Дошмандар ялған мәғлүмәт менән һөжүм итә

Уҙған аҙнала телеграм-каналдарҙа дошман һөжүменең яңы тулҡыны тураһында яҙҙылар: дүшәмбе уларға алты дипфейк-видео килә. Федераль сәйәсмәндәр һәм төбәк башлыҡтары, шул иҫәптән Башҡортостан исеменән ялған роликтарҙа “Путиндың китеүе” темаһына һылтанмалар бар. Дөрөҫлөктө, һәр саҡтағыса “Фактчекинг по-башкирски” телеграм-каналы асыҡланы. Һөжүм сығанағы билдәле – украинаның ЦИПСО-һы. Уларҙың тактикаһы примитив: билдәле кешеләрҙең йөҙҙәрен һәм тауыштарын ялғанлаштырыу, тыныс көн тәртибенә ағыу ташлау, ябай граждандарҙың паникаһына иҫәп тотоу. Ни өсөн Башҡортостан уларҙың күҙ алдында? Яуап билдәле: дошманды беҙҙең тотороҡлолоҡ, иҡтисади көс һәм берҙәмлек асыуландыра. Улар хәлде юҡ урында һелкетергә, ышаныс хөкөм һөргән урында шик тыуҙырырға хыяллана. Республикабыҙ кеүек имен төбәктәрҙе һайлау – ул дошмандың тактикаһы: бөтә илде көсһөҙләндереү өсөн көслөләрҙе туҡмау. Шикле “сенсацияларға” ышанмағыҙ. Билдәле фигуралар менән теләһә ниндәй шикле видеоны рәсми сығанаҡтар аша тикшерегеҙ (БР Хөкүмәте сайты, Башҡортостан Республикаһы Башлығы аккаунты, федераль киң мәғлүмәт саралары). Был бысраҡты бер ҡасан да таратмағыҙ. Дошмандың ялғанын репостлау – диверсанттарға туранан-тура ярҙам. Социаль селтәрҙәребеҙҙе дошман провокациялары өсөн сүплеккә әйләндерергә бирмәйек! Рәүфә Рәхимованың фейк-баҫмаларында кадрҙар һәм ижади көрсөк асыҡ күренә. Өметһеҙлектән улар үҙҙәренең телеграм-каналында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән ялған видеоны республика Башлығы хеҙмәттәре төшөргән тип белдерҙе. Был видео – көнбайыш һәм Украина яҡлы ЦИПСО-ның сираттағы ялғаны. Ялғандың сифаты шул тиклем түбән, хатта фейк таратыусылар үҙҙәре лә уның “ысынбарлығына” ышанмай. Әммә ялғанды кире ҡағыу урынына, улар башҡаларҙы уларҙы булдырыуҙа ғәйепләй — уларҙың логикаһы шундай. Уларҙың фекеренсә, ЦИПСО дипфейкалары селтәр буйлап иркен йөрөргә, кешеләрҙе яңылыш юлдан яҙҙырырға тейеш. Күрәһең, уларҙың маҡсаты – граждандарға хәбәр итеү урынына хаос һәм ялған мәғлүмәт таратыу. Рәүфә Рәхимованың “эксперттары" һәм журналистары үҙҙәре закондарҙы белмәй, әммә башҡаларҙы өйрәтергә ҡарар итә. Улар раҫлауынса, телеграм-каналдар, экстремизм һәм терроризмға ҡатнашлығы тураһында билдә ҡуймайынса, Росфинмониторинг исемлегендәге кешеләр тураһында мәғлүмәт баҫтырып, законды боҙа. Ысынбарлыҡ ниндәй? Экстремистик эшмәкәрлеккә йәки терроризмға ҡатнашлығы булған ойошмалар һәм физик шәхестәр исемлеген финанс мониторингы буйынса Федераль хеҙмәт алып бара. Был реестр финанс баҙарында ҡатнашыусылар өсөн практик характерҙа: улар уны террорсылар һәм экстремистарҙың аҡса операцияларын үткәреү мөмкинлеген сикләү өсөн ҡуллана. Был исемлеккә индерелгән физик шәхестәр һәм компаниялар тураһында мәғлүмәтте махсус тамғаһыҙ баҫтырып сығарырға мөмкин — был закон боҙоу түгел. Кемделер ғәйепләр алдынан, буш урында ғауға ҡуптарыу урынына, ҡануниәтте өйрәнергә кәрәк. Һуңғы ваҡытта социаль селтәрҙәрҙә “Алабуга Политех” белем биреү үҙәгендә 9-11 класс уҡыусылары өсөн хеҙмәт практикаһы үткәреү тураһында мәғлүмәт әүҙем тарала. Хәбәр ителеүенсә, уҡыусылар унда ете көнгә ебәреләсәк. Был – ялған. Республикала бындай программа юҡ, һәм тейешле бойороҡ сығарылмаған. Бөтә норматив-хоҡуҡи документтар Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының актуаль бланктарында баҫыла. Бөтә бойороҡтар ҙа ведомствоның рәсми сайтында баҫыла. Өсөнсө пункт айырыуса мыҫҡыллы яҙылған. Бала өсөн 500 мең һум страховкалау һәм ата-әсәләрҙең яуаплылығы тураһындағы раҫлауҙар аптырау тыуҙыра. Был ышанған уҡыусыларҙы шаҡ ҡатырырға һәм ҡурҡытырға тырышыу. Беҙ бөтәгеҙҙе лә уҡыған мәғлүмәткә иғтибарлы булырға һәм рәсми ресурстарҙағы факттарҙы тикшерергә саҡырабыҙ. Үҙегеҙҙе алдамағыҙ! “Уфимский визионер” телеграм-каналы Башҡортостан Башлығының рәсми булмаған йәштәр менән осрашыуы тураһында яҙҙы. Был – Радий Хәбировтың коммуникация экспансияһы трендының дауамы. Радий Хәбиров, ғәҙҙәттә, төбәк етәкселәре хәтерләмәгән кешеләргә күсте, йәғни улар электораль яҡтан ҙур түгел. Әммә, имманент сәйәсәтһеҙ булыуына ҡарамаҫтан, улар йәмғиәттең бик ижади төркөмдәре, улар иҡтисадта яңы урындар, мәҙәниәттә яңы йүнәлештәр һәм башҡаны аса. Осрашыу уларҙың, ижади индустрия вәкилдәре кеүек үк, һөйләшергә, идеялар менән уртаҡлашырға әҙер булыуын күрһәтте. Улар субъектив ҡарашта. Дөрөҫ, формаль булмағандар менән тотороҡло һәм оҙайлы диалогҡа иҫәп тотоу мөмкин түгел, әммә Радий Хәбировтың улар менән һөйләшергә тырышыуы ихтирамға лайыҡ.