🏦🪙 Республикалық бюджеттің шығындары: сандардың артында не тұр және бұл біздің өмірімізге қалай әсер етеді
⬆️ Бұрын 2024 жылдың алғашқы жарты жылдығында республикалық бюджеттің кіріс бөлігі қаралған болатын. Енді осы талдауды жалғастыра отырып, бюджеттің шығын бөлігін қарастырайық. Сұрақ туындайды: бюджеттің шығындары туралы білу не үшін қажет?
👨🏻👩🏻👧🏻👦🏻 Өз үйіңіздің бюджетін басқарып отырғаныңызды елестетіңіз. Сіз әр айда қанша ақша табатыныңызды білесіз және оны қалай жұмсауды жоспарлайсыз: азық-түлікке, коммуналдық қызметтерге, балалардың біліміне, пәтерді жөндеуге немесе көптен күткен демалысқа. Ақшаны ақылмен жұмсау маңызды, әйтпесе шын мәнінде маңызды нәрсеге жетпей қалу қаупі бар.
✅ Республикалық бюджет те дәл солай жұмыс істейді, тек әлдеқайда үлкен ауқымда. Мемлекет, кез келген отбасы сияқты, өз шығындарын жоспарлауы керек, осылайша ақшаны маңызды және қажетті мақсаттарға бағыттау қажет: жолдар, мектептер мен ауруханалар салу, дәрігерлер мен мұғалімдердің жалақысын төлеу, экономиканы дамыту және аз қамтылғандарды қолдау.
🔎 Осы қаражаттың қалай бөлінетініне назар аудару біздің өмір сүру сапамызға тікелей әсер етеді. Егер қаражат инфрақұрылымды дамытуға бағытталса, жаңа жолдар мен заманауи ауруханалар пайда болады. Егер қаражат білімге жұмсалса, балаларымыз жарқын болашаққа ие болады.
✔️ Алайда, шығындар тиімді емес немесе ашық емес болса, мемлекеттік қаражат пайдасы жоқ немесе тіпті қосымша мәселелер туғызатын жобаларға кетуі мүмкін.
🔺Мысалы, бюджеттің едәуір бөлігі табыс әкелмейтін немесе елдің қарызын көбейтетін жобаларға жұмсалса, яғни, қарапайым тілмен айтқанда, «жеп қойылатын» болса, бұл болашақта бізге салық төлеуге көп ақша жұмсауға тура келетінін білдіреді, немесе мемлекет маңызды қажеттіліктерге қаражатсыз қалуы мүмкін.
❗Сондықтан әрбір қазақстандық бюджет қаражатының қалай және қайда жұмсалатынын қадағалауы маңызды. Бұл тек мемлекеттің немесе шенеуніктердің ісі емес - бұл біздің әл-ауқатымыз бен еліміздің болашағының мәселесі.
🕹️ Жағдайды жақсырақ түсіну үшін Rebel Inc: Escalationойынын ойнап көруге болады, онда сіз шектеулі бюджет жағдайында стратегиялық міндеттерді шешуге және инфляцияның ықпалымен күресуге тура келеді.
📑 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің (бұдан әрі - Министрлік) деректеріне сәйкес, 2024 жылдың 1 шілдесіне немесе 2024 жылдың алғашқы жартыжылдығының қорытындылары бойынша республикалық бюджеттің жалпы шығындары 10,6 триллион теңгені құрады, бұл өткен жылдың алғашқы жартыжылдығымен салыстырғанда 3%-ға аз.
✔️ Сонымен қатар, республикалық бюджеттің кірістері осы кезеңде 8,7 триллион теңгені құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,2%-ға көп.
📟 Бұл сандар республикалық бюджеттің тапшылығы қазіргі уақытта 1,9 триллион теңгені құрайтынын көрсетеді, яғни Қазақстан шығыны кірістерінен әлдеқайда көп. Бұл ретте Ұлттық қордан трансферттердің үлесі бюджет кірістерінің 31,7%-ын құрады.
▪️ Егер бюджеттің тапшылығын трансферттерді есептемегенде қарасақ, ол 4,9 триллион теңгені құрайтын еді. Бұл Қазақстанның Ұлттық қордан қосымша қаражат алмай-ақ өзінің қажеттіліктерінің жартысына жуығын жаба алмайтынын көрсетеді.
👨🏻💻 Тоқтасын Бақберген, экономист
🔸Толығырақ сайтымызда: https://economy.kz/?p=8511&lang=kk
#PublicFinanceAndSocialPolicy
2 минуты
18 сентября 2024