(Кызыл-Дагдан Анай Агбаанның 2000 чылда чугаазы)
📢— 1980 чылдар эгези. Уруумнуң бичии оглу шыырак аараан. Эрги Чаа-Хөл эмнелгезинге каш-даа хонган, мырыңай салгадаан. Аңаа чыглып келген төрелдерден бир кижи Демчик-Карбыга баарын сүмелээн. Эмчиге чугаалавайн, бүдүүзүнде уруум-биле салгадаан оолду кужактап алгаш, ашактың бажыңынга имир каксы чедип келдивис. Экизи көрген, ашак бар болду. Мендилешкеш, келген ужурувусту чугааладывыс.
Бистиң-биле ол-бо чугаалажып, оолду эмзирерин дилээн. Авазы оглун эмзирерге, ээп шыдавас, анаа пактап алган чыдар болган. Ашак шай ижип орган аяанга:
— Бо аякка эмиг сүдүн саггаш, аксынче кудуптуңар — дээрге, саггаш кударга ишпес, чүгле кылдыраар болган. Аякта сүт артыын ширтек адаанче чалапкаш, катап шай кудуп алды.
Чурагачы ирей чула кыпсып алгаш, ном-судурун ажыдып, артыш айдызадып, далган-догжуур тудуп, бурган-чүдээн херекселдерин дагжадып, судур номчуп элээн болду.
Элдеп. Бир чүвени азы тенни адырып каапкан дег, салгадаан оол дораан экижип, калбак чыдары чок, шимченип эгеледи. Иезиниң эмиин харамдыгып эмип алгаш, удуй берген.
– Мен-дир мен, көрген кижи – деп, Анай угбай чугаазын уламчылады.
— Буян көргүскен киживис мынча диди: «Оолду өдээнден ырадыр азы өскертир болза эки-дир, немей кижи төрүттүнүп келзе, база ызыртынмас – деп хөлчок чагыды.
Беш айлыг оолду, бир харлыг дээр силер, херечилелди ынчаар бижидер. Чогум шо-төлге, ном-судурга шын төрүттүнгенин айтып бээр деп чагаан.
Ол оол хевээр сегээн. Кырган-авазы бодунуң адынга азыраан, ооң соонда кыс уруг бодарап кээрге, база бодунуң адынга азыраан.
Лама башкы чурагачывыс эрээн-манчак кылып, кадайга база уруунга тариналар бижип берген. Ол тариналарны бо хүнге чедир кадагалап чоруур. Коммунизм үезинде хевис артынга, амгы үеде бажың ханазында көскү черде азып алган. Чамдык бүдүү хүннерде артыжаныр. Кезек кежээлерде Чеди-Хаанга тейлеп чоруурун, сылдыстар-биле харылзаа тудуп, эки энергия алырын катап-катап чагып сүмелээн.
Ынчангы оол, Шолбан, Кызылда эки чурттап чоруур. Кыс кижи дээди эртем четкен. Ол буянныг кырган эвес болза, оол-даа, кыс-даа чок болур. Ол чурагачы ламаның изинге безин тейлээр чыгыы хүндүлээр мен – деп чугаазын доосту.
/ Дегут ДЕМЧИК.
Чурукту ГигаЧатка чураан.
“Шын” №23 2026 чылдың июнь 18