Каждую пятницу – один из праздничных и важных в исламе дней - «Миллиард.Татар» будет публиковать тафсир Корана на русском и татарском языке. Рубрика создана при поддержке Духовного управления мусульман Татарстана.
«Татарча тафсир»: история рукописных переводов Корана на татарский язык
«Татарча Коръән тәфсире»: перевод на татарский язык суры «Фатиха» и тридцатого джуза Корана
Татарча Коръән тәфсире: перевод суры Бакара на русский и татарский языки (1-95 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод суры Бакара на русский и татарский языки (95-190 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: «Расходуйте из [имущества], чем вас наделили, пока не настал день, когда не будет ни торговли, ни дружбы, ни заступничества»
«Әлү Гыймран» сүрәсе: «Ул – сиңа тиңсез бер Китапны [Коръәнне] иңдерүче»
«Әлү Гыймран» сүрәсе: «Расүлем! Бу Аллаһның сөендерә һәм кисәтә торган аятьләре ки, аларны Без сиңа хак белән укыйбыз»
Татарча Коръән тәфсире: перевод первой половины суры «Ниса» (1- 88 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод второй половины суры «Ниса» (88 – 176 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод первой половины суры «Аль-Маида» (1-60 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод второй половины суры «Аль-Маида» (61-120 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод первой половины суры «Аль-Ангам» (1-83 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод второй половины суры «Аль-Ангам» (84-165 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод первой половины суры «Аль-Аграф» (1-103 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод второй половины суры «Аль-Аграф» (103-206 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод суры «Аль-Анфаль» (1-75 аяты)
Татарча Коръән тәфсире: перевод суры «Ат-Тауба» (1-64 аяты)
Не начинается с «бисмилля»
Сура «Ат-Тауба» - единственная сура, которая не начинается с именем Аллаха, то есть «бисмиЛля». Есть мнение, что это последняя полная ниспосланная сура Священного Корана. Особое внимание в её аятах уделяется установлению различных законов Шариата.
Согласно одному из хадисов, переданному Абу ад-Дарда (да будет доволен им Аллах), посланник Аллаха ﷺ сказал: «Кто по утрам и вечерам будет говорить по семь раз: «Достаточно мне Аллаха! Нет божества, кроме Него. На Него я уповаю, и Он — Господь великого Трона», — тому Аллаха будет достаточно для разрешения его проблем мира этого и мира иного».
Речь в хадисе идет о последнем 129-ом аяте суры «Ат-Тауба»: «Фа ин тауалляу фа куль хасбияЛлаху ля иляха илля хуа галяйхи тауаккяльту уа хуа раббу-ль-гарши ль-газым».
9. Сура ат-Тауба (Покаяние) – Мединская, 129 аятов.
65. Если ты их спросишь [об их насмешках], они обязательно ответят [оправдываясь]: «Мы просто говорили [что попало] и забавлялись [чтобы скоротать время, то есть не говорили всего этого всерьез]». Скажи [им]: «Неужели вы насмехались над Аллахом, Его аятами и Его Посланником?
66. Не оправдывайтесь! Вы стали неверующими после того, как уверовали». Кого-то из вас Мы простим [из-за искренности их покаяния, таких как Джахш ибн Хумейр], а кого-то накажем за то, что они стали преступниками.
67. Лицемеры и лицемерки подобны друг другу [их поведение одинаково]. Они призывают к дурному [к неверию и грехам] и запрещают хорошее [веру и поклонение]. Они скупятся [тратить средства на богоугодные дела]. Они забыли Аллаха [отказавшись от подчинения Ему], и Он лишил их Своей милости. Поистине, лицемеры – нечестивцы!
68. Лицемерам, лицемеркам и неверующим Аллах обещал огонь Ада, в котором они останутся навечно. Достаточно им этого [в качестве наказания]! Аллах проклял их [лишив Своей милости], и им – вечное наказание.
69. [Вы, лицемеры] Подобны тем, кто жил до вас. Они были сильнее вас, у них было больше богатства и детей. И они насладились жизнью. Вы тоже насладились жизнью, как и ваши предшественники. Вы [лицемеры] много говорили [лишнего], как и они. Их дела тщетны как в этом мире, так и в вечной жизни. И они – в убытке!
70. Разве до них не дошли рассказы о тех, кто жил прежде: о народе Нуха, адитах [народе Худа], самудянах [народе Салиха], народе Ибрахима, жителях Мадьяна [народе Шуайба] и перевернутых [о народе Лута]? Посланники приходили к ним с доводами [и чудесами, в которые они не поверили, и из-за этого были уничтожены]. Аллах не обошелся с ними несправедливо [уничтожив их] – они сами навредили себе [выбрав неверие и грехи].
71. Верующие мужчины и женщины – помощники [в благом] друг другу. Они призывают [друг друга] к хорошему и запрещают дурное, [полноценно] совершают намаз, выплачивают закят, подчиняются Аллаху и Его Посланнику. И Аллах помилует их. Поистине, Аллах – Достойный, Мудрый.
72. Аллах обещал верующим мужчинам и женщинам [райские] сады Адна, под которыми текут реки. Они останутся там навечно. Там – прекрасные жилища в садах Адна. Но довольство Аллаха превыше этого [всего]. Это и есть великий успех.
73. О Пророк! Борись с неверующими и лицемерами и будь суров с ними. Их обителью станет Ад. Какое же это ужасное место!
74. [Лицемеры] Клянутся Аллахом, что не говорили ничего [плохого о тебе, Мухаммад]. Однако они говорили слова неверия и стали неверующими после того, как приняли Ислам. Они задумали то, чего не смогли сделать [двенадцать человек пытались напасть на Пророка [да благословит его Аллах и да приветствует] после его возвращения из Табука. Аммар ибн Ясир ударил одного из них, и они отступили]. Они мстят [вам] только за то, что Аллах и Его Посланник обогатили вас из Его щедрости. Если они раскаются [в своем лицемерии и уверуют в тебя], это будет лучше для них. А если они откажутся [от веры], то Аллах накажет их болезненно и в этом мире, и в мире вечном [в Аду]. И нет им на земле ни покровителя, ни помощника!
75. И среди них есть те, кто обещал Аллаху: «Если Он [Господь] наделит нас из Своей щедрости, то мы обязательно раздадим милостыню и станем праведными».
76. А когда Он наделил их из Своей щедрости, они проявляли скупость и отказались [от поклонения Аллаху] с отрицанием.
77. Он наказал их лицемерием в сердце [укоренив его там] до того дня, когда они встретятся с Ним [в Судный день], за то, что они нарушили данное Аллаху обещание, и за то, что они лгали.
78. Неужели они [лицемеры] не знали, что, поистине, Аллах знает [все] их секреты и тайные разговоры [которые они ведут между собой] и что, поистине, Аллах – Знающий [все] сокрытое?
79. Они ругают тех, кто раздает добровольные пожертвования, и тех, кто с трудом находит средства для пожертвований [но все равно жертвуют]. Они насмехаются над ними, за что Аллах покарает их. И им – болезненное наказание.
