров.