Мотивация түрлері

Сәтсіздіктен қашу мотивациясы және сәттілікке жету мотивациясы

Мотивация – адамның белгілі бір мақсатқа жетуге немесе белгілі бір әрекеттерден аулақ болуға деген ішкі қозғаушы күші. Әдетте, адамдар екі түрлі мотивацияның ықпалында болады: сәтсіздіктен қашу мотивациясы және сәттілікке жету мотивациясы. Бұл екі мотивация адамның өмірлік стратегиясын, шешім қабылдау процесін және әрекеттерін айқындайды.

1. Сәтсіздіктен қашу мотивациясы

Сипаттамасы:

Сәтсіздіктен қашу мотивациясы – адамның қателіктерден, сәтсіздіктерден немесе қиындықтардан қорқу негізінде әрекет етуі. Мұндай адамдардың басты мақсаты – жеңіске жету емес, керісінше, сәтсіздікке ұшырамау.

Белгілері:Адам қауіпсіз жолды таңдайды, тәуекелге бармайды.

Қателіктерден қатты қорқады, өйткені оларды сәтсіздік ретінде қабылдайды.

Мысал:

Оқушы өз біліміне сенімсіз болып, емтиханға мүлдем дайындалмауы мүмкін, өйткені ол өзін сәтсіздікке ұшырайды деп ойлайды.

Бір адам жаңа жұмысқа орналасудан бас тартуы мүмкін, өйткені "егер сәтсіздікке ұшырасам ше?" деп қорқады.

Қандай әсерлері бар?

Адам өзін дамытуға тырыспайды, ыңғайлы аймақта (комфорт зонада) қалып қояды.

Мүмкіндіктерді жіберіп алады, себебі олардан тек қауіп көреді.

Қателіктерден сабақ алмайды, өйткені олардан қашуға тырысады.

Стресске, уайымға бейім болады.

Бұл мотивацияны қалай өзгертуге болады?

Қателіктер – үйренудің бір бөлігі екенін түсіну керек.

Шағын қадамдар жасап, тәуекелге баруды үйрену қажет.

Өзін-өзі сынаудан бас тартып, өзін қолдау керек.

Мүмкіндіктерді пайдалану маңызды екенін ұғыну қажет.

2. Сәттілікке жету мотивациясы

Сипаттамасы:

Сәттілікке жету мотивациясы – адамның биік мақсаттарға жетуге, өзін дамытуға және жетістіктерге ұмтылуға деген ішкі ынтасы. Мұндай адамдар сәтсіздіктен қорықпайды, керісінше, оны жаңа мүмкіндік ретінде көреді.

Белгілері:Мақсат қоюды және оларға жетуді жақсы көреді.Өзін дамытуға ұмтылады, жаңа нәрселерді үйренуге дайын.Сәтсіздіктерден қорықпайды, оларды тәжірибе ретінде қабылдайды.

Мысал:Спортшы чемпион болуды армандайды және осы мақсатқа жету үшін күн сайын жаттығады, тіпті қиындықтарға тап болса да.Кәсіпкер бизнес бастайды, өйткені ол сәтті болатынына сенеді, және сәтсіздіктер оны тоқтатпайды, керісінше, одан сабақ алады.

Қандай әсерлері бар?

Адам шығармашылықпен айналысады, жаңа идеялар іздейді.Жаңа мүмкіндіктерді пайдаланады, жетістіктерге жете алады.Өзін дамытуға ұмтылады, өзіне сенімділігі артады.Тәуекелден қорықпайды, өйткені жетістікке жету үшін тәуекел ету керек екенін түсінеді.

Бұл мотивацияны қалай күшейтуге болады?

Өзіңе айқын мақсаттар қою керек.Сәтсіздіктерден қорықпай, оларды тәжірибе ретінде қабылдау қажет.Өзіңе сенімді болу маңызды.Жетістікке жеткен адамдардан шабыт алу керек.Жетістікке жету процесінен ләззат алу қажет.

Әрбір адамда екі мотивация да белгілі бір дәрежеде кездеседі. Бірақ сәттілікке жету мотивациясын дамыту – табысты, бақытты өмір сүрудің маңызды жолы.Сәтсіздіктен қашудың орнына, мүмкіндіктерге ұмтылу қажет! Қателіктер – бұл даму жолындағы қадамдар ғана. Егер адам сәтсіздіктен қорқатын болса, ол ешқашан жаңа нәрселерді байқап көрмейді, ал сәттілікке жету мотивациясы бар адамдар жаңа тәжірибелерден сабақ алып, әрдайым алға жылжиды.