80. Будешь ли ты [о Мухаммад] просить прощения для них или не будешь, Аллах все равно не простит их, даже если ты попросишь прощения за них семьдесят раз, потому что они не уверовали в Аллаха и Его Посланника. И Аллах не наставляет [на истинный путь] людей нечестивых.
81. Оставшиеся дома [не вышедшие в поход на Табук] радовались тому, что они не вышли вместе с Посланником Аллаха. Они не хотели жертвовать своим имуществом и [рисковать] жизнью на пути Аллаха. Они говорили [друг другу]: «Не выходите в поход в такую жару». Скажи [им]: «Огонь Ада гораздо жарче!» Если бы они только понимали [это, то не остались бы дома]!
82. Пусть же немного посмеются [в этом мире] и много плачут [в следующем] как воздаяние за то, что они совершали!
83. И если Аллах вернет тебя [из Табука] к некоторым из них [из лицемеров, которые остались в Медине], и они попросят у тебя разрешения выйти в [другой] поход [с тобой], то скажи [им]: «Вы никогда не пойдете со мной в поход и никогда не будете сражаться вместе со мной против врага. Вы были довольны, что отсиделись [дома тогда] в первый раз. Так что сидите [и впредь дома] вместе с теми, кто остается [женщинами, больными, стариками и детьми]».
84. Никогда не совершай погребальный намаз по кому-либо из них и не стой над его могилой [не хорони их и не навещай после смерти], потому что они не верили в Аллаха и Его Посланника. И они умерли нечестивцами [неверующими].
85. И пусть не восхищают тебя их имущество и дети [не считай, Мухаммад, что это для них милость, тогда как это испытание]. Аллах желает лишь подвергнуть их наказанию имуществом [толкая их на трудности ради его приобретения] и детьми в этом мире, чтобы они расстались со своими душами [умерли], будучи неверующими.
86. И когда была ниспослана сура с повелением уверовать в Аллаха и сражаться вместе с Его Посланником, богатые из них стали просить тебя разрешить остаться дома. Они говорили: «Разреши нам остаться [дома] с теми, кто остается».
87. Они были довольны, что остались [дома] вместе с теми, кто остался [с женщинами, детьми, стариками, инвалидами и теми, кого Всевышний Аллах освободил от обязанности сражаться]. Их сердца запечатаны, и они не понимают [в чем истина и благо].
88. Однако Посланник и верующие вместе с ним сражались [жертвуя] имуществом и [рискуя] собой. Им – блага [в этой жизни и в вечности]. И именно они – достигшие успеха.
89. Аллах приготовил им [райские] сады, под которыми текут реки. Они останутся там навечно. Это – великий успех.
90. И пришли [к Пророку] бедуины, которые искали предлог [чтобы не воевать] для того, чтобы он разрешил им остаться [и он разрешил им]. Остались дома те из них [из бедуинов-лицемеров], кто солгал Аллаху и Его Посланнику. Неверующих из них постигнет болезненное наказание.
91. Нет греха на слабых [например, пожилых], больных [и инвалидах] и тех, у кого нет средств, чтобы потратить [на джихад], [если они останутся дома при условии] если они искренни перед Аллахом и Его Посланником. Не нужно упрекать [людей] добродетельных. Поистине, Аллах – Прощающий, Милующий [Своих верующих рабов].
92. Также нет греха на тех, кто, придя к тебе, просил верховых животных [это были семеро ансаров], а ты им ответил: «Я не могу найти животных для вас». Они ушли с полными слез глазами, печалясь от того, что у них не было средств [чтобы выйти на войну].
93. Упрекать следует лишь тех, кто попросил тебя [разрешить им остаться дома], будучи богатыми. Они были рады быть с теми, кто остался. Аллах запечатал их сердца, и они не знают [истины].
94. Когда вы вернетесь к ним, они начнут оправдываться [объясняя, почему не вышли на войну]. Скажи [им, о Мухаммад]: «Не оправдывайтесь, мы все равно не поверим вам. Аллах уже сообщил нам о вас [раскрыл истинные причины того, что вы остались дома]. Аллах и Его Посланник увидят ваши дела. А потом вы будете [воскрешены и] возвращены к [Всевышнему Аллаху] Знающему тайное и явное. И Он сообщит вам обо всем, что вы делали [на земле, и воздаст вам по справедливости]».
95. Когда вы [мусульмане] вернетесь к ним, они будут клясться Аллахом [что у них была уважительная причина остаться дома], чтобы вы оставили их в покое [и перестали упрекать]. Отвернитесь от них, ибо они – грязь [их сердца грязны]. Их обитель – Ад. Таково воздаяние за то, что они приобретали.
96. Они станут клясться вам, чтобы вы были ими довольны. Но даже если вы будете довольны ими, то Аллах, поистине, не будет доволен нечестивыми людьми [раз Аллах гневается на них, то ваше довольство им не поможет].
97. Бедуины упорнее [остальных] в неверии и лицемерии. Они скорее не будут знать ограничений [законов Шариата], которые Аллах ниспослал Своему Посланнику. Поистине, Аллах – Знающий, Мудрый.
98. И среди бедуинов есть те, кто считает убытком потраченное [на пути Аллаха]. Они ждут, пока вас постигнет несчастье [поражение]. Пусть их самих поразит несчастье! И Аллах – Слышащий, Знающий.
99. Но среди бедуинов есть и такие, кто [искренне] верит в Аллаха и в Судный день. Они считают, что их расходы [на пути Аллаха] приблизят их [духовно] к Аллаху и помогут заслужить [став причинами] мольбы Посланника [за них]. Поистине, они [их расходы] действительно приближают их [к их Господу]. Аллах введет их в Свою милость [в Рай]. Поистине, Аллах – Прощающий [недостатки Своих рабов, которые расходуют свое имущество на Его пути], Милующий [Своих рабов, принимающий даже маленькие пожертвования, данные по мере возможности теми, кто стеснен в средствах].
100. И первые из мухаджиров и ансаров, которые опередили остальных, и те, кто искренне последовал за ними [и те, кто будет следовать по их пути вплоть до конца света] – они те, кем доволен Аллах. Они также довольны Аллахом. Он приготовил для них [райские] сады, под которыми текут реки. Они останутся там навечно. Это – великий успех.
101. Среди бедуинов, которые живут вокруг вас [вокруг Медины], есть лицемеры. И среди жителей Медины есть упорствующие в лицемерии. Ты [о Мухаммад] не знаешь их. А Мы знаем их. И Мы накажем их дважды [в земной жизни, а после – в могиле]. После [в вечности] они будут подвергнуты великому наказанию [в Аду].
102. Есть и другие [люди], которые признались в своих грехах [в том, что не вышли на джихад]. Они смешали добрые дела со злыми [отказ от сражения]. Может быть, Аллах примет их покаяние. Поистине, Аллах – Прощающий, Милующий [верующих].
103. Бери [о Мухаммад] из их имущества пожертвования, чтобы этим очистить их [от грехов] и исправить. Молись за них! Ведь, поистине, твои мольбы – успокоение [милость] для них [либо покой – как следствие принятого покаяния]. И Аллах – Слышащий, Знающий.
104. Разве они не знают, что Аллах принимает покаяние от Своих рабов и принимает пожертвования?! [Разве они не знают] Что Аллах – Принимающий покаяние, Милующий [Своих рабов]?!
