Ogohlantiramiz: agar siz suiqasd qilish haqida jiddiy o'ylayotgan
bo'lsangiz, bu fikringizdan qayting, qimmatga tushasiz.
O'z joniga qasd qilish haqida fikrlash hozirgi zamonda "trend"ga aylanyapti desak
mubolag'a bo'lmaydi. Bu fikr istalgan yosh, jins, millat va e'tiqod tanlamay qo'ydi.
Turli ruhiy zarbalar insonni o'z joniga qasd qilish haqida o'ylashiga sabab bo'lishi mumkin:
ruhiyatdagi o'zgarishlar
boshqa shaxs tomonidan masxaralanish yoki diskriminatsiya
doimiy ravishda jismoniy zo'ravonlikka duchor bo'lish
qadrli insonlaridan ayrilish
"together forever" degan 3 oylik hoy-u havas munosabatlarning tugashi!
katta miqdordagi qarzlar va boshqa moliyaviy muammolar
yolg'izlanib qolish (yoshi katta insonlarda)
majburan turmush qurish
va shu kabi boshqa ruhiy jarohat yetkazuvchi vaziyatlar.
Yana bir qiziq holat, ayollarning o'z jonlariga qasd qilishiga asosan tashqi omillar turtki
bo'lsa, erkaklarda esa o'zlarining g'amgin ekanliklarini hech kimga aytmasliklari (ojizlik deb
hisoblamasliklari uchun) va bunday holatda uzoq yurish sababli amalga oshirishar ekan.
Shu mavzudagi maqolalarni o'qir ekanman, yana bir narsa e'tiborimni tortdi: o'z joniga
qasd qilish haqida o'ylayotgan shaxs boshqa bir insonga o'zining mazkur rejasini xabar
bersa, uning o'zi bu fikrini qayta o'ylab ko'rishi ehtimoli oshishi mumkin ekan, a anovi
eshitgan odam ham depressiyada yurgan bo'lsa, unda shunday qilib ko'rish fikri uyg'onishi
mumkin ekan.
Ruhiy salomatlik islom an'analari, tarixi va madaniy merosining ajralmas bo'lagi
hisoblanadi. Ruhiy holatning buzilishi islom jamiyatlarida chuqur mulohazaga undovchi
muammolardan biridir. Turli dinlarga e'tiqod qiluvchilar (hech qaysi dinga e'tiqod
qilmaydigan insonlar ham bu ro'yxatga kiradi) turli ruhiy bosimlar, asabiy va qayg'uli
vaziyatlarga va hatto ba'zida o'z joniga qasd qilishni o'ylaydigan darajada stressga tushirib
qo'yuvchi vaziyatlarga duch kelishadi. Islom ta'limoti inson hayoti qadrli ekanligini, turli-
tuman qiyinchilik va qayg'uli holatlarda ham kuchli bo'lish lozimligini, o'z joniga qasd qilish
yechim emasligini o'rgatadi. Ammo, bu da'vatlarga qaramay, dunyoda o'z joniga qasd
qilayotganlar soni oshib borayotgani, ular orasida musulmonlarning ham soni ortib
borayotgani, albatta, qayg'uli holdir.
Musulmonlar o'z joniga qasd qilish eng og'ir gunohlardan ekanligini yaxshi bilsalar-da,
e'tiqod va ibodat depressiya, stress va asabiy vaziyatlarda yordam bermaydi deb
hisoblashlari yuqoridagi muammoning asl sababi deyish mumkin. Kimdir o'z joniga qasd
qilish orqali o'lim topsa, bu vaziyat albatta islomiy va dunyoviy ilmlar tasdiqlagan tamoyillar
asosida ish tutishimiz zarur.
Avvalo, ba'zi narsalarni anglab olish kerak bo'ladi:
1.
Kuzatuv - agar atrofingizdagi kimdir chuqur asabiy holatda bo'lsa, unga ko'z-quloq
bo'lish, uning eng yaqin qarindoshlarini bu haqda ogohlantirish lozim. Agar
atrofingizdagi shaxsning o'z joniga qasd qilish vaziyatiga duch kelgan bo'lsangiz, bu
vaziyatdan zarar ko'rgan uning yaqinlaridan xabar olishingiz, vaziyat qanday
oqibatlarga olib kelganligi haqida fikr yuritishingiz va boshqa shu kabi holat
takrorlanmasligi uchun atrofdagi boshqa yaqinlaringizning holidan xabardor bo'lishingiz
tavsiya etiladi.
2.
Aralashuv - bevosita kimdir o'z joniga qasd qilayotgani ustidan chiqib qolsangiz, darhol
uni bundan qaytarishingiz va atrofga ko'proq odamlarni jalb qilishingiz kerak.