Chimildiq ko‘rmagan qizlar: sukut ichidagi taqdirlar
Jamiyatda baland ovoz bilan aytilmaydigan, lekin ko‘pchilikning yuragida og‘ir tosh bo‘lib yotadigan haqiqatlar bor. Shulardan biri — chimildiq ko‘rmagan qizlar taqdiri.
Bu ibora ko‘pincha shunchaki so‘zdek tuyuladi. Ammo uning ortida yillar davomida yig‘ilgan armon, aytilmagan savollar, yashirin uyatlar va sukutga mahkum qalblar turibdi.
Chimildiq — faqat nikoh emas
Biz ko‘pincha chimildiqni faqat to‘y, marosim yoki an’ana sifatida ko‘ramiz. Aslida esa chimildiq — bu:
ayol sifatida tan olinishi,
o‘z o‘rnini topishi,
jamiyat ko‘zida “to‘liq” bo‘lish belgisi.
Shu sababli chimildiq ko‘rmagan qiz jamiyatda ko‘pincha savol ostida qoladi. Uning fazilatlari, aqli, mehnati emas — nega turmushga chiqmagani muhokama qilinadi.
Sukutga majbur qilingan ayollar
Hech kim ochiqdan-ochiq aytmaydi, ammo bunday qizlar ko‘pincha:
oilada “achinarli” ko‘z bilan qaraladi,
qarindoshlar davrasida noqulay savollarga duch keladi,
yosh o‘tgan sari o‘zini aybdordek his qila boshlaydi.
Eng og‘riqli tomoni — ularning ovozi eshitilmaydi. Chunki jamiyat ularni tinglashga tayyor emas.
Ayb kimda?
Bu savolni berishga ko‘pchilik jur’at etmaydi. Chunki aybni odatda:
qizning o‘zidan izlashadi,
taqdirga yuklashadi,
“nasib bo‘lmadi” bilan yopib qo‘yishadi.
Ammo kamdan-kam hollarda jamiyat o‘zidan so‘raydi:
Biz ayolni faqat turmush bilan o‘lchab qo‘ymadikmi?
Biz uning qadri nikoh bilan belgilanadi degan noto‘g‘ri tushunchani singdirmadikmi?
Chimildiq ko‘rmagan — baxtsiz degani emas
Eng katta xato ham shu yerda. Chimildiq ko‘rmagan bo‘lish:
ayolning qadrsizligi emas,
uning aybi emas,
baxtsizligi kafolati ham emas.
Ba’zi ayollar ongli ravishda turmush qurmagan. Ba’zilari esa tanlovsiz qolgan. Ammo ularning har biri — inson, shaxs, hurmatga loyiq hayot egasi.
Jamiyat nimani o‘zgartirishi kerak?
Avvalo:
savollarni kamaytirish,
taqqoslashni to‘xtatish,
ayolni faqat “kelin” yoki “xotin” sifatida emas, inson sifatida ko‘rish.
Chunki ayolning qadr-qimmati nikoh bilan boshlanmaydi va tugamaydi.
Xulosa
Chimildiq ko‘rmagan qizlar — bu jamiyat oynasidagi aksimiz. Ularga qanday munosabatda bo‘lsak, aslida o‘z insoniyligimizni sinaymiz.
Ehtimol, kimningdir taqdiri bizga o‘xshamas. Ammo hurmat — hammaga birdek bo‘lishi shart.