105. Скажи [им, о Мухаммад]: «Делайте [что считаете нужным], но Аллах [видит ваши поступки] и Его Посланник, и верующие увидят ваши дела. Вы [воскреснете и] будете возвращены к [Аллаху] Знающему тайное и явное, и Он расскажет вам обо всем, что вы делали [в земной жизни и воздаст вам за ваши поступки]».
106. Есть и те, кто выжидает приказа Аллаха [и поэтому откладывают покаяние]. Он либо накажет их [умертвив без покаяния], либо примет их покаяние. И Аллах – Знающий [все о Своих творениях], Мудрый [в Своих действиях в отношении них].
107. И те [двенадцать лицемеров], которые построили мечеть, чтобы [этим] навредить [молящимся в мечети Куба], укрепить неверие, разделить верующих [ведь часть из них делала намаз в мечети Куба, а часть – в их мечети] и построить опорный пункт для тех, кто давно воюет против Аллаха и Его Посланника, – они обязательно станут клясться: «Мы хотели этим только добра» [тем, что построили эту мечеть, – помочь бедным, дать пристанище во время дождя и жары, и сделать хорошее мусульманам]. Но Аллах свидетельствует, что они лгут.
108. Никогда не совершай в ней намаз [о Мухаммад]. Ведь мечеть, основанная на богобоязненности с первого дня [и это мечеть Куба], больше заслуживает того, чтобы ты совершал в ней намазы. В ней – мужчины [ансары], которые любят очищаться. И Аллах любит очищающихся.
109. Кто лучше – тот, кто заложил фундамент своего здания на страхе перед Аллахом и поиске Его довольства или тот, кто заложил фундамент своего здания на краю пропасти, и оно готово рухнуть [с обрыва] вместе с ним [своим строителем] в огонь Ада? Поистине, Аллах не наставляет [на верный путь] несправедливых людей.
110. Здание, которое они построили, всегда будет поддерживать сомнение в их сердцах [этих лицемеров], пока их сердца не разорвутся [и они не умрут]. И Аллах – Знающий, Мудрый.
111. Поистине, Аллах купил у верующих их души и имущество за Рай. Они сражаются на пути Аллаха, убивая и умирая. Таково Его истинное обещание в Таурате, Инджиле и Куръане. Разве кто-то более строго выполняет свои обещания, чем Аллах?! Так радуйтесь же сделке, которую вы заключили! И это – великий успех!
112. Те, кто кается [избавляясь от неверия и лицемерия] и [искренне] поклоняется, восхваляет [Всевышнего Аллаха всегда] и путешествует [на пути Аллаха], совершает поясной и земной поклоны [в намазе], призывает к хорошему и предостерегает от запретного, и соблюдает ограничения Аллаха [подчиняясь Его повелениям и запретам]. Так обрадуй же [о Мухаммад, всех этих] верующих [Раем].
113. Пророку и верующим не следует просить [у Аллаха] о прощении для язычников, даже если те – их родственники, после того, как им [верующим] стало ясно, что те – обитатели Ада [потому что умерли в неверии].
114. И мольба Ибрахима о прощении для его отца была только исполнением обещания, которое он ему дал [и он надеялся, что отец примет истинную веру]. Когда же ему стало ясно, что его отец – враг Аллаха [когда тот умер в неверии], он отрекся от него [и прекратил просить прощения для него]. Поистине, Ибрахим часто обращался к Аллаху [с мольбами] и был мягким.
115. И Аллах не сбивает людей [с истинного пути] после того, как наставил их [сделал верующими], пока не объяснит им, чего они должны опасаться [каких поступков, чтобы не заслужить наказание]. Поистине, Аллах знает обо всем.
116. Поистине, Аллаху принадлежит власть над небесами и над землей. Он дает жизнь и умерщвляет. Нет у вас [о люди], кроме Аллаха, ни покровителя [который бы оберегал вас от зла], ни помощника [который может избавить вас от Его наказания].
117. Аллах уже принял покаяние Пророка, мухаджиров и ансаров, которые последовали за ним в трудный час [в сражении при Табуке, когда один финик делился на двоих, а десять человек по очереди ездили на одном верблюде и мусульман сильно мучила жара], после того, как сердца некоторых из них едва не уклонились в сторону [они чуть не решили уйти с поля боя из-за трудностей, с которыми столкнулись]. [Всевышний Аллах] Принял их покаяние. Поистине, Он к ним – Снисходительный, Милующий.
118. [Аллах простил] Троих, оставшихся позади [в принятии их покаяния], так что земля показалась им тесной, несмотря на ее просторы [то есть они не могли найти себе места и обрести покой]. Их души стали тесными [для их печали о том, что их покаяние не принимается, и они не могли найти радость ни в чем], и они поняли, что им негде укрыться от [гнева] Аллаха, кроме как у Него же. Затем Он простил их, чтобы они могли раскаяться [дал им возможность покаяться]. Поистине, Аллах – Принимающий покаяние, Милующий [верующих].
119. О верующие! Бойтесь Аллаха [избегая грехов] и будьте с правдивыми [в вере, и выполняйте обещания].
120. Не нужно было жителям Медины и бедуинам из [ее] окрестностей оставлять Посланника Аллаха [в сражениях], беспокоясь больше о себе, чем о нем. Это [запрет отказываться от сражения] от того, что жажда, усталость и голод, постигающие их на пути Аллаха, и каждый шаг, вызывающий гнев неверующих, и каждое поражение, нанесенное врагу, обязательно будут им записаны как добрые дела [за которые они получат награду]. Поистине, Аллах не лишает награды людей добродетельных.
121. Потратят они много или мало [даже если это один лишь финик], пересекут ли какую-то долину [на пути Аллаха] – это записывается им [как благие дела], чтобы Аллах воздал им лучшим, чем их [хороший] поступок.
122. Верующим не нужно выходить [на войну] всем до одного. Следовало бы отправить из каждой общины группу [из нескольких человек] изучать религию и наставлять людей, когда они вернутся к ним [чтобы потом обучать тех, кто вернулся с войны] – чтобы они остерегались [совершения запретного].
123. О верующие! Сражайтесь с неверующими, которые находятся близко от вас. Пусть они осознают вашу суровость [то есть, будьте жестоки с ними]. И знайте, что, поистине, Аллах [помощью и поддержкой] – с богобоязненными.
124. Когда ниспосылается сура [Куръана], то среди них [лицемеров всегда] найдется тот, кто скажет [своим единомышленникам с насмешкой]: «Чья вера от этого усилилась?» [Всевышний отвечает ему:] Что касается верующих, то их вера от этого усиливается [из-за того, что они уверовали в новые положения своей религии], и они радуются.
125. А что до тех, чьи сердца больны [чья вера слаба], то это [ниспосланное лишь] добавляет сомнение к их сомнению [то есть увеличивает в них степень неверия], так что они умрут неверующими.
126. Неужели они [лицемеры] не видят, что каждый год их испытывают один или два раза [трудностями и болезнями]? Но они не раскаиваются [в своем лицемерии] после этого и не принимают наставление.
