Эр кижи бодунуң оруунга таварышкан бергени ажып эртпес чүве болза, күзеп чораан күзели боттанмас болгаш алдар-ады баскыраар, маадыр шинчизин оскунар. Эр кижиниң тос бергези назын-биле холбашкан, ол болза аңчы, малчын болгаш тараачын чоннуң оолдары кадыг-берге амыдыралга бичиизинден тура чаңчыккан болуру салгалдан салгалче дамчып келген. 1) ООЛ УРУГ ТОС-ТОСТУҢ СООГУНГА ДАДЫГАР. Шаанда шагда кыштың соогу ажыңнадыр шап турда, кызыл-даван оолдарны харга маңнадыр турган, ынчаарга чүс муңчузу кажан-даа турбас дижир...

(Тываның тугунуң автору Оюн-оол Доктугу оглу Саттың дугайында) Кырган-ачазы Дамба-Хаа, Даайы Билчээ Чурагачы Бедик-бедик тайгалар баштарында меңгилер-даа сагындырар, шевергини кончуг чавызадыр таартып каан ак баштыг болгаш база-ла аян киир чүлүп каан, чаш хар дег мөңгүннелген чаак салдыг, силии кончуг, чырык костюм-чүвүрлүг, хүлүмзүрээн чазык шырайлыг, бодамчалыг чымчак көрүштүг, карак шилдиг. “Турза – узун, тутса – мөге” дижири дег, шилгедек, адагаш дег хөнү дурт-сынныг. Шала күскээр бир-ле хүн ажылдап олурар өрээлимге – Тываның А...

Тыва тон быжарынга хемчээлдерни канчаан ажыглаары: 1. Баштай мойнунуң хемчээлин ундурер. Бодунуң мойнун долгандыр хемчээгеш ол унуп келген санны 2 ге улээр, ол унуп келген санны 3 ке улептер (чижээ моюн долгандыр 40 см болган болза 40 ни 2 ге улептер, 20 унуп кээрге 20 ни 3 ке улээр, 6,6666 болурга округлятьтаптарга 7 болур), моюндуруктуң кезер дооразы 7=7 14 см. Моюндуруктуң арты талазын ортуку точкадан адаанче 3 см киир демдеглээр, мурну талазынче моюннуң тош бажынга чедир адаанче демдеглеп алыр  2...