З Тамарай Барысаўнай і Антанінай Міхайлаўнай я пазнаёмілася, калі завітала ў Цярэшкі. Маляўнічая вёсачка знаходзіцца крыху воддаль ад дарог. Там ціха і вельмі спакойна. Жанчыны – сапраўдныя старажылы Цярэшак. Акрамя іх, там жыве мужчына, які пераехаў не так даўно, ды дачнікі прыязджаюць на свае лецішчы. Абедзве называюць свой узрост – і я не да канца веру, выглядаюць маладзейшымі, асабліва калі жартуюць, штурхаючы адна адну ў бок, і смяюцца.
Тамара Гайдукевіч у Цярэшках жыве з нараджэння. Тут яна бегала ляснымі сцежкамі ў школу з іншымі дзецьмі, як падраслі – то і на танцы: «Вядома ж, маладыя. За ноч маглі ў тры вёскі збегаць: і ў Мілідаўшчыну, і ў Наваспаск, і ў Каты. Гэта цяпер здаецца, далёка. А тады ўсё ў радасць было». Там жа на танцах і з мужам пазнаёмілася, ён з Кеўлаў быў. Жыць пасля вяселля вырашылі ў Цярэшках, дзе купілі недабудаваны дом. Мужа ўжо пяць гадоў няма, а дом толькі прыгажэе: дачка малодшая з зяцем дапамагаюць гаспадарыць, унукі прыязджаюць часта, праўнукаў прывозяць. Печку старую за дзень разабралі, новую зрабілі. То бяседку будуюць, то рамантуюць нешта. «Ужо не яны мне дапамагаюць, а я ім», – жартуе Тамара Барысаўна. Успамінае лепшыя часы вёскі: пад дваццаць дамоў было, толькі кароў два статкі. Ды і сама трымала гаспадарку: дзвюх кароў, цялят. Цяпер дом вартуюць два сабачкі, у загончыку рохкаюць парасяты, куры, куды ж без іх. Нядаўна купіла авечку, якая, аказалася, таксама патрабуе кампаніі, таму пасвіцца побач з суседскай. Пасля смерці мужа Тамары Барысаўне было страшна заставацца адной, але паступова прывыкла. Дзеці прыязджаюць часта, летам дык амаль штодня. «Дзяўчатам, з якімі разам на ферме працавала, патэлефаную ў Ласавічы, пра навіны даведаюся», – расказвае яна. «Дзяўчатам» таксама гадоў багата, таму размовы часцей аб тым, хто са знаёмых апошнім часам памёр, але і ўспомніць былыя часы таксама прыемна.
Дом Тамары Гайдукевіч знаходзіцца на гары. Каб трапіць да адзінай суседкі Антаніны Лазоўскай, ці Анюты, як яе заве Тамара Барысаўна, трэба спусціцца па дарозе. Сама суседка ўжо на гару не ўзбярэцца – ногі баляць. Але вельмі крыўдзіцца, калі сяброўка доўга не прыходзіць. Яна сустракае нас у агародзе. Ходзіць з кіёчкам, але на градах – ні травінкі лішняй. «Во, навальніца была, дажджом зямлю прыбіла, трэба было прывесці ў парадак».
Антаніна Міхайлаўна калісьці ў Цярэшках была прыезджай. Да замужжа жыла ў Кунаве. «А ў Цярэшках мой дзядзька жыў. Мусіць, прысватаў мяне. Бо аднойчы прыехаў да нас у халадзіну. Кажа, на дварэ яшчэ чалавек у мяне застаўся. Мы на яго накінуліся, маўляў, заві ў хату чалавека. Ён паклікаў гэтага хлапца – а хутка ўжо і вяселле нашае справілі», – смяецца яна. Мужа няма ўжо больш за дваццаць гадоў, трое дзяцей даўно маюць свае сем’і, унукі дарослыя. Часта
прыязджаюць, прывозяць прысмакі. Але цяжка ўжо адной весці гаспадарку. «Страшна бывае, як што зробіцца, дык і хату ніхто не адчыніць», – прызнаецца Антаніна Міхайлаўна. Ды шкада з’язджаць з Цярэшак, са свайго дома. Паўвеку тут пражыла. А цяпер тут усе паслугі пад бокам. Гэта раней трэба было ісці па нерасчышчанай дарозе па хлеб у суседнюю вёску. Бывала, так застранеш, што лепей і без хлеба, таму стараліся купляць з запасам. А цяпер аўталаўка ажно пад хату прыязджае. «Заходзіш – як у магазін – выбіраеш, што табе трэба, абы грошы былі!»
– Ну ты ўжо не прыбядняйся! У цябе пенсія, мусіць, большая, чым у мяне, – жартам штурхае сяброўку ў бок Тамара Барысаўна.
– Ага, так я табе і расказала пра сваю пенсію! Каб ты ўночы ў масцы прыйшла! – гэтак жа жартам адказвае Антаніна Міхайлаўна, і абедзве заліваюцца смехам.
Пасля працягваюць хваліць сваю вёску: хораша тут, і пошта заўсёды прыязджае, калі трэба, тэлефануем – і перасоўны ФАП заедзе, зімой няма ніякога клопату з дарогай – пасля снегападаў адразу чысцяць. «Сацыяльнага работніка нам прапаноўвалі, але нашто ён нам, дзеці ўсё дапамагаюць, дзяцей мы добрых выгадавалі», – заўважаюць жанчыны.
Мы ад’язджаем, а яны застаюцца яшчэ пагаманіць. Ім ёсць, за што адной адну пашкадаваць, з чаго пажартаваць, каго з даўніх знаёмых успомніць.
Яны абмяркоўваюць, ці будзе сёлета ўраджай лясных ягад, дзеляцца ласункамі ад дзяцей і з аўталаўкі, клапоцяцца і перажываюць адна за адну, гэтыя прыгожыя і моцныя цярэшкаўскія старажылы.