127. И каждый раз, когда ниспосылается сура [где говорится о лицемерах], они переглядываются [и думают]: «Видит ли нас кто-нибудь?» [Если мы сейчас встанем и уйдем, будет ли это заметно? И если никто не видит, они встают и уходят, а если их видно, то остаются сидеть]. А затем они возвращаются [к своему неверию]. Аллах отвернул их сердца [от истины], потому что они – люди неразумные [и не пытаются размышлять].
128. К вам же пришел Посланник из вас же самих [человек – не ангел и не джинн], достойный. Ему тяжело от того, что вы страдаете. Он старается для вас [и искренне желает, чтобы вы уверовали]. Он снисходителен и милосерден к верующим.
129. А если они отвернутся [от тебя], то скажи: «Достаточно мне Аллаха! Нет бога [достойного поклонения], кроме Него. Лишь на Него я полагаюсь [и ни на кого другого], ведь Он – Господь великого Арша [самого огромного творения – тем более всего, что меньше Арша]».
9. Әт-Тәүбә сүрәсе – Мәдинә чоры, 129 аять.
65. [Расүлем!] Әгәр син [ни өчен каршы сөйләгәннәрен] алардан сорасаң, алар: «Без [сүзгә] бирелеп, уйнап кына [әйттек, югыйсә сиңа карата бернинди начар ниятебез дә юк]», – дип әйтерләр. [Расүлем! Син аларга] Әйт: «Әллә Аллаһны, Аның аятьләрен, Аның расүлен мыскыл итәсезме?»
66. Акланырга маташмагыз. Сез иманыгыздан соң кабат кяфер булдыгыз. Арагыздан бер төркемне [самимият белән тәүбә итәчәкләрен белгәнгә күрә] гафу итсәк тә, бер төркемне газаплаячакбыз, чөнки алар [монафикълыкта нык калган] гөнаһлы кешеләр булдылар.
67. Монафикъ ирләр белән монафикъ хатыннар – икесе бер [кыяфәт белән дә, күңелләре белән дә]. Алар [Пәйгамбәрне инкяр итү кебек акыл һәм дин ягыннан харам кылынган] тыелганны әмер итәләр, [шаһадәт кәлимәсе кебек акыл һәм шәригать ягыннан кабул ителгән] игелектән тыялар һәм [Аллаһ юлында сарыф итәргә саранланып] кулларын йомалар. Алар Аллаһны оныттылар. Аллаһ та аларны онытты. Һичшиксез, монафикълар – [итагатьтән чыгу мәсьәләсендә иң соңгы чиккә җиткән] фасикълар.
68. Аллаһ монафикъ ирләргә дә, монафикъ хатыннарга да, кяферләргә дә үзләре мәңге эчендә калачак җәһәннәм утын вәгъдә итте. Аларга бу җитәр. Аллаһ [рәхмәтеннән ераклаштырып] аларны ләгънәтләде. [Дөньяда исә] Аларга – [монафикълыкта калган чактагы курку-борчулары кебек] өзлексез бер газап.
69. [И, монафикълар! Сез нәкъ] Үзегездән алдагылар кебек. Алар көч ягыннан сездән куәтлерәк, маллар һәм балалар ягыннан да [сездән] артыграк иделәр, [дөньядагы һәм мәңгелек булмаган] насыйпларыннан файдаланалар иде. Сездән әүвәлгеләр [түбән һәм мәңгелек булмаган] насыйпларыннан файдаланган кебек, сез дә [ахырын уйламыйча һәм хакыйкый ләззәтләрне казанырга тырышмыйча, тулысынча аларга охшап] насыйпларыгыздан файдаландыгыз [да, Ахирәткә бернинди ләззәт тә калдырмадыгыз], һәм [асылы булмаган бозык юлларга] тарыган кешеләр кавеме кебек, сез дә [шул баткакка] тарыдыгыз. [Расүлем!] Әнә шуларның [иманлы булып кыланган хәлдә үзләренә зур-зур саваплар китерәчәк] гамәлләре дөньяда да, Ахирәттә дә бушка чыкты. Һәм әнә шулар – зарар күрүчеләр.
70. Аларга [монафикъларга] үзләреннән әүвәлгеләр – [су басу, давыл һәм зилзилә кебек һәлакәтләр белән һәлак ителгән] Нух [галәйһиссәлам], гад һәм сәмуд кавеме, [черкиләр гаскәре белән аерым бер шәкелдә юк ителгән] Ибраһим [галәйһиссәлам] кавеме, [яшеннәр белән һәлак ителгән] Мәдйән халкының һәм [Җәбраилнең [галәйһиссәлам] канатлары белән] асты өскә китерелгәннәр [Лут [галәйһиссәлам] кавеменең авылы] турында хәбәр ирешмәдеме? Расүлләр боларга ап-ачык могҗизалар алып килде [әмма алар кабул итмичә, киреләнеп калдылар, шул сәбәпле Аллаһы Тәгалә аларны һәлак итте]. Аллаһ аларга гаделсезсек кылмады, ләкин алар үз-үзләренә золым иттеләр.
71. Иманлы ирләр белән иманлы хатыннарның берәүләре – икенчеләренең вәлиләре. Алар [Аллаһка һәм Аның расүленә ышанып итагать итү кебек күңел һәм шәригать ягыннан яхшы күрелгән] игелеккә әмер итәләр, [ширек һәм чиктән чыгу кебек һәм акыл, һәм дин ягыннан кабул күрелмәгән] тыелганнардан тыялар, [фарыз] намазлар укыйлар, зәкят бирәләр, Аллаһка һәм Аның расүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) бөтен әмерләрен җиренә җиткереп] итагать итәләр. Әнә шуларга Аллаһ рәхмәт итәчәк. Һичшиксез, Аллаһ – Бөек [Җиңелмәс], Хикмәт иясе.
72. Аллаһ мөэмин ирләргә һәм мөэмин хатыннарга – [сарайлары һәм агачлары] асларыннан елгалар аккан һәм алар эчендә мәңге калачак җәннәтләр, шулай ук, Гаден җәннәтләрендә бик әйбәт тораклар вәгъдә итте. Аллаһның ризалыгы исә [җәннәтләрдән һәм бөтен нигъмәтләрдән дә] өстенрәк. Әнә шул – зур котылу инде [моның белән чагыштырганда дөньяның бернинди нигъмәтенә ирешү дә котылу булып санала алмый].
73. И, Пәйгамбәр! Кяферләр белән [кылыч тотып] һәм монафикълар белән җиһад кыл һәм аларга карата каты бул. [Ахирәттә] Аларның сыеныр урыннары – җәһәннәм. Ул барасы урын нинди яман!
