Быелның март ае иде.
Чит илдәге "кастомер"ларым Альфабанкка киселгән SWIFT аркасында инде түлә алмадылар. Түләүләр үз "халава" принцибыннан эшләүче арадашчы сервисләрне көтеп катып калдылар. Ул "халава" - капиталның качуына җайлашканнар һәм аңа "ялчылык иткәннәр" зирәк эшмәкәрләр. Россиядә үз акчалардан сумлата түлиләр, безнең урынына чит илләрендә кастомерларыбыздан долларлата алалар.
Украинадагы программист белән мәнәҗерләребез ул вакытта әле эшенә кайтмадылар. Бер киевле апа бер айдан соң Польшадан эшенә кайтты. Одессалы егетләр ике атнадан соң эшкә кайттылар. Әйе, бизнес-колл вакытында гадәттәгечә этләрнең өрүе урынында шартлаулар ишеткәләдек.
Ә ул вакытта минем дәү әниемнең ике туган сеңелнең гаиләсе качакларга әйләнде. Аларның Изюм исемеле каласына да гомергә хәтәрле вакыйгалар килеп җитте. Миңа дүрт туган апа туры килгән Ленка "калабыз юк инде" дип язды. Алар үз зур, өч буынлы гаилә белән, Кировоград өлкәсендәге (өлкә әле Кропивницький түгел, өлкә үзе әле хәзер дә Кировоград) Лазутне авылына качтылар. Миңа дүрт туган абый туры килгән Сергей нәкъ җирле ДОСААФ аналогының автоинструкторлык машинасында гаилә белән качты. Зур гаиләнең кайбер әгъзалары да калды, Сергейның элекке хатыны белән уртак балалары, хатынының яңа ире белән калада калды.
Изюмда булганым юк иде. Наташа апа Ленка белән Казанга кунакка 2008 елда барып кайттылар. Һәр вакыт алар я хатлар белән, я телефоннан сөйләшүләр, соңгы вакытларда скайп-вацап видеолары аша безнең белән аралаша торган иделәр. Кырымга поездтан барганда Харкау өлкәсе аша йөргәндә мин аларны искә төшердем, хәзер аңлыйм - кунакка кереп чыгачак идем. Ник бармадым? Белмим.
Изюм элекке гасырда калгандай кечкенә кала. Хат конвертларыннан төшкән төсле тасмалы фотолардан, болай да ул аларның сүзләреннән күренә иде.. Менә монда бер фотода туйда киләчәк каен анасын тачкага йөкләп, Донец суына мандылар. Мондый гореф-гадәтләр. Соңрак та барсам, калганын, нинди булганын күрмәм барыбер. Ә барырмын мы? Миңа мәңге җитмәс ул тоюлар.
Изюмның исеме урыс колагына мәзәк булып ишетелә. Аңлату гаиләбездә татар теленнән: "анда йөзем үсми, ул йөзәм, йөзәм дип аңлата, ул урыннарда Кырым татарлары Донецны кичкәннәр". Гаиләбезнең дә тармаклары ул якларга украиналашканнар. Дәү әнием апасы, Валя апа украин егетенә кияүгә чыккач, Мосько фамилиясен йөртә башлаган. Кызы Наташа да чираттагы ****енкога кияүгә чыккан, болай да гаиләбезнең шул тармагы украинлашкан.
Менә мин ярдәм сүзләремне кушканда, чыда алмадым. Нишләп мин, бернине дә үзгәртә алмасам, тик торам. Акчам тоткарланып калды, ләкин ул Русиягә, ә Украина банкларына да йөри алдылар. Сорадым Ленкадан ул беркайчан күрмәгән дә IBAN, SWIFT номерларын. Әйе, чыннан да түләми алмадым, чыннан да түләмәсәм юкка чыгачак иде (мин болай уйлаган идем ул вакытта, уйламаган булсам да, барыбер түләр идем).
Аннан "зарплатабызда утырган" хезмәттәшемә, румын кызы Лавиниягә язам (исеме үзе үк әйтеп тора, "лаве" кирәк булса, Лавиниягә яза идек; минем "әйтеп торучы" коллегаларым күп иде, мәсәлән датасайнтист босняк кызы Нейра яки стейкһолдер, димәк бизнес тарафыннан программистларны "сектем-бектем" иткән Дефлорян). Менә теге фәлән кешегә минем счёт урынына түли аласызмы? Түләделәр. Искиткеч.
Ну туганнар мәңгегә рәхмәтле, акчаң бик урынлы дип, безнеке бетә бара дип, ләкин синеке барыбер кара көнгә саклаячакбыз дип белдерделәр.
Ә мин болай дип әйттем. Туганнарга шәхси ярдәм күрсәткәнемә карамастан, ул, дөрес әйтик, башка дәүләткә репарация. Тик әле башка форматта. Әле башланды инде соң.