2025 yil davomida Farmakopeya qo‘mitasi huzuridagi Ilmiy va ekspertlar kengashi tomonidan dori vositalari muomalasini tartibga solish bo‘yicha izchil ishlar amalga oshirildi. Mazkur faoliyat farmatsevtika mahsulotlarini baholash, hujjatlarni ko‘rib chiqish va normativ talablar asosida xulosa berish jarayonlarining samaradorligini oshirishga qaratildi.
Yil yakunlari bo‘yicha shakllangan ko‘rsatkichlar Farmakopeya qo‘mitasi faoliyati tizimli yondashuv asosida olib borilganini ko‘rsatadi. Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish, amaldagi guvohnomalar bilan bog‘liq jarayonlar hamda hujjatlar bilan ishlash amaliyoti bosqichma-bosqich takomillashtirildi.
Mahalliy ishlab chiqaruvchilar: o‘sish statistikasi ortidagi real salohiyat
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, 2025 yil mahalliy farmatsevtika ishlab chiqaruvchilari uchun burilish davri bo‘ldi. Agar 2024 yilda davlat ro‘yxatidan o‘tkazishga tavsiya etilgan mahalliy dori vositalari soni 242 tani tashkil etgan bo‘lsa, 2025 yilda bu ko‘rsatkich 803 taga yetdi. 3,3 barobar o‘sish oddiy statistik sakrash emas — u ichki sanoatda ilmiy yondashuvlar, texnologik jarayonlar va hujjatlashtirish madaniyati sezilarli darajada takomillashganini anglatadi.
Bu o‘sish, avvalo, ishlab chiqaruvchilarning normativ talablarni chuqurroq anglay boshlagani, sifat menejmenti tizimlarini qayta ko‘rib chiqqani hamda mahsulotni bozorga chiqarishda mas’uliyat yondashuvi shakllanayotganidan dalolat beradi.
Barqarorlik va uzluksizlik: guvohnoma muddatlarini uzaytirish dinamikasi
Ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomalarining amal qilish muddatini uzaytirish bo‘yicha tavsiyalar sonining 192 tadan 485 taga yetishi (2,5 barobar o‘sish) farmatsevtika bozorida barqarorlik omili kuchayib borayotganini ko‘rsatadi. Bu ko‘rsatkich amaldagi dori vositalarining xavfsizligi va samaradorligi muntazam qayta baholanayotgani, ishlab chiqarish jarayonlari uzluksiz nazorat ostida ekanidan dalolat beradi.
Bunday yondashuv dori vositalarini faqat bir martalik baholash bilan cheklanmasdan, ularning butun hayotiy sikli davomida sifat va xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan tizimli nazorat mexanizmi shakllanayotganini ko‘rsatadi.
Hujjatlarga o‘zgartirishlar: sifat menejmentining “jonli” jarayoni
2025 yilda hujjatlarga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha 969 ta tavsiyaning berilishi (qariyb 2,6 barobar o‘sish) alohida e’tiborga loyiq. Bu jarayon ishlab chiqaruvchilarning o‘z mahsulotlariga nisbatan moslashuvchan va mas’uliyatli yondashuvni tanlayotganini, xalqaro talablar va ilg‘or amaliyotlar bilan uyg‘unlashishga intilayotganini ko‘rsatadi.
Mazkur tendensiya farmatsevtika mahsulotlari sifatining “statik” emas, balki doimiy takomillashtirib boriladigan jarayon sifatida qaralayotganidan dalolat beradi.
Xorijiy ishlab chiqaruvchilar: ochiqlik va ishonch indikatori
Xuddi shunday ijobiy dinamika xorijiy ishlab chiqaruvchilar kesimida ham qayd etildi. Davlat ro‘yxatidan o‘tkazishga tavsiya etilgan xorijiy dori vositalari soni 269 tadan 469 taga yetib, 1,7 barobar o‘sdi. Bu O‘zbekiston farmatsevtika bozorining ochiqligi, prognoz qilinadigan va xalqaro ishlab chiqaruvchilar uchun ishonchli regulyator muhit sifatida shakllanib borayotganini ko‘rsatadi.
Xorijiy dori vositalari bo‘yicha guvohnoma muddatini uzaytirish ko‘rsatkichining 446 tadan 870 taga yetishi esa (deyarli 2 barobar) mavjud mahsulotlar bozor talablariga mos ravishda muntazam qayta baholanayotganini anglatadi.
Xulosa: son emas, sifat ustuvorligi
2025 yil yakunlari shuni ko‘rsatmoqdaki, Farmakopeya qo‘mitasi huzuridagi Ilmiy va ekspertlar kengashi faoliyati farmatsevtika bozorida muvozanatli, mas’uliyatli va uzoq muddatli rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan. Jarayonlardagi o‘sish faqat raqamlar bilan emas, balki normativ muvofiqlik, hujjatlashtirish sifati va regulyator madaniyatining yuksalishi bilan ham ahamiyatlidir.
Natijada mamlakat aholisi uchun xavfsiz, samarali va sifatli dori vositalariga bo‘lgan ishonch mustahkamlanib, mahalliy ishlab chiqaruvchilarning raqobatbardoshligi oshib, O‘zbekistonning xalqaro farmatsevtika maydonidagi o‘rni yanada kuchayib bormoqda.