74. Алар [монафикълар: «Валлаһи, Мәдинәгә кайтсак, шәрәфлеләр түбәннәрне аннан куып чыгарачак», – кебек сүзләр сөйлиләр, соңыннан ул сүзләрне] әйтмәгәннәре хакында Аллаһ белән ант итәләр. Алар, һичшиксез, [моның кебек] көфер сүзен әйттеләр, Исламга кергәннәреннән соң кяфер булдылар һәм [Расүлуллаһны (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) үтерергә тырышу кебек] башкара алмаган нәрсәгә дә алынып карадылар. Алар [Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) Мәдинәгә килүенә кадәр фәкыйрь һәм мохтаҗ хәлдә булсалар, Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) килгәннән соң, баеп киттеләр] бары тик Аллаһ һәм Аның расүле (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) үз фазылыннан [казанган ганимәтләр белән] аларны баеткан өчен үч алалар. Әгәр [бу монафикълыктан] тәүбә итсәләр, алар өчен хәерлерәк булыр. Әмма әгәр [тәүбәдән] йөз чөерсәләр, Аллаһ аларны дөньяда да, Ахирәттә дә тилмерткеч бер газап белән газаплаячак. Җирдә аларның дуслары да, ярдәмчеләре дә юк.
75. Алар арасында: «Әгәр Аллаһ Үзенең фазылыннан безгә [күп мал] бирсә, әлбәттә, садака [вә зәкят] бирербез һәм, һичшиксез, [туганлык җепләрен саклап, хаҗга барып һәм Аллаһ юлында ярдәм итеп] игелек ияләреннән булачакбыз», – дип Аллаһка вәгъдә бирүчеләр бар.
76. Ләкин Ул аларга Үз фазылыннан [байлык] биргәч, алар [сүзләрендә тормыйча] саранландылар [һәм Аллаһның хакын бирмәделәр], [Аллаһның әмерен] кире каккан хәлдә йөз чөерделәр.
77. Ниһаять, Аллаһка биргән вәгъдәләрендә тормаганнары һәм ялган сөйләгәннәре өчен, Ул [аларның үлеп] Үзе белән очрашачак көнгә кадәр [кылган бу саранлыкларының авыр нәтиҗәсе итеп] аларның күңелләренә [начар ышану һәм яшерен көферлектән гыйбарәт] икейөзлелек салды.
78. Алар [монафикълар] Аллаһ аларның [күңелләрендә яшергән] серләрен дә, [Ислам һәм мөселманнарга каршы кылган] пышылдашуларын да белә, һәм Аллаһ [коллардан яшерен-капланган] бөтен гаибләрдән дә хәбәрдар икәнен белмиләрме әллә?
79. Алар [монафикълар, зәкяттән тыш] үз ирекләре белән садака биргән мөэминнәр белән көчләреннән килгәнне генә биргәннәрне гаеплиләр һәм мыскыл итәләр. Аллаһ аларның бу мыскылларының җәзасын бирер. [Шуңа күрә] Аларга – тилмерткеч бер газап.
80. Алар өчен [теләсәң] истигъфар кыл яки алар өчен истигъфар кылма. [Ләкин алар өчен берни дә үзгәрмәячәк инде]. Син алар өчен җитмеш мәртәбә ярлыкау сорасаң да, Аллаһ аларны гафу итмәячәк. Бу – аларның Аллаһны һәм Аның расүлен (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) инкяр иткәннәре өчен. Аллаһ фасикъ кавеменә [туры юлны күрсәтсә дә, иман юлында үзләре сайлаганчыга кадәр] һидаять бирмәс.
81. Ул [илаһи хикмәт нәтиҗәсе, Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) рөхсәте белән Тәбук сәфәреннән] калган кешеләр Аллаһның Расүле артында [Аллаһның Расүленә каршылык күрсәтер өчен җиһадка чыкмыйча өйдә] утыруларына сөенде, маллары белән һәм җаннары белән Аллаһ юлында җиһад кылырга авырсындылар һәм [бер-берләренә]: «Бу эсседә [яуга] чыкмагыз!» – диделәр. [Расүлем!] Әйт: «[Җиһадка чыкмаганыгыз өчен сез барачак] җәһәннәм уты тагын да эссерәк!» Әгәр [бу хакыйкатьне] аңласалар иде, [әлбәттә, аз булган бер рәхәтлекне мәңгелек газапка алмаштырмаслар иде].
82. Кылган [начар] нәрсәләре өчен җәза буларак, алар [дөньяда] бераз көлсеннәр, [Ахирәттә] күп еласыннар.
83. Әгәр Аллаһ сине [Тәбук сәфәреннән исән-сау коткарып] алардан бер фиркага кайтарса, һәм алар синнән [бүтән бер яуга] чыгар өчен рөхсәт сорасалар, син әйт: «[Мин исән чакта] Минем белән бергә беркайчан да чыкмаячаксыз һәм минем белән бергә дошманга каршы беркайчан да сугышмаячаксыз, чөнки сез беренче мәртәбә [минем белән бармыйча] утырып калырга разый булдыгыз. Инде [моннан соң да өйдә] калганнар [хатыннар һәм балалар] белән сез дә утырыгыз!»
84. Алардан [монафикълардан] үлгән һичбер кешегә беркайчан да [җеназа] намаз укыма. Кабере янында да басып торма, чөнки алар Аллаһны һәм Аның расүлен (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) инкяр иттеләр һәм [көферлектә үҗәтлек күрсәтеп чикләрне ашкан] фасикъ кешеләр буларак үлделәр.
85. [Расүлем!] Аларның маллары һәм балалары сине сокландырмасын. Аллаһ [аларга күп мал һәм бала биреп] болар сәбәпле аларга дөнья тормышында газап бирергә һәм җаннары кяфер хәлендә чыксын дип теләде.
86. [Расүлем! Сиңа:] «Аллаһка иман итегез һәм Аның расүле (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) белән бергә җиһад кылыгыз!» – дип, [әмер китергән] бер сүрә иңдерелгәч, алар арасыннан байлык ияләре синнән рөхсәт сорады һәм: «Калдыр безне, [хатыннар һәм балалар кебек] утырганнар белән бергә булыйк», – диделәр.
87. Алар [җиһадка] чыкмаганнар белән калуга канәгать булдылар. [Болай көферлек һәм монафикълык юлын сайлаганнары өчен] Йөрәкләренә мөһер басылды. Алар исә [Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) әмеренә буйсынып, җиһадка катнашу бәхетен һәм чыкмыйча калу бәхетсезлеген] аңламыйлар.
88. Ләкин [бу монафикълар җиһадка чыкмадылар] Расүл (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) һәм аның белән бергә иман китерүчеләр маллары һәм җаннары белән җиһад кылдылар. Әнә шуларга – [ярдәм, җиңү, ганимәт һәм җәннәт кебек дөнья вә Ахирәттәге] бөтен хәерләр. Һәм [күз ачып йомганчы кулдан ычкыначак дөнья малларын кулга төшерүчеләр түгел] әнә шулар – уңышка ирешүчеләр.
89. Аллаһ аларга [сарайлары һәм агачлары] асларыннан елгалар аккан һәм алар мәңге эчендә калачак җәннәтләр әзерләде. Бу – бик зур котылу.
90. Бәдәвиләрдән үзләрен гозерле күрсәткәннәр рөхсәт бирелсен дип килде. Аллаһка һәм Аның расүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) ялган сөйләүчеләре исә [гозерләрен аңлатыр өчен сиңа килүне кирәксенмичә] утырып калды. Алар арасыннан кяфер булганнарга тилмерткеч бер газап ирешәчәк.
