Фытыр саҙаҡаһын ҡайһы көндәрҙә бирергә?
Аҡсалата биреү дөрөҫмө, әллә ризыҡлатамы? Күләме күпме? Фытыр саҙаҡаһына бәйле ошо һәм башҡа һорауҙарға яуаптар - яҙмала.
– Ураҙа байрамы алдынан мосолмандар фытыр саҙаҡаһы тарата. Шул турала ентеклерәк аңлатма кәрәк ине.
– Өйөндә бер генә көнлөк һәм төнлөк ризыҡ булған мосолманға ла фытыр саҙаҡаһын биреү фарыз. Ибн Ғүмәрҙән (Аллаһ унан риза булһын) тапшырылған хәҙистә былай тип әйтелгән: “Пәйғәмбәр ﷺ фытыр саҙаҡаһы итеп бер сағ (бөртөклө әйберҙәрҙең 4 ҡуш усҡа һыймалы миҡдары, ауырлығы 2,2 – 3,3 кг килеп сыға. – Ред.) хөрмәне йә бер сағ арпаны һәр мосолманға – ҡолға ла, азат кешегә лә, иргә лә, ҡатынға ла, олоға ла, кесегә лә – фарыз ҡылды. Ул уны кешеләр намаҙға сыҡмаҫ борон бирергә ҡушты” (әл-Бохари, Мөслим йыйынтыҡтарынан). Ә Әбү Сәғит әл-Худри (Аллаһ унан риза булһын): “Пәйғәмбәр ﷺ беҙҙең арала булған саҡта фытыр саҙаҡаһын бойҙайҙан, хөрмәнән, арпанан, йөҙөмдән, эремсектән бер сағ итеп сығара торғайныҡ”, – тигән (әл-Бохари, Мөслим йыйынтыҡтарынан).
Үрҙәге хәҙистәрҙән аңлашылыуынса, фытыр саҙаҡаһы урындағы халыҡтың ниндәйҙер аҙығы төрөнән – мәҫәлән, дөгөнән, ҡарабойҙайҙан, борсаҡтан, ондан, тарынан, арпанан һ.б. – бирелә ала. Тимәк, әгәр ғаилә биш кешенән торһа, һәр береһенән берәр сағ тапшырылырға тейеш тип һанаһаҡ, 15 килограмм тирәһе ярманы мохтаждарға таратырға кәрәк буласаҡ. Әлегә тыумаған бала өсөн фытыр фарыз булмаһа ла, уның өсөн биреп ҡуйыу хуп күрелә – бөйөк сәхәбә Ғүҫмән (Аллаһ унан риза булһын) шулай эшләгән. Рамаҙан айының һуңғы көнөнә тиклем үлеп ҡалған кеше өсөн фытыр фарыз түгел һәм уның исеменән бирергә кәрәкмәй.
Фытыр саҙаҡаһын Рамаҙан айының бөтөүөнә ике йә бер көн ҡалғас (28-се көндән башлап) бирә башларға мөмкин. Ибн Ғәббәс (Аллаһ унан риза булһын) бер һүҙендә: “Пәйғәмбәр ﷺ фытыр зәкәтен ураҙа тотоусыға үҙе тарафынан әйтелгән буш һәм әшәке һүҙҙәрҙән таҙарыныу өсөн, ярлыларға ризыҡ булһын өсөн фарыз итте. Кемдер әлеге бурысты ғәйет намаҙынан алда башҡарып ҡуя икән, зәкәте ҡабул ителгән тип һаналыр, ә намаҙҙан һуң бирелгәне ҡәҙимге саҙаҡа булыр”, – тигән (Әбү Дауыт риүәйәт иткән). Фытыр зәкәтен ваҡытында тапшырып өлгөрмәгән кеше (мәҫәлән, ғәйет намаҙы бөткәнгә тиклем бирерлек кеше тапмаһа), һуңлағаны өсөн тәүбә ҡылып, фарыз ғәмәлен барыбер үтәп ҡуйырға тейеш.
Йыш ҡына мосолмандар фытырҙарын аҡсалата бирә, ләкин ғалимдарҙың күбеһе уны ризыҡлата тапшырыу яҡлы.
Фото: Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты сайтынан.
Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ: https://max.ru/gazetabashkortostan