Assalomu alaykum qadrli muxlis! Sizlar bilan Olam TV kanali. Ayni vaqtda koʻpchilik koinot shaydolarining nigohi yaqindagina koinotga uchirilgan Jeyms Uebb teleskopiga qaratilgan.
Teleskop oʻtgan yilning 25-dekabrida Fransiya Gvianasidagi Kuru kosmodromidan Arian-5 eltuvchi raketasi yordamida koinotga uchirilgan edi.
AQSh Milliy aeronavtika va fazoni tadqiq qilish boshqarmasi (NASA) mutaxassislari Jeyms Uebb kosmik teleskopining ko‘zgularini ish holatiga keltirish bo‘yicha murakkab va uzoq davom etgan operatsiyalar ortda qolganini ma’lum qildi.
Teleskop uchish vaqtida yigʻilgan issiqlikdan, sovuqdan va radiatsiyadan ximoya qiluvchi qismlarini yoyishga muvaffaq boʻldi. Kuni kecha asosiy oynani ham ishchi xolatga keltirdi. Endilikda teleskop koʻzgusining yon taraflarini asosiy koʻzguga ulash va tekislash qoldi xolos. Teleskop koʻzgusining barcha segmentlarini tekislash uchun taxminan uch oy kerak bo'ladi, shundan so'ng barcha bo'laklar bir butun sifatida ishlay oladi. Agar hamma narsa jadvalga muvofiq bo'lsa, aprel oyining o'rtalarida bu bosqich ham yakunlanadi.
Teleskop koʻzgusi olti burchakli 18 segmentdan iborat. Har bir segmentning qalinligi 1,3 metr ogʻirligi esa 40 kg. Teleskop koʻzgusi berelliydan ishlangan sirti esa sof oltin bilan qoplangan.
14-yanvar sanasidagi koʻrsatkichlarga koʻra teleskop hozirda Yerdan 1 million 300 ming ga uzoqlashgan. Rejaga koʻra teleskop Yerdan 1,5 million km uzoqlikda Yer-Quyosh tizimining lagranj-2 nuqtasida faoliyat olib boradi. Maʼlumot uchun bu masofa Yer va Oy oʻrtasidagi masofadan qariyb besh martaga olis. Barchasi koʻngildagidek ketsa teleskop besh yarim oydan soʻng ilk tasvirlarni Yerga yuboradi. Jeyms Uebb teleskopi ayni paytda mavjud va yaqin orada yasaladigan fazoviy va Yerdagi teleskoplar ichidagi eng kuchlisi boʻlishi kutilmoqda.
Teleskopga o‘rnatilgan eng zamonaviy apparatura va jihozlar odamzotga olamning eng qadimgi strukturalarni, hattoki Katta portlashdan keyin paydo bo‘lgan ilk yulduzlar,galaktikalar va boshqa fazo jismlarini ko‘rishga ham imkon beradi. Bundan tashqari, biz Jeyms Uebb teleskopi orqali hayot mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan ekzosayyoralar haqida yangi ma’lumotlar olishimiz va hattoki ularda hayot mavjudligini aniqlashimiz mumkin bo‘ladi.
Teleskopni yashash uchun mutasaddilar 25 yil mehnat qilishdi. Teleskopni yigʻish ishlari 1996 yili boshlanib 2021 yilda yakunlandi.
Mutaxassislarning taʼkidlashicha teleskop besh mobaynida faoliyat olib borishi koʻzda tutilgan. Ammo teleskopning energiya manbai 20 yilgacha yetishi mumkin va u 20 yilgacha Yerga turli xil fazoviy maʼlumotlarni yetkazib turishi mumkin!
Umid qilib qolamizki Jeyms Uebb insoniyatga ilmiga pinhon boʻlib kelayotgan jumboqlarga yechim topadi hamda biz uchun mutlaqo notanish dunyolarni ochib beradi.