91. Аллаһка һәм Аның расүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) карата [иманлы һәм итагатьле калып] ихлас булган очракларында, [картлар һәм] зәгыйфь кешеләргә дә, [сукырлык, паралич һәм аксаклык кебек дәвамлы] авыруларга да, [җиһадка чыгарга кирәк булган әзерлек өчен] сарыф итәргә берни таба алмаганнарга да бер гөнаһ та юк. [Аллаһка һәм Аның расүленә карата тугры булган] Игелек ияләренә каршы бернинди дә юл юк. Аллаһ – Гафу итүче, Рәхимле.
92. Тагын шул кешеләргә дә [бернинди гөнаһ] юк ки, алар [атланып йөри торган хайван белән] тәэмин итүеңне сорап, сиңа килгәч, син: «Сезне утыртып җибәрергә берни дә таба алмыйм!» – дигән идең. Алар, [ул хайванны алыр өчен] сарыф итәргә берни таба алмаганнары сәбәпле, күзләре яшь белән тулып [синең хозурыңнан] борылганнар иде.
93. Ул [шелтә һәм җәза булган] юл – тик бай [һәм синең белән җиһадка чыгу мөмкинлегенә ия] була торып та, [җиһадка чыкмас өчен] синнән рөхсәт сораучыларга. Алар [җиһадка чыкмый] калганнар белән бергә булырга риза иделәр. Аллаһ [көферлекне һәм монафикълыкны сайлаганнары өчен аларның] йөрәкләренә мөһер сукты. Шул сәбәпле алар [начар нәтиҗәдән гафил булганнары өчен ике җиһанда да үзләренә файдалы һәм зарарлы булачак нәрсәләрне] белә алмыйлар.
94. [И, Расүлем һәм аның сәхабәләре!] Сез [җиһад сәфәреннән] аларга кайткач, алар [монафикълар] акланачаклар. Әйт: «[Юкка] Акланмагыз, без сезгә һичкайчан ышанмаячакбыз. Аллаһ [Пәйгамбәренә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) җибәргән вәхи белән] сезнең хәбәрләрегезне безгә белдерде инде. Һичшиксез, Аллаһ гамәлегезне [монафикълыктан тәүбә итү-итмәячәгегезне] беләчәк [шуңа күрә фаш ителгәннән соң да, җәзагызны бирәчәк], Аның расүле дә [Ул белдергәннән соң гамәлләрегездән хәбәрдар булачак]. Соңыннан [Кыямәт көнендә] сез [хисләр белән төшенеп булмаган] бөтен гаибне һәм күренгәннәрне [тулысынча] Белүчегә [Аллаһы Тәгаләнең хозурына] кайтарылачаксыз, һәм Ул сезгә [дөньяда чакта] кылган нәрсәләрегезне [җәзасын биреп, аларның чын йөзен тулы мәгънәсе белән] хәбәр итәчәк».
95. Сез аларга кайткач, алардан [канәгать булып, тынычлыкта калдырып] читләшүегез өчен, сезгә Аллаһ белән ант итәчәкләр. Алардан [канәгатьлек белән түгел, ачу һәм нәфрәт белән] читләшегез, алар бит – [пакьләнүне кабул итмәгән] бер кабахәт. Кылган [начар] нәрсәләре өчен аларның сыеначак урыннары – җәһәннәм.
96. Алардан риза булуыгыз [һәм элеккечә якын булуыгыз] өчен, алар сезгә ант итәчәкләр. Әмма сез алардан разый булсагыз да, Аллаһ ул фасикълар җәмәгатеннән разый булмаячак.
97. [Шәһәр халкының кяфер һәм монафикъларына караганда кыргыйрак булган] Бәдәвиләр көферлек һәм монафикълык ягыннан көчлерәк. Алар Аллаһның Пәйгамбәренә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) иңдергән [фарызлар, әмерләр һәм тыюлар кебек] чикләрне белмәүдә үҗәтрәк. Аллаһ – [һәрнәрсәне] Белүче, Хикмәт иясе.
98. Бәдәвиләрдән шундыйлары бар ки, алар [Аллаһ юлында] сарыф иткән нәрсәне бер зыян итеп саныйлар һәм [бу йөкләмәдән котылыр өчен] сезгә бәлаләр [килгәнен] көтәләр. [Бәлаләр китерәчәк] Начар борылыш аларга булсын. Һичшиксез, Аллаһ – [һәрнәрсәне] Ишетүче, [һәрнәрсәне] Белүче.
99. Бәдәвиләрдән шундыйлары бар ки, алар Аллаһка һәм Ахирәт көненә [бер шиксез] иман итәләр һәм сарыф иткән нәрсәләрен Аллаһ хозурында [рухи] якынаю [чарасы] һәм Расүлнең (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) догалары дип саныйлар. Чыннан да, һичшиксез, ул [сарыф иткән нәрсәләре] – алар өчен бер якынаю [чарасы һәм гыйбадәт]. Аллаһ аларны рәхмәтенә кертәчәк, Аллаһ – [гөнаһларны күпләп] Гафу итүче, Рәхимле.
100. Мөһаҗирләр белән әнсардан [ике кыйблага юнәлеп намаз уку фазыйләтенә ирешүдә, Гәкабә бәйгатьләре, Бәдер һәм Бәйгать әр-Ридван кебек мөһим вакыйгаларда катнашуда] алга чыккан әүвәлгеләр һәм аларга [иман, итагать һәм уңай сыйфатларга ия булу кебек] игелекләрдә иярүчеләрдән Аллаһ разый булды [гамәлләрен-гыйбадәтләрен кабул итте], алар да Аңардан [алган әҗерләргә] разый булды. Ул алар өчен [сарайлары һәм агачлары] асларыннан елгалар аккан җәннәтләр әзерләде. Алар анда мәңге калачак. Менә бу – зур котылу.
101. Тирәгездәге бәдәвиләр арасында монафикълар бар. Мәдинә халкының да бер өлеше монафикълыкта осталар ки, син дә аларны [вәхи белән хәбәр ителмичә] белә алмассың. Аларны Без генә беләбез. Без аларга [дөньяда рисвай ителү яки үтерелү һәм кабердә исә җәза бирү белән] ике мәртәбә газап бирәчәкбез. Шуннан соң алар [Ахирәттә җәһәннәм кебек] каты бер газапка кайтарылачаклар.
102. Башкалар да бар, алар изге бер гамәлне начар булган башкасы белән катыштырдылар, әмма [алар бу гаеп эшләрен, Аллаһы Тәгаләгә карата булган] гөнаһларын таныдылар. Аллаһ аларның тәүбәләрен кабул итте. Һичшиксез, Аллаһ – Гафу итүче, Рәхимле.
103. [Расүлем! Зәкят бирергә тиеш булган мөселманнарның] Малларыннан аларны [гөнаһ керләреннән] пакьли һәм арындыра торган садака ал. Һәм аларга дога кыл. Һичшиксез, синең догаң – алар өчен бер тынычлану. Аллаһ – Ишетүче, Белүче.
104. Алар [тәүбәгә һәм садакага чакырылучылар] Аллаһ колларыннан тәүбәне кабул иткәнен һәм садакаларын [зәкятләрен] алганын [кабул иткәнен] һәм, һичшиксез, Аллаһның тәүбәләрне кабул итүче, [колларына карата рәхмәт иясе булганы өчен аларның гөнаһларын гафу итүче] Рәхимле икәнен белмиләрме әллә?
