#Геополитика #Энергетика #ЯқинШарқ #ЭнергетикаХавфсизлиги #ГазБозори #СтратегикТаҳлил #Иқтисодиёт #ХалқароМуносабатлар #РоссияВаЕвропа

Глобал иқтисодиётнинг ҳалокати: АҚШ–Исроилнинг калтабинлиги ва Эроннинг «қаттиқ» жавоби

Бугун дунё иқтисодиёти аланга арафасида турибди. Бунга АҚШ ва Исроилнинг Яқин Шарқдаги нотўғри тактикаси сабаб бўлмоқда.
АҚШ ва Исроилнинг хатоси — бу уларнинг дипломатия йўли билан эмас, аксинча, куч ишлатиш орқали минтақани назорат қилмоқчи бўлганлигидадир. Айни пайтда, уларнинг Яқин Шарқдаги ҳарбий ҳаракати дунё бозорида нефть ва газ нархининг кўтарилишига ҳамда жаҳон иқтисодиётининг жарлик ёқасига келишига сабаб бўлади.

Хусусан, Эрон урушда ўзининг ўзгарувчанлик тактикасини қўллаб, Яқин Шарқдаги энергетика инфратузилмаларини нишонга олди ва дунёни иқтисодий жиҳатдан «шок»ка тушириб қўйди.

Энди нима бўлади? Энди АҚШ, Исроил, Қатар ва бошқалар нефть-газ инфратузилмаларини ҳимоя қилишга киришади. Бундай шароитда Эрон урушнинг янги фазасига ўтади:

· АҚШ ва унинг иттифоқчилари нефть-газ инфратузилмаларини қўриқлаш билан овора бўлиб турганида, Эрон зарба йўналишини яна ҳарбий базаларга қаратади. АҚШ учун бу кутилмаган манёвр бўлиб, унинг мудофаа ресурсларини чарчатади ва тизимини ичидан емиришга олиб келади. Бу ҳолат АҚШда Трамп маъмуриятини шубҳа остига олиб, қарама-қаршиликларни кучайтиради.

· Ормуз бўғозидаги қамал — бу шунчаки ҳарбий ҳаракат эмас, балки логистика ҳалокати орқали минтақада АҚШнинг ҳукмронлигини чеклашга қаратилган стратегия ҳисобланади.

- Урушнинг бундай тус олишига қараганда, Қизил денгиз йўналиши ҳам зарбалар остида қолиши эҳтимоллари йўқ эмас.

Бундан ташқари, Испания каби давлатларнинг АҚШ учун ўз ҳудудини ёпиши ҳам урушда кескин бурилишга олиб келади. Демак, кун тартибида «Яқин Шарқ минтақасидаги узоқ муддатли урушга АҚШ тайёрмикан?» деган савол очиқ қолади.

АҚШ ва Исроил ўз тактикалари билан ўзларини ва бутун жаҳон иқтисодиётини қопқонга тушириб қўяди. Узоқ муддатли урушда Эрон асимметрик стратегияси орқали ўйин қоидаларини ўзгартириб, АҚШни минтақадан чиқиб кетишга мажбур қилади. Музокара йўли билан Эрон дипломатия столига тортилмас экан, АҚШ ва Исроилнинг уруш тактикаси дунё иқтисодиётини фалаж ҳолатига тушириб қўяди.

Муаллиф: Баҳромжон Суванов

05.03.2026 й