"Урысларым, кардәшләрем, татар теле мәсьәләсенә әйдәгез көнбатыштагы халыклардай аңлы булыйк, кулланучы, кинәнүчеләр генә була күрмик" дип, мин үзе көнбатышта очраган үрнәк әле килешми...
Мин кечкенә бер стартапта эшлим. Локдавынга шөкер, хәзер теләсә кем "еракча" вакансияләр алуда ярыша ала. Мин дә бер ел элек Русия эш бирүчемне чит эш бирүчемә алмаштырдым. Кем соң ул? Штатларда туып үскән, Япониядә күп эшләгән, ә хәзер Норвегиядә көн күрә. Улы да бар, Яңа ел компаниянең "ерак рәвештәге мәҗлес" вакытында угылын күрсәтте, кечкенә булса да, безгә инглиз телендә сәлам юллады ул.
Эшләребез "еракча" булуы сәбәпле күп очрашулар Zoom аша үткерәбез, һәркем үзеңнне "өйдәгечә" иркен тота, ыштансыз гына утырмыйлар. Менә бу юлы да без сөйләшкәндә Кеннетне телефон шалтратуы бүлдерде. Әллә нинди коммуналь мәсьәлә хәл итәрлек шалтрату. Ә Кеннетебез норвегчә кушылган кереш сүзне тыңлап бетергәч, "ин иңглиш плиз" дип инглиз теленә эндәшүне күчерде. Ә теге тарафта буйсынып, саф инглизчәгә күчеп, кирәгенне аңлата бирделәр.
Соңрак без кызыксып сорадык Кеннеттән, ничек соң син Норвегиядә шактый күп ел узганнан соң, норвегчә әле сөйләшмисең? Аз гына әлбәттә белә ул, ләкин һәр җитди хәлдә ул норвегчә түгел, норвегләр инглизчә сөйләшәләр.
"Шуннан да миңа норвег теле һич тә кирәкми", - ди ул. "Норвег телесез дә монда яшәп була". Таныш логикамы?
Скандинавиядә инглиз теленнән җитди куркыныч бардыр. Көпенһагында "вок"ны сатучы азиялеләр датчаннарны инглизчәгә ничек күчерәләр күргәнем бар. Вәт шундый ук вакытта мин барысына да аңлап җиттем дип кычкырасы килде! Моңарчы Совет Эстониясенең җирле халыкның урыс теленә белмәмешкә салыну рәвештә каршылык күрсәтү үтә кирелек булып күренде, ә хәзер эзлекле стратегия булып күренә. Балтыйк илләре мондый темада Скандинавиядән акыллырак та тәҗрибәлерәк бугай. Пост-Советтан көнбатыштарак илләр "көчледән көчсезне саклыйбыз" политикасы аркасыннан күбесен дөрес эшлиләр, ләкин үтә йомшыклыктан үзенеке мәдәният көчен дөрес түгел билгелиләр. Глобаль инглиз белән кечкене без чагыштырганда без көчсезрәктер, безгә охшап калыгыз, киресенчә түгел дип әйтәсе дә килми аларның.
Шул хәлнең нәтиҗәсендә минем Көнбатышның берсен дә калдырмый торган фикернең камиллегенә ышанудан туктадым. Мине очраклы рәвештә белеп алынган ул вакытта шефнекедән зарплатам күбрәк булган факт гына юанды. Ләкин ул башка хикәя...