105. [Расүлем!] Әйт: «Гамәл кылыгыз! Һичшиксез, Аллаһ [яхшы, яман һәр] гамәлегезне беләчәк [кылган гөнаһларыгыз өчен җәзасын бирәчәк], Аның расүле (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) һәм мөэминнәр дә [сезнең ни кылганнарыгыздан һәм кылачакларыгыздан хәбәрдар булачаклар]. [Үлемегездән соң] Сез бөтен гаибләрне һәм күренгәннәрне [бик яхшы] Белүчегә кайтарылачаксыз, һәм Ул сезгә [дөньяда] кылганнарыгызны хәбәр итәчәк.
106. [Җиһадка чыкмый калучылардан Кәгъб ибне Малик һәм аның ике иптәше кебек] Аллаһның әмеренә кадәр кичектерелгән бүтәннәр дә бар. Ул аларга я газап бирәчәк, я тәүбәләрен гафу итәчәк. Аллаһ – Белүче, Хикмәт иясе.
107. [Мөселманнарга] Зыян салу, көферлек кылу, [эчләрендә яшергән инкярны куәтләндерү, Куба мәчетендә җәмәгатьтә булган] мөэминнәр арасында таркаулык чыгару һәм электән Аллаһка һәм Аның расүленә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) каршы сугышкан [Әбү Гамр исемле] кешене [Расүлуллаһтан (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) өстен куеп, аның, Шамнан кайтып, аңа дип әзерләнгән урыннарына урнашып, Расүлуллаһны (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) җиңүен] көтәр өчен бер [бина корып, аны] мәчет итүчеләр, һичшиксез: «Без [бу мәчетне салу белән Аллаһны зикер итү урыны булдыру һәм намаз уку кебек] игелек кенә теләдек», – дип ант итәчәкләр. Аллаһ исә аларның [антларында] ялганчы булганлыкларына шаһитлык итә.
108. [И, Расүлем!] Анда беркайчан да кыямда торма. [Кубада] Тәүге көннән башлап тәкъвага нигезләнгән мәчет синең шунда [намаз өчен] кыямда торуыңа [бүтән мәчетләрдән] лаеклырак. Анда – пакьләнергә яраткан ирләр, Аллаһ исә пакьләнүчеләрне сөя.
109. Корылмасын Аллаһка карата тәкъвалыкка һәм [Аның] ризалыгына нигезләүче яхшыракмы, әллә корылмасын ишелеп төшәргә торган упкын кырына корган һәм шуның белән бергә җәһәннәм утына төшкәнме? [Куба мәчетен салган Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) һәм аның сәхабәләре – диннәрен тәкъвалык һәм ризалык кебек нык бер нигезгә корганнары өчен, монафикълык һәм таркаулык кебек начар ниятләр белән Дыйрар мәчетен салучылар булган монафикълардан ике җиһанда да соң дәрәҗә яхшыраклар] Аллаһ [монафикълыкны сайлаган] залимнәр кавемен [аларны коткарачак юлларга] һидаять итмәс.
110. Аларның [монафикъларның] корган корылмалары [кабердә, яки җәһәннәмдә газапландырылып, яки дөньяда кылачак тәүбә һәм үкенүләр белән] йөрәкләре парә-парә булганчы, күңелләрендә бер шик [һәм монафикълыкларының арту сәбәбе] буларак дәвамлы калачак. Аллаһ – Белүче, Хикмәт иясе.
111. Һичшиксез, Аллаһ, җәннәт бәрабәренә, иман китерүчеләрдән җаннарын һәм малларын сатып алды. [Шуңа алар] Аллаһ юлында сугышалар, [кайчак кяферләрне] үтерәләр һәм [кяферләр тарафыннан шәһит ителеп] үтереләләр. [Аллаһ моны] Тәүратта да, Инҗилдә дә, Коръәндә дә [язып] Үзенә йөкләгән вәгъдә буларак [өстенә алган]. Сүзендә [торуда] Аллаһтан да тугрырак кем бар? [Мәңгелек булмаган һәм гади бернәрсә өчен мәңгелек һәм кыйммәтле бернәрсәгә ия булырга дип] Ясаган алыш-бирешегезгә сөенегез. Бу – бик зур бер котылу.
112. [Бу алыш-бирешне кылган мөэминнәр көферлек һәм монафикълыктан чын мәгънәсендә] Тәүбә итүчеләр, [ихластан Аллаһка] гыйбадәт кылучылар, [тарлыкта да, муллыкта да Аны] мактаучылар, ураза тотучылар, [яисә җиһад, гыйлем эстәү һәм гыйбрәт белән фикер йөртү кебек шәригать буенча әмер ителгән максатлар белән җир йөзендә сәяхәт итүчеләр], рөкүгъ кылучылар, сәҗдә кылучылар, [иман һәм гыйбадәт кебек акыл һәм шәригать ягыннан] яхшы күрелгәнне әмер итүчеләр, [ширек һәм буйсынмау кебек акыл вә дин ягыннан кабул ителмәгән] начарлыкны тыючылар һәм Аллаһның [әмер-тыюларындагы] чигеннән чыкмаучылар. [Расүлем! Бу сыйфатларга ия булган] Мөэминнәрне [мәңгелек нигъмәтләр белән] сөендер.
113. Аларның ут ияләре булуы аларга белдерелгәннән соң [кяфер булып үләчәкләре яки йөрәкләренең мөһерле булуына карата вәхи иңеп], Пәйгамбәр дә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм), иман китерүчеләр дә, ширек кушкан кешеләр өчен ярлыкау сорарга тиеш түгел, хәтта алар [ярлыкау соралган] туганнар булса да.
114. Ибраһимның [галәйһиссәлам] мөшрик булган] атасы [Азәр] өчен истигъфары исә фәкать аңа [элегрәк] вәгъдә иткән сүзендә тору гына иде. Ул аның Аллаһның дошманы икәнен аңлагач, аңардан баш тартты [араларындагы бөтен мөнәсәбәтләрне бозды]. Һичшиксез, Ибраһим [галәйһиссәлам] бик мәрхәмәтле, догаларында] бик түбәнчелекле, [үзенә карата кылынган гөнаһларны күрмичә, кимсетүләргә бик чыдам һәм] йомшак [бер кеше] иде.
115. Аллаһ бер кавемне [Исламга] һидаять иткәннән соң, [кяферләрнең ярлыкануын сорау кебек] сакларга кирәк булган нәрсәләрне ачыкламый торып, [кылган ялгышлары аркасында] аларны берничек тә адаштырмады. Һичшиксез, Аллаһ – [колларының бу аңлатуларны белгәнче яки белгәннән соң ниләр кылачакларын да исәпкә алып] һәрнәрсәне [бик яхшы] Белүче.
116. Һичшиксез, күкләрнең һәм җирнең хакимлеге Аллаһныкы гына, Ул – терелтә һәм җан ала. Сезгә Аллаһтан башка дус та, ярдәмче дә юк.
