Йөзәр миллион сум югалткан кешеләр бар...
Былтыр республика халкы мошенникларга 3 миллиард 700 миллион сум күчергән.
Былтыр республика территориясендә мәгълүмати-коммуникацион технологияләр кулланып кылынган 23029 җинаять теркәлгән. Киберҗинаятьләрдән зыян якынча 3,7 миллиард сум тәшкил иткән, бу, 2024 елдагы сан белән чагыштырганда, 1 миллиард сумга кимрәк. Бу хакта матбугат конференциясендә Башкортстан буенча Эчке эшләр министрлыгының Хокукка каршы мәгълүмати технологияләр белән көрәш идарәсе башлыгы урынбасары, полиция подполковнигы Илдар Гыйззәтуллин хәбәр итте.
Ул алдашуның иң киң таралган ысулларын атады. Болар – инвестицияләү; акчаны Украинага санкцияләнмәгән күчерүләрдән саклау; мошенниклар тарафыннан элегрәк урланган акчаларны кире кайтару сылтавы белән сим-картаның гамәлдә булу вакытын озайту; “Туганың юл-транспорт һәлакәтенә эләккән” схемасы; янәсе “Дәүләт хезмәте” сервисын ватып керүләре турында хәбәр итү.
─ Мошенниклар бу гамәлләрен аерым-аерым кылмый. Алар һәрвакыт бергә эшли. Кешегә төрле сылтаулар белән шалтыраталар, шуннан соң аның белән элемтәгә башка хезмәтләр чыга, үзләрен янәсе дәүләт органнары хезмәткәрләре итеп таныштыра. Нәтиҗәдә кеше мошенникларга үзе шалтырата һәм алардан ярдәм сорый башлый, – диде полиция подполковнигы.
Мошенникларның төрле мессенджерларга “Бу фотода синме?” “Мин синең фотоларыңны таптым бугай”, “Миңа бу фотосурәтләр өчен оят” дигән текстлы хәбәрләр һәм “фото.арк.” файллы башка кушымталар җибәрүе, шулай ук, киң таралган ысулларның берсе. Бу кесә телефоннары өчен кушымта урнаштыру файлы булып тора.
Идарә башлыгы урынбасары сүзләренчә, мошенниклык схемаларының тагын бер мөһим элементы булып “дропперлар” – үзләренә банк карталарын рәсмиләштерүче һәм аларны аферистларга тапшыручы кешеләр –─ исәпләнә. Бу җиңел акча вәгъдә итү белән бәйле булырга мөмкин: картага 5 меңнән 20 мең сумга кадәр акча салалар. Әмма мондый гамәлләр өчен хәзер, шул исәптән иректән мәхрүм итүнең реаль срокларын да кертеп, җинаять җаваплылыгы каралган.
─ Җиңел акча белән кызыктырылган “дропперлар”ның күпчелеге –─ үсмерләр. Мәктәп укучылары, уку йортлары студентлары да еш кына җинаять эше фигурантларына әверелә. Алар, үз гамәлләренең законсызлыгын аңласа да, акча эшләргә теләп, мошенникларга җинаять кылырга ярдәм итә: акчаларын ала һәм аларны мошенниклар исәбенә күчерә. Аферистларны, әлбәттә, аларның язмышы кызыксындырмый. Соңыннан үсмерләр хөкем ителә һәм зыянны тулысынча капларга мәҗбүр була, – ─диде Илдар Гыйззәтуллин.
Полиция подполковнигы, шулай ук, сим-карталар еш кына арендалау һәм мошенниклык гамәлләре башкару өчен кулланыла, дип өстәде. “Җинаятьчеләр Русия территориясендә яшәүче гражданнарга чыга һәм алардан сим-бокслар һәм сим-шлюзлар урнаштыруда ярдәм сорый. Бу җайланмалар киңкүләм хәбәрләр тарату, гражданнарга шалтырату һәм афералар башкару өчен кирәк. Бу аппаратураны урнаштыручы гражданнар моның законсыз булуын аңлый, әмма акча өчен шушы юлга бара”,─ – дип белдерде спикер.
Ул ассызыклавынча, җинаятьчеләргә банк һәм сим-карталарын сату җинаять җаваплылыгына һәм җитди финанс югалтуларга китерергә мөмкин.
– Статистика буенча, 60 яшьтән өлкәнрәк кешеләр мошенниклыкка ешрак дучар була, әмма бу башка яшь төркемнәре якланган дигән сүз түгел,– диде Илдар Гыйззәтуллин. – Бу исемлектә үсмерләр дә, өлкән яшьтәге кешеләр дә, хәтта берничә югары белеме булган кешеләр дә бар.
Иң зур суммалар инвестицияләр белән бәйле, бу схемага эләккән кешеләр, зур табыш өмет итеп, озак вакыт дәвамында акча югалта. “Кешеләр ике елдан артык мошенниклар йогынтысында булган очрак та бар. Алар инвестициялибез дип уйлаган һәм даими рәвештә акча күчергән. Мошенниклар аларга акча эшләү иллюзиясен саклап калу өчен зур булмаган суммалар чыгарырга мөмкинлек биргән. Нәтиҗәдә, бу кешеләр шактый сумманы югалтты”, ─– диде Илдар Гыйззәтуллин.
Башкортстан буенча Эчке эшләр министрлыгының мәгълүмат һәм иҗтимагый элемтәләр бүлеге башлыгы Максим Родионов гражданнар җинаятьчеләргә биргән “рекордлы” сумманы атады.
“Ирле-хатынлы пар узган ел Төмәндә үз өйләрендә булганда акча күчерә башлаган, ә Учалы районына туганнары янына килгәч, мошенниклар аларны алдавын дәвам иткән. Туганнары бу парны кисәтергә тырышкан, ләкин алар акча күчерүен дәвам иткән. Нәтиҗәдә, зыян суммасы 120 миллион сумнан артып киткән. Шулай да хокук саклау органнарына мөрәҗәгать итү нәтиҗәсендә 30 миллион сум акчаларын саклап калып булган”, –─ дип хәбәр итте Максим Родионов.
Бу мисаллар мошенникларның кешеләрне нинди зур финанс югалтуларга китерә торган схемаларга җәлеп итә алуын күрсәтә. Шуңа күрә игътибарлы булырга һәм аларның хәйләләренә капмаска кирәк, дип нәтиҗә ясады министрлык вәкилләре.