Ҡапыл ҡаты ауырыным: сихырмы был?..
Ирем менән күрше ҡатындың минең үлгәнемде көтөп йөрөгәнен бөтә йөрәгем менән тоям...
Ҡалалағы күршеләр бер-береһе менән артыҡ аралашып йәшәмәй. Һирәк кенә улар яҡын кешеләргә әүерелеп китә. Танышым Мәликә апай ире Рифат менән баш ҡалаға күсенеп барғас, күршеләрендә йәшәгән Рәйлә һәм Сәлим ағай менән туғандарса аралашып китте. Шатлыҡлыҡтары ла, ҡыйынлыҡтары ла бергә булды уларҙың. Ололарҙың “Ныҡ яҡын әхирәтең булмаһын” тип киҫәтеүҙәренә алдан уҡ иғтибар итергә кәрәк булған икән, тип үкенесле тормош юлы тураһында һөйләгәйне бер осрашҡан саҡта Мәликә апай.
– Минең өсөн Рәйлә яҡын туғаным һымаҡ булды. Бөтә серҙәремде түкмәй-сәсмәй һөйләй торғайным, хатта уның кәңәштәрен тота инем. Ул һәр ваҡыт минең иремә һоҡланып йәшәне. Уға һоҡланмау мөмкин дә түгел. Эшкә оҫта, нимәгә тотонһа, шул ҡулынан килә. Ҙур вазифа биләгәс, хеҙмәт хаҡы ла ҙур, тиненә тиклем миңә алып ҡайтып бирә. Ҡул күтәреү түгел, ҡаты итеп өндәшкәнен дә ишетмәнем.
Рәйләнең ире, киреһенсә, эсергә яратты, эшкә ялҡаулығы ла булды, тиҙ генә ҡыҙып барыуы сәбәпле ҡатынына ла йыш ҡына эләктереп ала торғайны. Оҙаҡ йәшәй алманылар. Аҡса алған көндө иптәштәре менән эсеп, ҡайтышлай урамда иҫерек кешеләр менән эләгешеп, фажиғәле үлеп ҡалды ир. Рәйләгә ауыр мәлдәрендә терәк булдыҡ. Һуңынан да аралашып йәшәнек. Фатирында кран боҙолһа, йә башҡа мәшәҡәте килеп сыҡһа, ирем һәр ваҡыт ярҙам итте. Рәйлә беҙгә кергән һайын ауыҙ һыуын ҡоротоп иремде маҡтаны. Үҙем ҡорораҡ холоҡло булғанғамы, иремә Рәйләнең йылы һүҙҙәре оҡшай ине. Йылмайып, әллә кем булып, иреп китә торғайны. Аш-һыуға оҫта Рәйлә тәмле ризыҡ бешерһә, беҙгә лә өлөш индерә. Иремдең маҡтай-маҡтай уның тәмле ризыҡтары менән һыйланғаны күңелемә оҡшамаһа ла, бер ҡасан да өндәшмәнем. Кешене юҡҡа ҡыйырһытҡым килмәне. Ҡайһы саҡта үҙе килтергән ризыҡты үтә лә көсләп миңә ашатырға тырышыуына ғына шикләнеп ҡарай инем.
Ә бер көн эшкә китергә сыҡҡанда фатирыбыҙ ишеге төбөндә өйөлөп ятҡан тупраҡты күргәс, бөтөнләй ғәжәп иттем. Был турала барғас та хеҙмәттәштәремә һөйләп бирҙем. Улар араһындағы оло йәштәге бер апайҙың “сихыр-фәлән булмаһын, һаҡ бул” тип әйтеүе күңелдәге шигемде тағы ла арттырҙы. Рәйлә тураһында насар уйлағым килмәй, ләкин уны күңелем ҡабул итмәй башланы. Улар ирем менән һөйләшә башлаһа, һүҙҙәре бөтмәй, бер-береһенән айырыла алмайҙар. Араларында йылылыҡ тоям, һөҙөмтәлә күңелемдә тынғы юғалды.
Бер мәл һаулығым ныҡ ҡаҡшап китте. Элек сиргә бирешмәһәм, хәҙер дауахана юлынан ҡайтмай башланым. Тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә бөйөрҙә яман шеш барлығы асыҡланды. Һуңғы йылдарҙа һаулығымды тикшертмәй йөрөүем сәбәпле ошо сиргә дусар булдыммы, әллә Рәйләнең берәй этлегеме, шул йәнемә тынғылыҡ бирмәй. Ирем менән Рәйләгә ҡарайым да, уларҙың минең был донъянан китеремде көтөп йөрөгәнен бөтә йөрәгем менән тоям.
Туғаным, оҙаҡ йәшәмәм. Был сер мин үлгәс асылыр. Иғтибар итерһең әле: мин был донъянан киткәс, улар ҡауышырҙармы икән? – тип һағышлы ҡарашын төбәгәйне миңә Мәликә апай.
Ысынлап та, Мәликә апай оҙаҡ торманы. Ҡырҡын уҡытыуға, ире менән теге ҡатындың бергә йәшәй башлауы тураһында ишеттем. Күңелгә шул ҡәҙәр ауыр булды. Һуңынан байтаҡ йылдар улар менән ҡыҙыҡһынманым. Яңыраҡ иһә Рифат ағайҙың ҡаты инсульт кисергәне, түшәккә ятҡаны тураһында ишеттем. Аҡсаһы булмаған, ҡулынан хәҙер эш килмәгән, үҙе кеше көнлө ирҙе ҡатыны Рәйлә ҡарттар йортона илтеп тапшырған.
Эй, тормош...
Автор фотоһы.
Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ: https://max.ru/gazetabashkortostan