Абдуқодири Абдуқаҳҳор Талбаков, маъруф бо номи «Ориёнмеҳр Зардушт», дар як навиштаи худ дар шабакаи Facebook изҳорот ва иттиҳомоти ҷиддие матраҳ кардааст, ки ба гуфтаи ӯ бархе ашхос дар миёни муҳоҷирони тоҷик онҳоро ба иштирок дар ҷангҳои хориҷӣ ташвиқ менамоянд. Ин навишта ба баҳси густарда дар шабакаҳои иҷтимоӣ табдил ёфта, вокунишҳои гуногунро ба миён овардааст.
Дар матни нашршуда, ки муаллиф онро зери унвони:
СВО ТИҶОРАТИ БОБОҶОНИ-88 ШУДААСТ.
АЗ 931 НАФАР ТОҶИК БА ҶАНГИ БЕГОНА 446 НАФАР ҶОН БОХТАНД.
ШАХСЕ БО ЛАҚАБӢ БОБОҶОНИ-88 ДАР ШАБАКАҲОИ ИНТЕРНЕТӢ МАШҲУР АСТ ТӮЛӢ 4 СОЛӢ ОХИР БАРОИ ҲАВАСМАНДГАРДОНИ МИЛЛАТИ ТОҶИК БА ҶАНГИ БЕГОНА БА ҚАВЛЕ (РЕКЛАМА) КАРДА САБАБИ ҲАЗОРОН НАФАР БА РАФТАНИ ҶАНГ ШУДААСТ, ИН ШУМОРАЕ, КИ 931 НАФАР ИШТИРОК ДОРАНД АДАДИ МУШАХАС НАБУДА БАЛКИ АЗ ЧАНД ҲАЗОР НАФАР ЗИЁД ИШТИРОК ДОШТА ҲАМРӮЗА ҶАСАДҲОРО БА ТОҶИКИСТОН ФИРИСТОДА МЕШАВАД ВА АКСАРИЯТАШОН ДАР ЗАРБАИ ДРОНҲО ТИКАВУ ПОРА ШУДА ҚИМАИ ГУШТПОРАҲОРО РАВОН МЕКУНАНД.
ШАХСИ ДИГАРЕ БО ЛАҚАБИ БОБОӢ ЛАНГАРӢ БО ҲАМРОҲИ БОБОҶОНИ-88 АЗ ҲИСОБИ (РЕКЛАМА) БА ҶАНГИ БЕГОНА ВА АЗ ҲИСОБИ МУРДАҲО АЗ ТОБУТҲОИ ҶАБРДИДАҲО МАБЛАГҲОИ КАЛОН БА ДАСТ ОВАРДА ДАР РУССИЯ СОҲИБИ ТИҶОРАТ ДӮКОНҲОИ ҲИҶОМА ВА МАҒОЗАҲОИ ФУРӮШИ ДОРУВОРИҲОИ ТИББӢ ИНЧУНИН КАМИ КАМ 3-4 ХОНА ДАР ҲАР ШАҲРУ ВИЛОЯТҲОИ РУССИЯ ХАРИДОРИ КАРДА ЗИНДАГИ ХУБИ МАИШӢ БАРОИ ҚОНЕЪ КАРДАНИ ШАРОИТИ РӮЗГУЗАРОНӢ АЗ ҲИСОБИ МУҲОҶИРОН СИТОНИДА ИСТОДААНД. ИН ҲАРДУ ХОИН АЗ НОМИ МАҚОМОТ МАРДУМРО ТАҲДИД ВА ЗӮРОВАРӢ КАРДА ВА АЙБУ ҶИНОЯТҲОЯШОНРО ПИНҲОН МЕКУНАНД.
БОИСИ ТААСУФ АСТ, КИ АЗ ҲИСОБИ ТОБУТӢ МИЛЛАТӢ ХУД МАБЛАҒ БА ДАСТ ОВАРДА МИЛЛАТӢ ХУДРО БА ҶАНГУ ХУНРЕЗӢ ДАВАТ НАМОӢ, ИНЧУНИН ЗАНҲОИ ТОҶИКРО ТУҲМАТ БАСТА ОНҲОРО ДАР ХИҶОЛАТ МОНДА СӮӢ ИСТИФОДА АЗ ЗАЪИФӢ ОНҲО БА НОМӮСӢ ОНҲО ДАСТДАРОЗӢ КАРДАН ВА ТАҲДИД КАРДАН, КИ АГАР СУХАНЕ КУШОЕД БА СОХТОРҲОИ ҚУДРАТӢ РУССИЯ СУПОРИДА МЕШАВЕД ТО АЗ РУССИЯ ИХРОҶ ШАВЕД. АЗ ИН ҲАРДУ МИЛЛАТКУШОНИ ТОҶИККУШ ТО ҚУТБӢ ШИМОЛ ГУРЕЗЕД.
