Qolgan sonlarga umumiy bo'linish
alomatini berishdan oldin sonlarning o'zaro tubligi nimaligini tushunib olamiz.
Agar ikki sonning 1 sonidan umumiy bo'luvchisi bo'lmasa ular o'zaro tub hisoblanadilar.
m: 5 va 3 o'zaro tub chunki ularning 1 sonidan boshqa umumiy bo'luvchisi yo'q ya'ni 5 ning bo'luvchilari 1 va 5
3 ning bo'luvchilari 1 va 3
xuddi shunday 12 va 25 yoki 6 va 49 lar bunga misol bo'loladi.
Lekn 6 va 3 o'zaro tub sonlar hisoblanmaydi. Chunki ikkalasining ham 3 soni umumiy bo'luvchisi.
O'zaro tublik xuddi shunday yo'l bilan 3 va undan ortiq sonlarda ham aniqlanadi.
Qoida .
Biror son o'zaro tub sonlarning har biriga bo'linsa ularning ko'paytmasiga ham bo'linadi.
Bu nima degani?
Masalan ,bizga 12 ga bo'linish alomati kerak. Yuqoridagi qoidaga asoslanib aytishimiz mumkinki 3 va 4 ga bo'lingan son 12 ga bo'linadi.
Qanday qilib?
Birinchidan 3*4=12
Ikkinchidan 3 va 4 sonlari o'zaro tub.
Qoidaga ko'ra son 3 ga va 4 ga bo'linsa albatta 12 ga bo'linadi.
Lekin biz 2 va 6 ga bo'lingan son 12 ga bo'linadi deya olmaymiz masalan 30 .
Nega unaqa ? Sababi 2 va 6 o'zaro tub emas !!!
Xuddi shunday bo'linish alomatlarini ayta olamizki :
- 2 va 9 ga bo'lingan sonlar 18 ga
- 4 va 5 ga bo'lingan sonlar 20 ga
- 8 va 3 ga bo'lingan sonlar 24 ga
- 10 va 3 ga bo'lingan sonlar 30 ga bo'linadi va hokazolar.
Mavzu tushunarli bo'lgan bo'lsa savol
60 ga bo'linish belgisi qanday unda?
© Qurbonboyev Nuriddin