«Үнсүз ажал» жаштарды да аңдый баштады
Артериялык кан басымдын жогору болуусу алгач көрүү, угуу жөндөмүн басаңдатып, жүрөк, бөйрөк сыяктуу органдардын толук кандуу иштөөсүн кыйындатат. Дарыгерлердин айтуусунда, кандын басымы 130дан жогору болгондо эле адиске кайрылып, керектүү дарыланууну, алдын алуучу иш-чараларды баштоо керек.
Артериялык кан басымдын жогорулоосун адатта медицинада «үнсүз ажал» деп коюшат. Бишкектеги №1 клиникалык оорукананын кардиология бөлүмүндө дарыланып жаткан 62 жаштагы Хадижа кан басымынын 200гө чыгып кеткенин бир нече ирет эсинен тангандан кийин гана билген:
— Менин ооруп жүргөнүмө көп болду. Беш жылдан ашып калды окшойт. Мурда эле ооручу экем, бирок билбей жүрө берипмин. Анан бир күнү кулап калдым. Бир нече жолу эстен танып, ушул ооруканага кайрылганда кан басымым 200гө жогорулап кеткенин билдим. Азыр 150гө түшсө, өзүмдү жакшы сезип жатам. Болбосо эки кулагым чуулдап, жүрөгүм тарсылдап жаман болуп кетем.
Гипертония же кан басымдын жогорулоосу адатта жашы өтүп калган адамдарда көп кездешет. Жөнөкөй тил менен айтканда, денеде айланган кандын басымы күчөп, артериялык кан тамырлардын бооруна жасалган кысымды гипертензия деп аташат. Дартты убагында дарылабаса, жүрөктүн иштеши бузулуп, инсультка, бөйрөктүн иштебей калуусуна чейин алып жеткирет.
Кардиолог-профессор Замир Арзыкуловдун айтуусунда, оорунун алгачкы белгилери билине баштаганда эле дарыгерге кайрылуу зарыл:
— Мындан 10 жыл мурда изилдеп көргөндө Кыргызстандагы ар бир онунчу кишиден гипертензиялык оорулар чыккан. Андан бери изилдей элекпиз да. Бирок азыр аябай көбөйдү. Айрыкча жаштар арасында гипертонияга чалдыккандар арбын. Бизде азыр бул тукум кууган өнөкөт ооруга айланып бара жатат. Тукум куучулук — бул анын көбөйүшүнүн биринчи себеби. Экинчи себеби туура эмес тамактануу. Анан жумуш, үйдөгү стресс да кан басымдын жогорулашына себеп. Гипертониялык оору жөнөкөй тил менен айтканда, даракты тымызын жеген куртка окшош. Биринчи кезекте көздү жабыркатат, жүрөк, бөйрөк, анан бут жарабай калат. Мына ушул органдар кан басымдын жогорулоосунан эң көп зыян тартат. Жүрөк оорулары, инфаркт, инсульт жана бөйрөктүн жарабай калып, гемодиализди талап кылуусуна да дал ушул гипертония жеткирет.
