Добавить в корзинуПозвонить
Найти в Дзене
Тывам

Ишкин оглу: тыва дыл дугайында

ТЫВА ДЫЛЫВЫС УТТУНДУРАР БОЛЗА, ЧОНУВУС ЧООРТУ ЧИДЕ БЭЭР! Бижик узун, ынчангаш  Мээң бо үндүрген бижиимни эрге-хоойлу ажылдакчылары өскээр билип алгаш, херек-даа оттуруп боор, ынчалза-даа оон кортпас мен - сагыш-сеткилимни өйүп чоруур, чонумнуң, чүртумнуң келир үези дээш сагыш-човаан сеткилим оон күштүг бооп тур. "Кортук чорук түрегделге чедирер" деп, бирле акым эр чугаалаан чүвейн. Великий немецкий философ Г.Гегель говорил: «Трижды убивает свою нацию тот, кто игнорирует родной язык» Кижизидилге өг-бүледен эгелээр дээр болгай. Амгы шагның ада-иези ажы-төлүңерге артык херек чок кичээл өөретпес дээш, төрээн дылы чок класстарже киирип турарыңар - келир үеде  эң-не улуг частырыг кылып турарыңар ол деп санаар мен. Дылын билбес кижи төрээн культуразынга ынакшылы чок боор, ол ынакшыл чокта төк кээп дүшкен төрээн черин үнелеп билбес, чуртунга хандыкшылы чок боор, ооң соонда барып төөгү билбес төөреп чоруур амылыг боор. Тыва Республиканың Үндезин Хоойлузунда бижип кааны ёзугаар: тыва биле о

ТЫВА ДЫЛЫВЫС УТТУНДУРАР БОЛЗА, ЧОНУВУС ЧООРТУ ЧИДЕ БЭЭР!

Бижик узун, ынчангаш 

Мээң бо үндүрген бижиимни эрге-хоойлу ажылдакчылары өскээр билип алгаш, херек-даа оттуруп боор, ынчалза-даа оон кортпас мен - сагыш-сеткилимни өйүп чоруур, чонумнуң, чүртумнуң келир үези дээш сагыш-човаан сеткилим оон күштүг бооп тур. "Кортук чорук түрегделге чедирер" деп, бирле акым эр чугаалаан чүвейн.

Великий немецкий философ Г.Гегель говорил: «Трижды убивает свою нацию тот, кто игнорирует родной язык»

Кижизидилге өг-бүледен эгелээр дээр болгай. Амгы шагның ада-иези ажы-төлүңерге артык херек чок кичээл өөретпес дээш, төрээн дылы чок класстарже киирип турарыңар - келир үеде

 эң-не улуг частырыг кылып турарыңар ол деп санаар мен. Дылын билбес кижи төрээн культуразынга ынакшылы чок боор, ол ынакшыл чокта төк кээп дүшкен төрээн черин үнелеп билбес, чуртунга хандыкшылы чок боор, ооң соонда барып төөгү билбес төөреп чоруур амылыг боор.

Тыва Республиканың Үндезин Хоойлузунда бижип кааны ёзугаар: тыва биле орус дылдар күрүне дылдары кылдыр санаттынып турар. 

Статья 5 Конституции Республики Тыва гласит:

1. Государственными языками Республики Тыва являются тувинский и русский языки.

Ынчангаш Тываның девискээринге, ылаңгыя күрүнеде ажылдакчы кижилер, бо ийи дылды арыг билир боор ужурлуг деп санаар мен, ЧҮГЕ ДИЗЕ:

По результатам Всероссийской переписи населения, проведённой в Республике Тыва от 2010 года, из 307930 человек 249299 человек считают себя тувинцами, а 1856 человек - тувинцами-тоджинцами (данные Федеральной службы государственной статистики).

Оон бээр 10 эрткен, ынчап кээрде ол саннарның көвүдээни чигзинниг чок. Бо чылын катап база санаашкын боор деп дыңнадым. 

Тывада чурттап турар кижилерниң 80 ажыг хуузу тывалар бооп турар, ынчангаш хөйнүң эргези күштүг боор эвес бе?

Бир катап чээнимни чаштардан садындан ап турумда, аңаа ажылдап турган башкы угбайның меңээ чугаалаан сөстерин, ам-даа утпайн чор мен: "Экии, дуңмам Ишкин оглу. Мен бо садикте чоокта ажылдай бердим. Чаңгыс чүвени кайгап тур мен: бо мээң башкылап турар бөлүүмде 100% шупту ажы-төл тывалар, мен тывалап чугааланып тургаш башкылаарымга, ойнадыырымга шупту дыка эки билип турар. Аразында орус-даа дылга ажы-төл-биле ырлап хөглээр-дир бис. Ам чүгле бир катап садиктиң эргелекчизи кирип келгеш «Почему на тувинском с детьми общаетесь?!» дээш шыырак сагындырыгны бергеш, моон соңгаар ажы-төл-биле тывалап чугаалажып турарым дыңнап каар болза, ажылдан үндүрери-биле коргудуп кагды. Эргелекчи боду орус кижи диин, дуңмам, билип-ле тур сен ыйнаан. Сен чон аразында билдингир кижи бо байдалга хамаарыштыр эрге-чагыргага дамчыдып чедип көрем" дээш байырлашкан чүве. Бөдүүн тыва херээжен кижиниң чугаазы иштики делегейим өскертипти.

Тываның Ыдык Ырызын "Мен тыва мен" дээр болгай, келир үеде ол ырыда ырлап турар чон, чүгле ыры сөзүнге-даа чыдып кагбайн😔🙏😔 бот-боттарывыс ол-бо дижип, бактажып тургаш, кол чүүлче көңгүс кичээңгейни салбайн тур бис - интернет, телефон таварыштыр социал четкилер, ютуб суглар ажы-төлүвүстү бистиң орнувуска кижизидип тур. Бис-даа ажырбас, ынчап-мынчап чорааш өлүп каар бис, а төрээн чуртувусту төрээн дылын билбестер ээлеп чыдып калгаш улаштыр салгалдарга артырып шыдаар бе?! Берге херек!!! 

Мен көдээге өзүп келдим, ынчангаш бо хүнге дээр орустаарым безин шоолуг эвес, ынчалза-даа төрээн дылым эки билир мен - меңээ кол чүве ол! Көрүнчүкке-даа көрүнмейн чыткаш язы-сөөгүм билир мен, чүге дизе дылым билир болгаш. Бо шагда хоорайда школачы тыва оолдар-кыстарны "тыва сен бе?" айтырарга "не знаю.." азы "наверно" дээр бол диин, чүгле харын чамдыктары "ну да" деп харыы бергилээр. "Ийе, мен тыва мен!" деп харыылаарлары ховар.

Хууда бодалым-дыр.

Келир үевис та кандыг боор я даже не знаю, просто мен дыка переживаачал мен аан. Думатьап турарым шын болза поддержкадан октап бээр слер аа, бо внизу👇 комментарийлерге😁

#Тыва #ТөрээнДылым #Ишкиногоу #ХуудаБодал