117. Аллаһ Пәйгамбәрнең (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) һәм [атланырга хайван, ашарга-эчәргә ризык таба алмаган] авыр вакытта [Тәбук сугышында] араларыннан бер фирканың күңелләре [җиһадта Пәйгамбәргә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) иярү фикереннән] тайпыла язганнан соң, [барыбер артта калмыйча] аңа ияргән мөһаҗирләр белән әнсарларның тәүбәләрен кабул итте, чөнки Ул – аларга карата бик Мәрхәмәтле, Рәхимле.
118. Җир, киңлегенә карамастан, тарайганчы, күңелләре [кайгы белән тулып] кысылганчы һәм Аллаһтан [һәм Аның газабыннан] янә Аңа гына [истигъфар кылып гафуына] сыенудан башка бер чара булмаганын аңлаганчы [хакларындагы карар бирелмичә] кичектерелгән [Кәгъб ибне Малик, Һилал ибне Үмәййә һәм Мирарә ибне Рабигъ исемле] өч кешенең дә [хаталарын кичерде]. Шуннан, үкенсеннәр дип, аларның тәүбәләрен кабул итте. Һичшиксез, Аллаһ – [көненә йөз мәртәбә гөнаһ кылып та, тәүбәгә килгән колларының] тәүбәләрне кабул итүче, Рәхимле.
119. И, иман китерүчеләр! [Разый булмаган нәрсәләренә якын килү мәсьәләсендә] Аллаһтан куркыгыз һәм [иманда, вәгъдәгә тугры калуда, тән һәм рух белән үзе һәм сүзе] тугры кешеләр белән бергә булыгыз.
120. Мәдинә халкы һәм алар тирәсендә булган [Мүзәйнә, Җүһәйнә, Әшҗаг, Гыйфар һәм Әсләм кебек кабиләләрдәге] бәдәвиләр [җиһадка чыккан] Расүлуллаһтан (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) аерылып] калырга һәм үз җаннарын аның шәхесеннән өстен куярга тиеш түгелләр иде. Бу – [Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) белән бергә булу фарызлыгының сәбәбе шул] Аллаһ юлында аларга килгән сусызлык та, арыганлык та, ачлык та, аларның кяферләрне ачуландыра торган адымнары һәм дошманнан [бер өлешен үтерү, берникадәрен әсир алу һәм ганимәт казану кебек] уңышка ирешүләре аларга изге бер гамәл булып язылганы өчен. Һичшиксез, Аллаһ [мондый изге гамәлләр кылган] игелек ияләренең әҗерен юкка чыгармый.
121. Янә алар [Аллаһ юлында бер хөрмә кадәр] кечкенә яки [Госман [радыйаллаһу ганһ] кебек мең дөя һәм мең динар кебек] нинди генә зур чыгым ясасалар һәм [җиһад юлында] бер үзәнлек аша үтсәләр дә, Аллаһ алар кылган [ул хәерле] нәрсәләрнең [казаначак саваплары кебек кенә түгел] иң яхшысын бирсен өчен, аларга [әҗерләре] язылачак.
122. Мөэминнәрнең [барысының берьюлы җиһадка яки гыйлем эстәүгә чыкмый калулары дөрес булмаганы кебек] барысы да [яуга һәм гыйлем өйрәнү юлына] чыгарга тиеш түгел. Нигә араларындагы һәрбер фиркадан бер төркемгә динне өйрәнсеннәр һәм, әйләнеп кайткач, кавемнәренә үгет бирсеннәр өчен [гыйлем тупларга] чыкмаска [калганнарга исә ватанны һәм намусларын саклау кебек шәригать кушкан максатлар белән мәмләкәтләрендә калмаска]? Бәлки, алар [үгет бирелгән нәрсәләрдән] сакланырлар.
123. И, иман китерүчеләр! [Иң башта] Кяферләрдән сезгә янәшә булган кешеләр белән сугышыгыз, һәм аларга [карата сүз белән дә, хәрәкәт белән дә шундый каты һәм нык булыгыз ки, алар] сездә бер кырыслык күрсеннәр. Белегез, Аллаһ – [ярдәме һәм саклавы иман китереп, кяферләр белән җиһад кылган] тәкъвалык ияләре белән бергә.
124. Берәр сүрә иңдерелгәч, алардан: «Бу [сүрә] кайсыгызның иманын арттырды?» – дип әйтүчеләр бар. Иман китергән кешеләргә килгәндә, бу аларның иманнарын арттыра гына, һәм алар [яңадан-яңа иңгән сүрәләргә] гел шатланалар.
125. Әмма йөрәкләрендә [икейөзлелек кебек] бер чир булган кешеләргә ул [яңа иңгән сүрә бәяннары] кабахәтлекләренә кабахәтлек өстәде [һәм монафикълыкларын арттырды], һәм [бу бозык иман күңелләрендә урнашып куәтләнде һәм, нәтиҗәдә] алар кяферләр буларак үлделәр.
126. Әллә алар һәр ел бер яки ике мәртәбә [корылыклар, давыллар, авырулар һәм кыенлыклар кебек гөнаһларын исләренә төшерә торган] бәлагә тарыганнарын күрмиләрме? [Бу аларны тәүбәгә мәҗбүр иткәннән] Соң да [һаман] тәүбә итмиләр һәм [башларына килгәннәрдән гыйбрәт алып] һич үгетләнмиләр.
127. Берәр сүрә иңдерелгәндә: «[Бу мәҗлестән торып китсәгез] Сезне кем булса да күрерме?» – дип [ым кагулар белән монафикълардан] берәүләре икенчеләренә карый да, шуннан [ул сүрәне тыңларга чыдамлыклары җитмәгәнлектән һәм, көлеп җибәреп хур булырбыз дигән курку белән, вәхи мәҗлесеннән] борылып китәләр. Алар [җаһил һәм] аңлый алмаган бер кавем булганы өчен, [ул мәҗлестән борылып киткәннәре кебек] Аллаһ [та] аларның күңелләрен [иманнан] борды.
128. [И, кешеләр!] Сезгә [фәрештәләрдән һәм җеннәрдән түгел, аңлап иярүегез җиңел булсын дип] үз арагыздан [сезнең кебек бер кеше булган] бер Расүл (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) килде. Сезнең газаплануыгыз аңа авырга килә, ул сезнең [иман итүегез һәм бөтен эшләрегезнең җайга салынуы] өчен тырыша һәм мөэминнәргә карата бик мәрхәмәтле, рәхимле.
129. [Расүлем! Син алар өчен шулкадәр зур нигъмәт була торып] Әгәр алар [һаман сиңа иман итүдән] йөз чөерсәләр, син әйт: «[Сезнең инкяр һәм җәфалауларыгызга карата] миңа Аллаһ җитә! Аннан башка илаһ юк. Мин [Аннан башка һичкемгә өмет багламыйм һәм беркемнән дә курыкмыйм, чөнки мин] Аңа гына тәвәккәл иттем. Ул – [олуглыгын Аллаһы Тәгаләдән башка һичкем белә алмаган] бөек Гарешнең Раббысы».
Подробнее: https://milliard.tatar/news/tatarca-koran-tafsire-perevod-sury-at-tauba-65-129-ayaty-8914