Наьна мотт хар - хиланза даргдоацар

Наьна мотт хар - хиланза даргдоацар

Метта кхел вай кара я

Укх тIехьарча хана, гIалгIай метта хIама дикка кIалдусаш хьадоагIар. Хьалха санна теркалбеш бацар из массайолча дешара моттигашка. ДIаяьккхаяр 9-ча классе цох луш йола экзамен (диктант), цох вIалла хьокхалуш яцар ЕГЭ, тайп-тайпарча Iилмаех йолча олимпиадашта хийла юкъе ца хьош ютар наьна меттах а литературах а Iомадаьр тохкаш йола моттигаш. Цунга хьежжа вогI ховра из ишколе дагIача берашта, цунцара дог шелденнадар цар. Из дагабохар гIалгIай метта хетадаьча, шера керте цкъа доагIача 10 дийнахьа. Цу хана а кхоачам боллаш сий дацар, берашца хьега дезача тайпара къахьегацар, талмаста болх бийя, дIадерзадора из цIай. Цудухьа ди тIехьа кIезигагIа хозаш бар гIалгIай мотт нах вIашагIкхийттача моттигашка, автобуса чу, бераш ловзаш долча майдаш тIа, царех тарра кхыйолча моттигашка. Дикка эргаяккха езаш яр цу меттацара уйла, беш бола болх, из наха юкъе, къаьстта дешара моттигашка, боаржабара гIулакх. Массехк ди хьалха ишколашка кхаьчай 2025-2026 шерашка дешара моттигашка цу лостамагIа де дезараш белгалдаьха йола план а дешареи Iилмани Министерствон амар а. Министра гIонча йолча Угурчанаькъан П.Б. кулг яздаьча цу тIа аьннад, гIалгIай мотт лорабара а дегIабоалабара а оттаяь я из план, массайолча дешара могттигашка (урхалленашка, берий бешамашка, ишколашка, колледжашка, лакхарча дешара моттигашка) чакхдаккха дезаш да цу тIа белгал мел даь хIама, цу гIулакха ше тIахьожам лоаттабеш хургья министра заместитель.

Дукха а тайп-тайпара а ба 30 даькъа бийкъа бола дIахо бе лаьрхIа болх. Вайна ховча тайпара, мотт Iомабар дуккхача даькъе эггара хьалха дувзаденна да даьца-наьнаца, берий бешамашца. Из, сона хеташ, «матерински» е «отцовски» капитал хьожае езаш моттиг яц, хIаране кхетаде деза ше гIалгIа волга, къаман мотт дIабаьлча, къам а дIадоалилга. Цхьаболча наха «культуран бухь» ба аьнна хет, ший къаман мотт а ца бувцаш, моллагIа кхыбола мотт бувцаш хилар. Сога хаьттача, из «Iовдалала бухь ба». Наьна меттала дош хезача «хах» аьле сапаргIатадоал, цох лаьца дукха яздаьд эрсий литературан классикаша, Кавказа гIорбаьннача поэташа, йоазонхоша. Царна юкъе а къаьстта а нийса аьннарех да Беканаькъан ДордагIа Тембота аьнна дешаш: «Со визза гIалгIа ва, ала йиш яц, ший наьна меттала йоазув цаховчо».

Дуккха нах ба вай мехка наьна мотт бувца безам беце а, къаман юкъарча яь чура хIама яа ловш а доккхагIа долча коарочама тIакхувдаш а. Уж гIалгIай бац. Фу гIалгIай ба уж, царна шоай къаман мотт бувца а цаховш хилча, наьна меттала вIашагIтеха кхо дош дIаязде а цаховш хилча?! Уж космополиташ ба е киборгаш. Цу тайпара нах бахьанце кIалдусаш да къаман метта, эздела, гIулакха, литературан, культуран хIама. Цудухьа цар дезал а хилац наьна меттала ши дош лерттIа хьаала ховш. Цу лостамагIа дикка эргало еш хургья аьнна хет сона дешара министерствон план, цу тIа мел яхар цIенхаштта кхоачашдойя. «Ер хьакима бер да, укхо ца Iомабича а мегаргба гIалгIай мотт» яха уйла дIаяккха еза; укхан да гIалгIа ва, хIаьта нана кхыча къамах я, цо Iомабе безац къаман мотт яха хIама дицде деза. ГIалгIачоа Iодаь бер а гIалгIай къамах да. Цунна параз даь тIадожаде деза мотт а йоазув а хар. Бакъда плано дIадехаш дола хIама хьалха санна дича а ца дича а бе ца хеташ дуте, цу каьхатах (планах) даьсса хабар хургда массаза санна. Укхаза берий бешо а овлангара хувца беза ший болх. ДукхагIа дола цигара къамаьл наьна метта кIийлен тIа деш хила деза, чакхдоаха цIайш, вIашагIкхетараш, книжкаш дешар (фаьлгаш, байташ) наьна меттала хила деза, цу гIулакха лелаеш къаман литературан лаьрххIа йола (зIамига яле а) библиотека хила еза, пайда эца беза «СелаIад» яхача берий журналах, из хIара берий беша хила деза. Сай низ кхаьчача, аз хIара цIагIа а хулийтаргдар из.