ҲАМАРО ХАРИДА МУТАСИФОНА ҶОРАИ ИНҲОРО МАҚОМОТ НАМЕБИНАНД.
нашр карда, даъво менамояд, ки шахсе бо номи «Бобоҷони-88» ва ҳамчунин нафаре бо лақаби «Бобоии Лангари» дар солҳои охир тавассути шабакаҳои интернетӣ шаҳрвандонро ба иштирок дар ҷанг ташвиқ мекунанд ва, ба гуфтаи ӯ, аз ин раванд манфиатҳои молиявӣ ба даст меоранд.
Абдуқодири Абдуқаҳҳор дар навиштаи худ ҳамчунин изҳор мекунад, ки ба назари ӯ ин фаъолиятҳо “бе огоҳӣ ё бо чашмпӯшии бархе сохторҳои давлатӣ сурат мегиранд” ва таъкид менамояд, ки гӯё барои ин иддаоҳо «далелҳо ва нишонаҳои шахсӣ» дар ихтиёраш дорад. Вале худи ин далелҳо дар матн муфассал пешниҳод намешаванд ва манбаъҳои мустақил то ҳол онҳоро тасдиқ накардаанд.
Ба гуфтаи муаллиф, шумораи воқеии иштироккунандагон метавонад аз рақамҳои зикршуда бештар бошад, аммо асоси оморӣ ва ҳуҷҷатҳои тасдиқкунанда дар навишта пешниҳод намешаванд.
Вокунишҳои корбарон ҳамчун нишондиҳандаи нигаронии иҷтимоӣ
Дар зери ин навишта шумораи зиёди шарҳҳо нашр шудаанд, ки бархе аз онҳо аз эҳсоси нигаронӣ, хашм ва талаб ба ҷавобгарӣ ҳикоят мекунанд. Қисме аз корбарон даъво доранд, ки чунин фаъолиятҳо бояд мавриди санҷиши мақомоти ҳуқуқӣ қарор гиранд, қисми дигар бошад назар доранд, ки масъала метавонад дорои заминаи сиёсӣ ё иттилоотии зиддиятнок бошад.
Сарфи назар аз мазмуни эҳсосотии ин шарҳҳо, онҳо далели мавҷудияти нигаронӣ дар сатҳи ҷомеаи муҳоҷирон мебошанд ва нишон медиҳанд, ки мақсаднок баррасӣ намудани масъала барои пешгирӣ аз паёмадҳои эҳтимолӣ аҳамият дорад.
Мақомот ҳанӯз шарҳи расмӣ ироа накардаанд
Дар вақти таҳияи ин матн:
- мақомоти расмии Тоҷикистон ба ин изҳорот вокуниши расмӣ ироа накардаанд
- маълум нест, ки даъвоҳои матраҳшуда бар кадом санадҳо ва манбаъҳои аввалия асос ёфтаанд
- изҳорот то ин лаҳза расман тасдиқ ё рад нагардидааст
Ба ин далел, гуфтаҳои овардашуда дар навишта ҳанӯз ба сифати маводи шикоётӣ ва даъвати муаллиф ба расидагӣ арзёбӣ мешаванд, на хулосаи таъйидшудаи ҳуқуқӣ.
Зарурати таҳқиқ ва ҳифзи амнияти муҳоҷирон
Бо дарназардошти ҳассосияти мавзӯъ — аз ҳуқуқи муҳоҷирон то хатари эҳтимолии ҷалби шаҳрвандон ба муноқишаҳои мусаллаҳона — шуморе аз коршиносон ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандӣ зарур мешуморанд, ки:
- масъала аз ҷониби мақомоти дахлдор ба таври расмӣ таҳқиқ шавад
- манбаъ ва асоси оморҳо ва даъвоҳо равшан гардад
- иттилооти расмӣ ба ҷомеа пешниҳод карда шавад
- амнияти шаҳрвандон ва муҳоҷирони тоҷик таъмин карда шуда, роҳҳои пешгирӣ аз ҷалби онҳо ба ҷангҳои бегона таҳким ёбанд
Дар сурати тасдиқ нашудани иттилоъ, инчунин муҳим арзёбӣ мешавад, ки барои пешгирӣ аз паҳншавии муҳтавои таҳрифшудаи иттилоотӣ тавзеҳоти возеҳ ироа гардад.