XX ASR TURKISTONDA TA’LIMGA KATTA TA’SIR KO‘RSATGAN PEDAGOG VA MA’RIFATPARVARLAR... ... yoxud ta’limni shunchaki savod chiqarish deb emas, balki millatning kelajagini belgilovchi kuch sifatida ko‘rganlar Bugungi ta’limda ishlatayotgan ko‘plab g‘oyalarimizning ildizi jadidlar va ma’rifatparvarlar faoliyatiga borib taqaladi. Ular maktabni yangilash, darslik yaratish, yangi usulda o‘qitish va tarbiya masalalariga katta e’tibor bergan. 1) Abdulla Avloniy (1878–1934) Jadid pedagogi, ma’rifatchi, yozuvchi va jamoat arbobi. U maktab, tarbiya va axloq masalalariga bag‘ishlangan asarlari bilan o‘zbek pedagogik tafakkuriga kuchli ta’sir ko‘rsatgan. Avloniyning mashhur gapi: “Tarbiya biz uchun yo hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat - yo falokat masalasidir.” 2) Munavvarqori Abdurashidxonov (1878–1931) Turkistonda yangi usuldagi milliy maktablar rivojiga katta hissa qo‘shgan jadid ma’rifatparvari. U yangi maktab, milliy matbuot va zamonaviy ta’lim g‘oyalarini faol targ‘ib qilgan.