«Жахлівая прыгажосць» – пад такой назвай у Дзяржаўным літаратурна-мемарыяльным музеі Якуба Коласа працуе часовая экспазіцыя, прысвечаная культуры пасмяротных масак. Наведвальнікі атрымаюць магчымасць пабачыць пасмяротныя маскі дзеячоў культуры Беларусі аўтарства вядомых скульптараў з фондаў музея Якуба Коласа, Нацыянальнага мастацкага музея, музея Янкі Купалы, Бягомльскага музея народнай славы, музея-майстэрні Заіра Азгура і таксама прыватных фондаў Т.Бембель і А.Сінькевіч.
Як паведамілі прадстаўнікі музея, пасмяротныя маскі – не здзек. Імкненне захаваць вобраз памерлага знаходзіла праяву ў розныя часы і ў розных культурах, але за кожнай традыцыяй стаяла разуменне непазбежнасці знікнення цела і, асабліва, твару, як найвыразнейшага ўвасаблення рыс індывіда.
Традыцыя стварэння пасмяротных масак сыходзіць сваімі каранямі ў Старажытны Егіпет. Пасмяротныя маскі рабілі таксама і рымляне. Элінізаваны на зломе эпох Старажытны Усход замяніў маскі маляўнічымі партрэтамі. У Еўрапейскіх манархія традыцыя здымаць пасмяротныя маскі з'явілася не раней канца XIV стагоддзя, а ў Расіі пасмяротныя маскі сталі папулярнымі толькі ў часы праўлення Пятра Першага. У савецкі час традыцыя стварэння пасмяротных масак з асоб шматлікіх чальцоў Палітбюро ЦК КПСС і іншых важных асоб Савецкага пантэона ўлады, навукі і культуры не знікла.
Знайскі дакладную інфармацыю, калі традыцыя стварэння пасмяротных масак з'явілася на тэрыторыі беларускіх земляў і як яна развівалася, гісторыкі не могуць. І сення знайсці усе работы беларускіх скульптараў, якія прыклалі сваю руку да гэтага далікатнага віду скульптуры, дастаткова складана. Але то, што прадстаўлена у экспазіцыі Дзяржаўнага літаратурна-мемарыяльнага музея Якуба Коласа, адназначна выклікае інтарэс, таму что многія пасмяротныя маскі сення ставяцца да разраду мастацтва, а не да простага рамяства.
Ігар Кандраль, фота аўтара
Полная перепечатка текста и фотографий запрещена. Частичное цитирование разрешено при размещении гиперссылки