Әлеге язманы укып бетергәч, мәкаләнең исеменә өтерне куя аласыз. Бүгенге көндә хакыйкатьне белү бик авыр эш. Еш кына ялган дөреслек булып, ә чынбарлык ялган булып тоела. Мәгълүмат диңгезендә кайсы чын, кайсы дөрес түгел икәнлеген аңлау өчен тирән белем туплау кирәк. Бары белем генә безне бу чоңгылдан коткарып кала алачак. Сез миңа ышанмыйсызмы? Әйдәгез болай итик, мин сезгә берничә кызыклы мәгълүмат әйтәм. Аның кайсысы чын, кайсысы ялган икәнлеген эчегездән генә әйтеп барыгыз, язма ахырында без гомуми күзәтү ясап алырбыз.
1. Матдәләр мәңгелек түгел, чөнки аларның молекулалары юкка чыга. Ә менә атомнарның барысы да диярлек мәңгелек. Безнең һәрберебездә динозаврлар заманында ук булган атомнар бар. Мисал өчен, Чыңгыз хан яуларында катнашканнарның, яки Гаяз Исхакый замандашларының атомнары да бездә бар.
2. Габдулла Тукайның танылган шигырендәге күбәләк кенә түгел, ә дөньядагы бөтен күбәләкләрнең дә унике мең яки аннан да артыграк күзе бар. Алар кечкенә күзчекләрдән – фасеткалардан торалар. “Бу кадәр күп күреп, армыйсың син ничек?” дияргә генә кала инде.
3. Җылы якларда яшәүче кошчык – колибри – артка таба оча алучы бердәнбер кош. Дөньяның иң кечкенә кошчыгына (1,6 грамм һәм 5,7 см) әлеге сәләте өчен “вертолет” дигән кушамат та такканнар. Ул аска да, өскә дә, алга да, артка да оча ала. Тизлек җыйганда аның канат кагышы саны 200гә җитә.
4. Яңгырдан соң чыга торган суалчаннарның йөрәкләре бишәү. Аларның һәр сегменты мөстәкыйль, шуңа күрә алар өзелгәч тә яшиләр.
5. Алмаз яңгырларын күрәсегез килсә, Сатурн һәм Юпитерга оча аласыз. Бу гипотезаны инде 2013 нче елда ук әйткәннәр.
6. Россиянең мәйданы Плутон мәйданыннан күпкә зуррак.
7. Француз теле 600 елдан артык Англиянең рәсми теле булып саналган.
8. Бөек Мисыр пирамидалары төзелгән вакытта Җир шарында әле мамонтлар яши торган булган.
9. Иң популяр лайнер – Титаникны төзү җиде миллионга төшсә, аның турындагы фильмны төшерү өчен акча 28 тапкыр күбрәк, ягъни ике йөз миллионга чыккан.
10. Неандерталецларның баш мие безнеке белән чагыштырганда ике тапкыр зуррак. Ләкин бу әле аларның безгә караганда акыллырак булуын расламый.
11. Норвегиянең Лонгйир шәһәрендәге канун нигезендә үләргә ярамый. Әгәр кешенең хәле бик начарайса, ул инде тиздән гүр иясе булачагы билгеле булса, аны вертолет белән яки диңгез буйлап Норвегиянең икенче башына алып баралар, үлгәч, шунда күмәләр. Лонгйирда үлә калса, аны Норвегиягә җибәрәләр. Чөнки туң җирдә кешенең тәне таркалмый һәм ул ак аюлар һәм башка ерткычлар өчен азыкка әйләнә.
12. Татарлар арасында бер кызыклы гыйбарә яшәп килә: “Күккә карый алса, дуңгыз да “дуңгыз” дип аталмас иде”. Чыннан да, дуңгызлар күккә карый алмыйлар.
Ә хәзер алда китерелгән мәгълүматларның кайсысы дөрес, ә кайсысы ялган икәнлеген белер вакыт та җитте. Болар барысы да дөреслеккә туры килә. Ә сез ничек уйлаган идегез? Димәк, мәкаләнең исеме “Ялган түгел, чын булган 12 гыйбарә” дип яңгырый.
Алсу Сәлах